Tarihsel Süreçte Aile Kurumunun Dönüşümü ve Geleceğine Yönelik Çıkarımlar
Öz
İnsanlığın başlangıcından bu yana evrensel olarak her toplumda sağlıklı bir toplumsal hayatın ontolojik temeli olarak aile, toplumsal kurumlar arasında en büyük öneme sahip olmuştur. İnsanların yaşamlarını idame ettirdikleri ilk sosyal çevre olmasının yanı sıra aile insanı topluma, hayata ağlamakta ve böylece toplumun da sürekliliğini sağlamaktadır. Diğer taraftan toplumsal zeminde gerçekleşen olaylardan da etkilenmekte, dönüşüm yaşamaktadır. Aile tarihsel süreç içerisinde din ve gelenek gibi kendisine meşru birer dayanak bulmuş ve sosyal yaşamı düzenleyen bu kurumlar tarafından korunmuştur. Aynı zamanda da bu değerlerin nesiller arasında aktarılmasını sağlayarak bu kurumları ve sosyal yaşamın düzenini sürdürülebilir kılmıştır. Fakat yine aynı süreç içerisinde meydana gelen Aydınlanma, sanayileşme ve bunları da kapsayan modernizm gibi sosyo-ekonomik dönüşümler aile üzerinde önemli derecede tesir göstermiştir. Sunduğu alternatif yaşam tarzlarıyla modernizm geleneksel dönemde aileyi koruyan değerlerin aşınmasına neden olmuştur. Günümüze gelindiğinde ise aile varlığını korumakla birlikte bireyin yaşadığı dönüşümle birlikte kendi içerisinde mühim değişim geçirmekte, çözülmeler yaşamakta ve farklı türlerde ortaya çıkmaktadır. Tüm bu yaşananlar ailenin gelecekteki akıbetinin ne olacağı, ortadan kalkma gibi durumun söz konusu olup olamayacağı endişesini gündeme getirmiştir. Bu çalışmada aileyi analiz etme ve açıklamakta kullanılan, birbiri içine kümelenmiş ve teker teker referans gösterildiğinde yetersiz kalacak olan parametreler üzerinden ailenin incelemesi yapıldıktan sonra geleceğine yönelik muhtemel değerlendirmeler yapılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adak, N. (2012). Evlilik mi? Birlikte Yaşama mı?, Değişen Toplumda Değişen Aile içinde. Ed: Nurşen Adak. Ankara: Siyasal Kitabevi. Aksan, G. (2013). Evlilik ve Ayrılma: Ailenin Kurulması ve Sona Ermesi, Sistematik Aile Sosyolojisi içinde, Ed: Mustafa Aydın. Konya: Çizgi Kitabevi, 169-194. Aktaş, C(1995). Mahremiyetin Tükenişi, İstanbul: Nehir Yayınları. Aktaş, C. (1997). Devrim ve Kadın (2. Baskı), İstanbul: Nehir Yayınları. Aktay, Y. (2014). Modern Dünyada Ailenin Toplumsal Dönüşümü ve Muhtemel Geleceği Üzerine Mülahazalar ve Geleneğe Dayalı Problemler”. Aile Sosyolojisi Yazıları içinde, Ed: Mustafa Aydın, İstanbul: Açılım Kitap, 181- 188. Armağan, M. (1998). Gelenek ve Modernlik Arasında (2. Baskı), İstanbul: İz Yayıncılık. Ateş, A. O. (2000). Hadis Temelli Kalıp Yargılarda Kadın, İstanbul: Beyan Yayınları. Aydemir, M. A. ve Tecim, E. (2012). “Türk Toplumunda Aile ve Dinin Toplumsal Sermaye Potansiyeli”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 28, 42-59. Aydemir, M. A. (2011). Sosyal Sermaye, Konya: Çizgi Kitabevi. Aydın, M. (2009). Moderniteye Dışarıdan Bakmak, İstanbul: Açılım Kitap. Aydın, M. (2011a). Güncel Kültürde Temel Kavramlar, İstanbul: Açılım Kitap. Aydın, M. (2011b). Kurumlar Sosyolojisi (3. Baskı), Ankara: Kadim Yayınları. Aydın, M. (2013). Aile ve Din/İslam. Sistematik Aile Sosyolojisi içinde, Ed: Mustafa Aydın, Konya: Çizgi Kitabevi, 315-333. Bayhan, V. (2012). “Beden Sosyolojisi ve Toplumsal Cinsiyet”, Doğu Batı Düşünce Dergisi 63, 147-164. Bebel, A. (2013). Kadın ve Sosyalizm, Çev. Saliha Nazlı Kaya. İstanbul: Agora Kitaplığı. Berger, P. L. vd. (2000). Modernleşme ve Bilinç (2. Baskı), İstanbul: Pınar Yayınları. Can, İ. (2013). Ailenin Tarihsel Gelişimi: Dünü Bugünü ve Yarını, Sistematik Aile Sosyolojisi içinde, Ed: Mustafa Aydın, Konya: Çizgi Kitabevi, 65-91. Çeler, Z. (2012). “Annenin Serüveni: Kadının Anne Olarak Toplumsal Kurgulanışı”. Doğu Batı Düşünce Dergisi, 63, 165-181. Fukuyama, F. (2005). Güven (3. Baskı), Çev. Ahmet Buğdaycı. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. Fukuyama, F. (2009). Büyük Çözülme (2. Baskı), Çev: H. Kaya. İstanbul: Profil Yayıncılık, Giddens, A. (2000). Elimizden Kaçıp Giden Dünya, Çev Osman Akınhay. İstanbul: Alfa Yayıncılık, Giddens, A. (2012). Sosyoloji Kısa Fakat Eleştirel Bir Giriş (4. Baskı). Çev. Ülgen Yıldız Battal. Ankara: Siyasal Kitabevi. Goody, J. (2004). Avrupa’da Aile, Çev. Serpil Arısoy. İstanbul: Literatür Yayıncılık. Gölcük, Ş. (2000). Din ve Toplum, İstanbul: Esra Yayınları. Keleş, R. (2000). Kentleşme Politikası (5. Baskı), Ankara: İmge Kitabevi Yayınları. Kongar, E. (1991). “Türkiye’de Aile: Yapısı, Evrimi ve Bürokratik Örgütlerle İlişkileri”. Aile Yazıları: Kültürel Değerler ve Sosyal Değişme cilt. 2 içinde, Ed: Beylü Dikeçligil ve Ahmet Çiğdem, Ankara: T.C. Başbakanlık Aile Araştırmaları Kurumu Yayınları, 61-89. Marshall, G. (1999). Sosyoloji Sözlüğü, Çev: Osman Akınhay ve Derya Kömürcü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları. Özyurt, C. (2013). Çocukluk Sosyolojisi, Aile Sosyolojisi (3. Baskı) içinde, Ed: K. Canatan ve E. Yıldırım, İstanbul: Açılım Kitap, 155-181. Öztan, G. G. (2013). Türkiye’de Çocukluğun Politik İnşası (2. Baskı), İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları. Rousseau, J. J. (1966). Emil (6. Baskı), Çev. Hilmi Ziya Ülken vd. İstanbul: Türkiye Yayınevi. Russell, D. & ve Russel, B. (1979). Endüstri Toplumunun Geleceği, Çev. Melih Ölçer. Ankara: Bilgi Yayınevi. Subaşı, N. (2014). Toplumsal Değişme, Aile ve Yeni Risk Alanları, Aile Sosyolojisi Yazıları içinde, Ed: Mustafa Aydın, İstanbul: Açılım Kitap, 101- 117. Tekin, M. (2010). “Feminist Tezlerle Aileyi Okumak”, Umran Dergisi 187, 48-53. Tekin, M. (2013). Dinlerin Perspektifinden Aile Kurumu, Aile Sosyolojisi içinde, Ed: K. Canatan ve E. Yıldırım. İstanbul: Açılım Kitap, 235-262. Ulutaş, E. (2013). Aile-Ekonomi İlişkisi, Sistematik Aile Sosyolojisi içinde. Ed: Mustafa Aydın, Konya: Çizgi Kitabevi, 335-355. Wach, J. (1995). Din Sosyolojisi, Çev. Ünver Günay. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları. Wirth, L. (2002). Bir Yaşam Biçimi Olarak Kentlileşme, 20. Yüzyıl Kenti içinde, Ed./Çev. Bülent Duru ve Ayten Alkan, Ankara: İmge Kitabevi Yayınları, 77-106. Yılmaz, H. (2005). “Gelenek, Gelenekçilik, Gelenekselcilik”, Muhafazakâr Düşünce Dergisi, 31, 39–53. Zijderveld, A. C. (2010). Klişelerin Diktatörlüğü, Çev. Kadir Canatan. İstanbul: Açılım Kitap.
