DOSTLUK ANTLAŞMASI’NIN 100. YILINDA TÜRKİYE İLE HOLLANDA ARASINDAKİ DIŞ TİCARETİN ANALİZİ

Öz

Bu çalışma, Dostluk Antlaşması’nın 100. Yılı bağlamında Türkiye ile Hollanda arasındaki dış ticaretin tarihsel arka planını ve güncel dinamiklerini birlikte değerlendirerek, ticaret bileşiminin yapısını, tarafların küresel değer zincirlerindeki konumunu ve işbirliği potansiyelini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Analiz; 17. yüzyıldan günümüze uzanan diplomatik ve ticari gelişmeleri, ikili antlaşmaları, Hollanda’nın toplam dış ticaretindeki başlıca ürün ve ülke dağılımlarını ve Türkiye’nin Hollanda’ya ihracatının ürün kırılımını kapsamaktadır. Çalışmada, resmi kurum yayınları ve literatürden derlenen nicel veriler tablolaştırılarak yorumlanmış; ülke ve ürün bazlı paylar üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Hollanda’nın 2024 yılındaki ihracatı 725,5 milyar $, ithalattı ise 636,9 milyar $ olup dış ticaret fazlası vermektedir. Enerji ürünleri (ham/işlenmiş petrol, gaz) ile yüksek teknoloji ve sağlık ekipmanları hem ihracat hem ithalatta belirleyicidir. Türkiye’nin Hollanda’ya ihracatı çeşitlidir; mineral yakıtlar ve hazır giyim, otomotiv, makine/elektronik ve tarım-gıda malları önemli kalemlerdir. Coğrafi olarak Hollanda’nın ticareti Avrupa, ülke olarak Almanya odaklı olduğu görülmektedir. Sonuç olarak Türkiye–Hollanda ticareti enerji, imalat ve tarım ekseninde çok boyutlu bir yapı sergilemektedir. Hollanda’nın lojistik/teknoloji kümeleri ile Türkiye’nin üretim kapasitesi birbirini tamamlayacak yapıda olduğu düşünülmektedir. Ticaret hacmi orta ölçekli olsa da yapılan işbirliği alanları stratejiktir. Enerji dışı yüksek katma değerli malların (medikal cihazlar, elektronik, kimya vb.) payının artırılması mümkündür. Ortak Ar-Ge ve inovasyon programları ile kümelenme bağlantıları derinleştirilebilir. Tarım ve gıda alanlarında sürdürülebilirlik standartları üzerinden ortak sertifikasyon ve pazarlama stratejileri geliştirilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Dostluk Antlaşması
• Hollanda
• Dış Ticaret

AN ANALYSIS OF FOREIGN TRADE BETWEEN TÜRKİYE AND THE NETHERLANDS ON THE 100TH ANNIVERSARY OF THE TREATY OF FRIENDSHIP

Öz

The present study seeks to analyze the historical background and contemporary dynamics of foreign trade between Türkiye and the Netherlands within the framework of the 100th anniversary of the Treaty of Friendship. It particularly aims to reveal the structure of trade composition, the positions of both parties within global value chains, and their potential for enhanced cooperation. The analysis covers diplomatic and commercial developments from the 17th century to the present, bilateral agreements, the distribution of major products and partner countries in the Netherlands’ overall foreign trade, as well as the product-based breakdown of Türkiye’s exports to the Netherlands. Quantitative data compiled from official institutional sources and the academic literature are tabulated and interpreted, and assessments are carried out on the basis of country- and product-level shares. In 2024, the Netherlands recorded exports amounting to USD 725.5 billion and imports of USD 636.9 billion, thereby maintaining a trade surplus. Energy products (crude/refined oil and gas), as well as high-technology and medical equipment, play a decisive role in both exports and imports. Türkiye’s exports to the Netherlands are diverse, with mineral fuels, ready-made garments, automotive products, machinery/electronics, and agri-food commodities constituting major items. Geographically, the Netherlands’ trade is concentrated in Europe, with Germany emerging as the primary partner country. In conclusion, Türkiye–Netherlands trade demonstrates a multidimensional structure across the axes of energy, manufacturing, and agriculture. The Netherlands’ logistics and technology clusters are considered to be complementary to Türkiye’s production capacity. Although the overall trade volume remains at a medium scale, the areas of cooperation are of strategic importance. The share of non-energy, high value-added goods (such as medical devices, electronics, and chemicals) can be further increased. Joint R&D and innovation programs, as well as clustering linkages, may be deepened. In the fields of agriculture and food, common certification and marketing strategies could be developed based on sustainability standards.

Anahtar Kelimeler

• Treaty of Friendship
• Netherlands
• Foreign Trade

Kaynakça

1. Aykın, M. S. ve Kahraman, E. (2018). Sürdürülebilir Turizme Siyaset Engeli: Türkiye ve Hollanda İlişkileri Örneği, Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, (3)1, 126-140.
2. Bilgili, A. (2011). Hollanda Sosyolojisi. İstanbul University Journal of Sociology, 3(23), 89-110. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü (2024). https://x.com/DarphaneGM/status/1842199850139476178, erişim tarihi: 02 Eylül 2025.
3. Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (2011). Hollanda Ülke bülteni, /https://www.deik.org.tr/uploads/hollanda-ulke-bulteni.pdf? Erişim tarihi: 02 Eylül 2025.
4. Erdbrink, G. (2012). Onyedinci Asırda Osmanlı-Hollanda Münasebetlerine Bir Bakış. Güneydoğu Avrupa Araştırmaları Dergisi (2-3), 159-180.
5. https://www.kolayihracat.gov.tr/ulkeler/hollanda, Erişim tarihi: 06 Eylül 2025.
6. İnalcık, H. (1994). Osmanlı İmparatorluğu: Klasik Çağ (1300– 1600). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
7. Karadaban, A., Kaplan, C., Özek, Ö., Çaksu, C., Aküzüm, F. ve Aydın, M. (2023). Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelenmesi, International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 9(67): 26662670, http://dx.doi.org/10.29228/smryj. 67567.
8. Kıral, B. (2020). Nitel veri Analizi yöntemi Olarak Doküman Analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (15), 170-189.

9. Orhonlu, C. (2011). Tarih Kaynaklarında Hollanda’ya Ait Bilgiler. Tarih Dergisi (30), 9-22.
10. Özyurt, S. (2011). Hollanda Türkleri ve Hollanda Türk Akademisyenler Birliği Vakfı. Istanbul Journal of Sociological Studies (26), 259-279. Trading Economics (2025). Turkey Exports to Netherlands, https://tradingeconomics.com/turkey/exports/netherlands, Erişim tarihi: 02 Eylül 2025.
11. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, (2025). https://www.mfa.gov.tr/sub.tr.mfa?46858bf5-3459-490e-b3ef- 92e4e6c6cff2, Erişim tarihi: 01 Eylül 2025.
12. Türkiye Cumhuriyeti Ticaret Bakanlığı (2025). https://ticaret.gov.tr/data/5ef9d37413b87640180841db/HOLLANDA- Ülke%20Profili_2025.pdf, Erişim tarihi: 01 Eylül 2025.