FARS EDEBİYATINDA BAHÂRİYYE
Öz
Bahâriyye baharla ilgili olan ve bahara ait manasına gelmektedir. Bahâriyyelerde bahar manzaraları, baharın güzelliği ve çiçekler soyut bir şekilde anlatılmaktadır. Bahâriyye Fars şiir ve edebiyatında defalarca tekrarlanan konulardandır. Hicri dördüncü yüzyılda kasidenin şekillenmesi ve revaç kazanmasıyla, birçok kasidenin tegazül ve teşbîb bölümünde bahar tarif edilmiştir. Fars edebiyatında en meşhur ilk bahâriyye Rûdekî’ye aittir. Şair Menûçihrî’nin musammatları Fars şiirinin en görkemli bahâriyyeleridir. Bu şiirler daha sonraki şairler tarafında sürekli taklit edilmiştir. Firdevsî’nin Şâhnâme’si hamasi mazmunlar içermesine rağmen bahar mevsiminin üzerinde diğer mevsimlerden daha fazla durulmuştur. Hâfız cihanın geçici olduğunu ve bahar vaktinin ganimet bilinmesi gerektiğini ifade etmiştir. Senâî’den önce bahara asla tasavvufi bir nazarla bakılmamış ve irfan ehli kimseler baharı Senâî’nin tarif ettiği şekilde yorumlamamıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- İbtihâc, Hûşeng, Âyine Der Âyine: Ber Gozîde-i Şiʻr, (hz. Muhammed Rızâ Şefîʻi-i Kedkenî, Tahran, 1369.
- İbrahimî, Cafer, Şukûfehâ-yi Şiʻr, Tahran, 1362.
- Lazar, Gilbert, Eş’âr-i Perâkende-i Kedîmterîn Şuʻarâ-yi Fârsî Zebân; Ez Hanzala-i Bâdğîsî Tâ Dakîkî, c.2, Tahran, 1341.
- Emîr Muizzî, Muhammed b. Abdulmelik, Dîvân, (hz. Abbâs İkbâl Âştiyânî) Tahran, 1318.
- Emînpûr, Kayser, Be Kûl-i Perestû, Tahran, 1375.
- Emînpûr, Kayser, Teneffüs-i Sobh, Tahran 1368.
- Bahâr, Muhammed Nakî, Dîvân, (hz. Mihrdâd Bahâr) Tahran, 1368.
- Bidîl-i Dihlevî, Abdulkadir b. Abdulhâlık, Külliyât-i Bidîl, (hz. Ekber Behdârevend ve Pervîz Abâsî-i Dâkânî) Tahran, 1376. Cemâlzâde, Muhammed Alî, Bahâr-i Îrân ve Bahâriye Der Şiʻr Fârsî, 1346.
- Cûveynî, Atâmelik b. Muhammed, Kitâb-i Târîh-i Cihânguşâ, (hz. Muhammed v. Abdulvehâb-i Kazvînî) Leiden, 1911-1937.
- Hâfız, Şemseddîn Muhammed, Dîvân, (hz. Pervîz Nâtil Hânlerî) Tahran, 1362.
