SİGORTA ŞİRKETLERİNDE FİNANSAL ANALİZ YÖNTEMLERİ VE SERMAYE YETERLİLİĞİ İLE KÂRLILIK İLİŞKİSİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, sigorta şirketlerinde kullanılan finansal analiz yöntemlerini bütüncül bir çerçevede ele almak ve sermaye yeterliliği ile kârlılık göstergeleri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Çalışmada öncelikle bilançolar, gelir tablosu ve nakit akım tabloları temel alınarak dikey analiz, yatay analiz ve oran analizi teknikleri teorik olarak açıklanmakta; ardından varsayımsal bir sigorta şirketine ait iki yıllık mali tablolar üzerinden likidite, kaldıraç, faaliyet ve kârlılık oranları ile sigortacılığa özgü hasar oranı, bileşik oran ve prim/özkaynak oranı hesaplanmaktadır. Elde edilen bulgular, sermaye yeterliliği göstergeleri güçlü olduğunda özkaynak kârlılığı (ROE) ve aktif kârlılığının (ROA) yükseldiğini; hasar oranı ve bileşik orandaki artışın ise kârlılık üzerinde baskı yarattığını göstermektedir. Ayrıca, likidite oranlarındaki aşırı dalgalanmaların hem sermaye yapısı hem de kârlılık üzerinde risk oluşturduğu görülmüştür. Sonuç olarak çalışma, sigorta şirketlerinde finansal analiz yöntemleri ile sermaye yeterliliği-kârlılık ilişkisini birlikte ele alarak yöneticiler, yatırımcılar ve düzenleyici otoriteler için sermaye yapısının izlenmesinde kullanılabilecek temel finansal göstergelere ilişkin uygulamalı bir değerlendirme sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sigortacılık Sektörü
• Finansal Analiz
• Oran Analizi
• Finansal Performans
• Sermaye Yeterliliği
• Hasar Oranı
• Karlılık

Kaynakça

1. Akbulut, O. Y., & Gümüşkaya, T. (2022). Hayat dışı sigorta sektöründe finansal performansın bütünleşik AHP-SV ve MAIRCA yöntemleri ile analizi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 57(3), 2426– 2448. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.22.09.1941
2. Akdoğan, N., & Tenker, N. (2010). Finansal tablolar ve mali analiz teknikleri (13. baskı). Ankara: Gazi Kitabevi.
3. Akgüç, Ö. (2008). Mali tablolar analizi (13. baskı). Avcıol Yayıncılık.
4. Aktaş, M. (2008). İstanbul Menkul Kıymetler Borsasında hisse senedi getirileri ile ilişkili olan finansal oranların araştırılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 37(2), 137–150.
5. Ayyıldız, N. (2024). Türkiye’de sigorta şirketlerinin finansal performansı: Sigortacılık sektörü finansal oran analizi. In M. Seyhan (Ed.), İşletme alanında seçilmiş konular (Bölüm 2). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub448.c1914
6. Başpınar, A. (2005). Finansal analiz tekniklerinin sigorta şirketi mali tablolarına uygulanması. Maliye Dergisi, 149(1), 5–35.
7. Berkdemir, S., & Altun, N. (2018). Sigorta sektöründe oran analizi ve puanlama yöntemi. Sakarya İktisat Dergisi, 7(1), 70–91.
8. Cummins, J. D. (2017). The future of insurance regulation: Principles- based, risk-based, or outcomes-based? Journal of Insurance Regulation, 36(9), 1–25.

9. Çabuk, A., & Lazol, İ. (2016). Mali tablolar analizi. Ekin Basım Yayın.
10. Çakmak, D., & Hayırsever Baştürk, F. (2019). Türk sigortacılık sektörünün 2007–2018 yıllarına ait performansının oran analizi yöntemi ile ölçülmesi ve sektörün ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 4(2), 235–264. https://doi.org/10.31454/usb.634734
11. Doğan, M., & Erol, A. (2019). Sigorta sektöründe finansal performans analizi ve risk yönetimi. Beta Yayınları.
12. Efe, Ü. (2023). Sigorta sektörü finansal analizi. In Y. Kılıç, M. F. Buğan, & A. Bayrakdaroğlu (Eds.), Borsa İstanbul’da finansal analiz uygulamaları: Sektörler bazında incelemeler II (2018–2022) (ss. 147–168). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub255.c1151148
13. Fraser, L. M., & Ormiston, A. (2016). Understanding financial statements (10th ed.). Pearson.
14. Gençtürk, M. (2016). Sigorta işletmelerinde muhasebe ve finansal raporlama. Bursa: Ekin Yayınevi. Hazine Müsteşarlığı. (2007, 7 Ağustos). Sigorta ve reasürans ile emeklilik şirketlerinin mali bünyelerine ilişkin yönetmelik. Resmî Gazete, 26606.
15. İskenderoğlu, Ö., Karadeniz, E., & Ayyıldız, N. (2015). Enerji sektörünün finansal analizi: Türkiye ve Avrupa enerji sektörü karşılaştırması. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 3(3), 86–97.
16. Kalaycı, Ş., & Yılmaz, T. (2011). Sigorta sektöründe rasyo analizi yöntemi ile finansal yapının incelenmesi ve İMKB’de işlem gören sigorta şirketleri üzerine bir uygulama. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 48(559), 79–98.
17. Kaya, F. (2014). Sigortacılık muhasebesi. İstanbul: Beta Basım Yayım.
18. Kaya, A. (2020). Sigorta muhasebesi ve finansal raporlama. Seçkin Yayıncılık.
19. Kaygusuz, S. Y. (2021). Mali tablolar analizi: Finansal tabloların okunması ve yorumlanması (Excel uygulamalı). Dora Yayıncılık.
20. Outreville, J. F. (2013). The relationship between insurance and economic development: 85 empirical papers for a review of the literature. Risk Management and Insurance Review, 16(1), 71–122. https://doi.org/10.1111/j.1540-6296.2012.01219.x
21. Önce, S. (2013). Finansal tablolar analizi (2. baskı). Anadolu Üniversitesi Yayını.
22. Öniz, C., & Aydın, Y. (2019). Türkiye’de yaşanan 2000–2001 krizlerinin sigorta sektörü üzerine etkileri; BIST’te bir uygulama. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 37, 69–85. https://doi.org/10.30794/pausbed.557685
23. Öztürk, M. B., Çelik, M. S., & Daştan, D. (2022). Finansal risklerin firma değeri üzerine etkileri: Borsa İstanbul gıda, içecek ve tütün sektöründe bir uygulama. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(2), 419–429. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1075437
24. Rejda, G. E., & McNamara, M. J. (2017). Principles of risk management and insurance (13th ed.). Pearson.
25. SEDDK. (2021a). Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu Sigorta ve reasürans şirketleri ile emeklilik şirketlerinin finansal raporlamaları hakkında yönetmelik. Ankara.
26. SEDDK. (2021b). Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu Sigorta ve reasürans şirketleri için tekdüzen hesap planı ve izahnamesi. Ankara.
27. SEDDK. (2024a). Sigorta ve reasürans şirketlerinin finansal durum raporu. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu.
28. SEDDK. (2024b). Sigorta ve reasürans şirketlerinin finansal raporlamasına ilişkin tebliğ. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu.
29. Tasdemir, A., & Alsu, E. (2024). The relationship between activities of the insurance industry and economic growth: The case of G-20 Sigorta Şirketlerinde Finansal... The Meriç Journal Cilt:10, Yıl:2026 economies. Sustainability, 16(17), 7634. https://doi.org/10.3390/su16177634
30. T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı. (2024). Sigorta sektörü finansal istatistikleri raporu. Hazine ve Maliye Bakanlığı Yayınları.
31. TFRS 7. (2023). Finansal araçlar: Açıklamalar standardı. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu.
32. Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu. (2023). TFRS 17: Sigorta sözleşmeleri. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK), Ankara.
33. Ulu, Ö., & Bozdemir, E. (2025). Türkiye’deki sigorta şirketlerinin karşılaştırmalı finansal analizi (2020–2024). Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Çalışmalar Dergisi, 6(1), 124–146. https://doi.org/10.62001/gsijses.1681570
34. Umut, M. (2020). Sigorta şirketlerinin mali durumunun çok değişkenli diskriminant analiz yöntemiyle iyi ya da kötü olarak sınıflandırılması. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 12(22), 284–296. https://doi.org/10.14784/marufacd.688350
35. Uyar, S. (2019). Sigorta şirketlerinde finansal tabloların analizi. Beta Yayınları.
36. Ünal, O. (2019). Sigorta şirketlerinde teknik kâr ve mali kâr ayrımı. Mali Çözüm Dergisi, 29(153), 87–104.