Milli Birlik Komitesi Döneminde Türkiye’nin Dış Politikası (1960-1961)
Öz
Türkiye’de dış politika araştırmalarında, askeri darbeler sonrasında oluşan ara rejimlerin 1960-1961, 1971-
1973 ve 1980-1983 arası dış politika analizleri sınırlı düzeyde yapılmıştır. Askeri darbeler sonrasındaki
demokrasinin kesintiye uğradığı dönemlerde kurulan Ara Rejim Hükümetlerinin eliyle iç ve dış politika
yürütülmeye çalışılmıştır. 27 Mayıs 1960 Askeri Darbesinden sonra kurulan Milli Birlik Komitesi, darbe
sonrasındaki siyasal kültürün şekillenmesinde etkin ve başat bir rol oynamıştır. Milli Birlik Komitesi
döneminde, Milli Birlik Komitesi Başkanı, Devlet ve Hükümet Başkanı Cemal Gürsel yönetiminde kurulan I.
ve II. Cemal Gürsel Hükümeti öncülüğünde dış politik sorunlar çözülmeye çalışılmıştır. Milli Birlik Komitesi
döneminde ABD ve Avrupa ülkeleriyle siyasi ve diplomatik ilişkilerin geliştirilmesine özen gösterilmiştir.
NATO ve CENTO gibi Türkiye’nin bağlı bulunduğu uluslararası kuruluşlarla sağlanan bağın sürdürülmesi için
çaba harcanmıştır. Diğer taraftan üyesi olunan Avrupa Konseyi’yle ilişkilerin ve iş birliğinin artırılmasına
gayret gösterilmiştir. Avrupa Ekonomik Topluluğuna katılımın sağlanması konusunda çalışmalar
sürdürülmüştür. Sovyetler Birliği ile iyi komşuluk ve dostluk ilişkisi çerçevesinde bir siyasi ve diplomatik
ilişki oluşturulmaya gayret edilmiştir. Arap ülkelerinin bağımsızlık çabaları desteklenmiş, Afrika ve Uzak
Doğudaki ülkelerle dostane ilişkilerin kurulmasına çalışılmıştır. Kıbrıs Türklerinin hakları gözetilmeye
çalışılmıştır. Makalede 1960-1961 yılları arasındaki darbe sonrası Türk Dış Politikası, Kurucu Meclis ve Milli
Birlik Kurulu Tutanaklarından, Hükümet Programlarından, döneme ait bir kısım gazetelerden, hatıralardan
ve konuyla ilgili makalelerden, kitaplardan ve tezlerden faydalanılarak ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler
27 Mayıs Askeri Darbesi, Milli Birlik Komitesi, Cemal Gürsel Hükümetleri, Türk Dış Politikası, NATO
Kaynakça
- Armaoğlu, F. (2014). 20.Yüzyıl Siyasi Tarihi(1914-1995), İstanbul: Timaş Yayınları.
- Armaoğlu, F. (2019). Türk Amerikan İlişkileri(1919-1997), İstanbul: Kronik Yayınları.
- Başgil, A.F. (2011). 27 Mayıs İhtilali ve Sebepleri, İstanbul: Yağmur Yayınevi.
- Bilge, S., Gönlübol, M., Kürkçüoğlu, Ö., Sar, C., Bingün, H., Sander, O., … (2014). Olaylarla Türk Dış Politikası 1919-1995, Ankara: Siyasal Kitapevi.
- Güven, C. (2016). Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Araştırmaları İçin Seçilmiş Tam Metin Anayasalar, Kanunlar ve TBMM Kararları(1876-2016), Konya: Eğitim Yayınevi
- Kaya, Y., (2021). Türk Dış Politikasında Kıbrıs Sorunu, N. Koç (Ed.), Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Demokrasi ve Dış Politika (1938’den 2000’li Yıllara) içinde, (466-495). İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık.
- Müezzinoğlu, E. (2023). 27 Mayıs’tan 12 Mart’a Türkiye’nin Ortadoğu Politikası, İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık.
- Oran, B. (2015). 1960-1980: Göreli Özerklik, B. Oran (Ed.), Türk Dış Politikası, Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar 1919-1980 içinde, İstanbul: İletişim Yayınları.
- Tuncer, H. (2014). 27 Mayıs’tan, 12 Mart’a Türk Dış Politikası, İstanbul: Kaynak Yayınları.
- Yıldız, A. (2001). İhtilalin İçinden Anılar, Değerlendirmeler, İstanbul: Alan Yayıncılık.
