Osmanlı Devleti’nin Fas Siyaseti Üzerine Bir Değerlendirme

It is seen that the relations between Ottoman Empire and Morocco starting with Algeria joining into the State’s territories in XVI century generated a political pressure on Morocco. Moreover, since Caliphate institution created an additional rivalry issue, a reversed case in terms of politics appeared in relations between Ottoman Empire and Morocco. In the beginning of XIX century, the fact that European colonial powers started to share Middle East and Africa constituted the start of alliance searches between the two states. For this purpose, during the reign of Sultan Abdulhamid II, the political relations, desired to be established between Ottoman Empire and Morocco, were hindered by France. That Germany entered into the colonial race together with the policy she followed for Morocco led to the fact that she and Ottoman State acted jointly. After Abdulhamid II was dethroned, Morocco policy of Union and Progress government remained in the form of military activity. Morocco policy of Ottoman Empire ended completely after French patronage had been established in Morocco.

XVI. yüzyılda Cezayir’in Osmanlı topraklarına katılması ile başlayan Osmanlı Devleti ve Fas ilişkilerinin uzun süre boyunca Fas için siyasi bir baskı oluşturduğu görülmektedir. Buna ilaveten halifelik kurumu iki devlet arasında bir rekabet konusu olduğundan, Osmanlı Devleti ile Fas arasındaki ilişkilerde siyaseten mesafeli bir durum ortaya çıkmasına neden olmuştur. XIX. yüzyıl başlarında Avrupalı sömürgeci güçlerin bir yandan Ortadoğu’yu diğer yandan Afrika topraklarını kendi aralarında paylaşmaya başlaması iki devlet arasında ittifak arayışlarının başlangıcını oluşturmuştur. Bu amaçla sultan II. Abdülhamid döneminde Osmanlı Devleti ve Fas arasında başlatılmak istenen siyasi ilişkiler Fransa’nın Kuzey Afrika’daki çıkarlarına ters düştüğü için bu devlet tarafından engellenmiştir. Almanya’nın sömürge yarışına girmesi ile beraber Fas konusundaki müspet siyaseti, Osmanlı Devleti’nin Fas’ta Almanya ile beraber hareket etmesine neden olmuştur. II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesinden sonra da İttihat ve Terakki hükümetinin Fas politikası askeri faaliyet boyutunda kalmıştır. Fas’ta Fransız himayesinin tesis edilmesinden sonra da Osmanlı Devleti’nin Fas politikası tamamen sona ermiştir.