Determination of Morphological and Biochemical Properties of Almond (Prunus amygdalus) Genotypes in Denizli-Çivril

Öz

In this study, morphological and biochemical properties of 22 almond genotypes and ‘Nonpareil’ cultivar were examined. Nut weight, kernel weight, kernel ratio, shell thickness, nut and kernel dimensions, as well as oil, protein, ash, moisture, and total carbohydrate contents were determined. Nut weight ranged from 2.54 to 4.61 g, kernel weight from 0.67 to 1.38 g, kernel ratio from 19.69% to 32.26%, and shell thickness from 2.43 to 3.41 mm. Biochemical analyses revealed oil content between 45.40-55.65%, protein content between 17.22-19.50%, ash content between 2.90-3.69%, moisture content between 3.59-4.55%, and total carbohydrate content between 16.67-30.06%. Principal Component Analysis (PCA) showed a strong negative correlation (r=-0.970) between oil content and carbohydrate in the first two components, which explained 57.27% of the total variance. The 20CVRL22 genotype had the highest kernel ratio (32.26%), 20CVRL13 and 20CVRL18 genotypes had the highest oil content (51.47% and 51.60%, respectively), and the 20CVRL15 genotype had the highest protein content (19.50%). The results reveal the richness of almond genetic resources in the Çivril region while providing important information for genotype selection and breeding studies for different usage purposes.

Anahtar Kelimeler

• Morphological properties
• Biochemical properties
• PCA analysis
• Correlation
• Variance analysis

Denizli-Çivril’deki Badem (Prunus amygdalus) Genotiplerinin Morfolojik ve Biyokimyasal Özelliklerinin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışmada, 22 badem genotipi ve ‘Nonpareil’ çeşidinin morfolojik ve biyokimyasal özellikleri incelenmiştir. Meyve ağırlığı, iç ağırlığı, iç oranı, kabuk kalınlığı, kabuklu ve iç meyve boyutları ile yağ, protein, kül, nem ve toplam karbonhidrat içerikleri belirlenmiştir. Meyve ağırlığı 2.54-4.61 g, iç ağırlığı 0.67-1.38 g, iç oranı %19.69-32.26 ve kabuk kalınlığı 2.43-3.41 mm arasında değişmiştir. Biyokimyasal analizlerde yağ içeriği %45.40-55.65, protein içeriği %17.22-19.50, kül içeriği %2.90-3.69, nem içeriği %3.59-4.55 ve toplam karbonhidrat içeriği %16.67-30.06 arasında tespit edilmiştir. Temel Bileşenler Analizi (PCA), toplam varyansın %57.27’sini açıklayan ilk iki bileşende, yağ içeriği ile karbonhidrat arasında güçlü negatif korelasyon (r=-0.970) göstermiştir. 20CVRL22 genotipi en yüksek iç oranına (%32.26), 20CVRL13 ve 20CVRL18 genotipleri en yüksek yağ içeriğine (sırasıyla %51.47 ve %51.60), 20CVRL15 genotipi en yüksek protein içeriğine (%19.50) sahip olmuştur. Sonuçlar, Çivril yöresindeki badem genetik kaynaklarının zenginliğini ortaya koyarken, farklı kullanım amaçlarına yönelik genotip seçimi ve ıslah çalışmaları için önemli bilgiler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Morfolojik özellikler
• Biyokimyasal özellikler
• PCA analizi
• Korelasyon
• Varyans analizi

Kaynakça

1. Acar S, Kazankaya A, Doğan A, 2018. Eğil ve Ergani (Diyarbakır) ilçelerinde doğal olarak yetiştirilen bademlerin (P. amygdalus L.) seleksiyonu. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 28(4), 448-457.
2. Ağaoğlu YS, Çelik H, Çelik M, Fidan Y, Gülşen Y, Günay A, Halloran N, Köksal Aİ, Yanmaz R, 1995. Genel bahçe bitkileri. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Eğitim Araştırma ve Geliştirme Vakfı Yayınları.
3. Ağlar E, 2005. Pertek (Tunceli) yöresi bademlerinin (Prunus amygdalus L.) seleksiyonu. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 61s, Van.
4. Ahrens S, Venkatachalam M, Mistry AM, Lapsley K, Sahte SK, 2005. Almond (Prunus dulcis L.) protein quality. Plant Foods for Human Nutrition, 60, 123-128. doi:10.1007/s11130-005-6840-2
5. Anonim. (2025). İlçemiz. Çivril Kaymakamlığı. Erişim Tarihi: 06.01.2025. http://www.civril.gov.tr/ilcemiz
6. Aslantas R, 1993. Erzincan’ın Kemaliye ilçesinde doğal olarak yetişen bademlerin (Amygdalus communis L.) seleksiyon yoluyla ıslahı üzerinde bir araştırma. Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 130s, Erzurum.
7. Ayadi M, Ghrab M, Gargouri K, Elloumi O, Zribi F, Ben Mimoun M, Boulares CH, Guedri W, 2006. Kernel characteristics of almond cultivars under rainfed conditions. Acta Horticulturae, 726, 377-381. doi:10.17660/ActaHortic.2006.726.61
8. Bak T, Karadeniz T, 2021. Effects of branch number on quality traits and yield properties of European hazelnut (Corylus avellana L). Agriculture 11 (5): 437. doi:10.3390/agriculture11050437

9. Bak T, Güler E, Karadeniz T, 2024. Relationships between the number of nuts per cluster and fruit characteristics in the Foşa hazelnut cultivar. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 29(3), 622-628. doi:10.37908/mkutbd.1482947
10. Balta MF, 2002. Elazığ merkez ve Ağın ilçesi bademlerinin (Prunus amygdalus L.) seleksiyon yoluyla ıslahı üzerinde araştırmalar. Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 262s, Van.
11. Batlle I, Dicenta F, Socias i Company R, Gradziel TM, Wirthensohn M, Duval H, Vargas FJ, 2017. Classical genetics and breeding. In R. Socias i Company and T. M. Gradziel (Eds.), Almonds: Botany, production and uses (pp. 111-148). CABI. doi:10.1079/9781780643540.0111
12. Bayazit S, Alaz M, 2022. Bazı yabancı badem çeşitlerinin Gaziantep ekolojisindeki verim ve meyve özellikleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 27(2), 374-383. doi:10.37908/mkutbd.1098934
13. Bayazit S, Çalışkan O, 2021. Amygdalus orientalis (Mill) ve Amygdalus turcomanica (Lincz) badem türlerinin bazı pomolojik ve morfolojik özelliklerinin saptanması. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 26(3), 543-553. doi:10.37908/mkutbd.940588
14. Bayazit S, Çalışkan O, Yaman M, 2025. Assessment of genetic diversity using phenological and morpho-physicochemical traits of almond genotypes in the Eastern Mediterranean Region of Türkiye. Genetic Resources and Crop Evolution. doi:10.1007/s10722-025-02351-w
15. Beyhan Ö, Şimşek M, 2007. Kahramanmaraş Merkez İlçe Bademlerinin (Prunus amygdalus L.) Seleksiyon Yoluyla Islahı Üzerine Bir Araştırma. Bahçe, 36(1-2), 11-18.
16. Bozkurt T, 2017. Datça (Muğla) ilçesinde doğal olarak yetişen bademlerin (Amygdalus communis L.) seleksiyonu. Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 126s, Erzurum.
17. Cemeroğlu BS, 2015. Gıda analizleri (Cilt 3). Ankara.
18. Čolić S, Zec G, Natić M, Fotirić-Akšić M, 2012. Almond (Prunus dulcis) oil. In V. R. Preedy (Ed.), Nuts and seeds in health and disease prevention (pp. 189-196). Academic Press. doi:10.1016/B978-0-12-375688-6.10022-5
19. de Mendiburu F, 2023. Agricolae: Statistical Procedures for Agricultural Research. R package version 1.3-7. Erişim Tarihi: 12.12.2024. https://CRAN.R-project.org/package=agricolae
20. Demir İ, 1990. Genel Bitki Islahı. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları.
21. Erdoğmuş B, 2018. Diyarbakır’ın Eğil ilçesinde organik ve geleneksel olarak yetiştirilen Ferragnes ve Ferraduel badem çeşitlerinin verim, kalite ve bazı biyokimyasal özelliklerinin belirlenmesi. Dicle Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 102s, Diyarbakır.
22. Genç B, 2024. Yozgat ve yöresinde doğal olarak yetişen bazı badem genotiplerinin pomolojik ve biyokimyasal analizleri. Yozgat Bozok Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 58s, Yozgat.
23. Gerçekcioğlu R, Güneş M, 1999. A Research on Improvement of Almond (Amygdalus communis L.) by Selection of Wild Plants Grown in Tokat Central District. XI. Grempa Meeting on Pistacios and Almonds, University of Harran, Faculty of Agriculture-Pistacio Research and Application Center, Şanlıurfa, Turkey.
24. Gibson RS, 1990. Principles of nutritional assessment. Oxford University Press, London.
25. Gomez M, Oliete B, Caballero PA, Ronda F, Blanco CA, 2008. Effect of nut paste enrichment on wheat dough rheology and bread volume. Food science and technology international, 14(1), 57-65. doi:10.1177/1082013208089984
26. Gouta H, Laaribi I, Ksia E, Juan T, Estopañan G, Martínez-Gómez P, 2021. Physical properties, biochemical and antioxidant contents of new promising Tunisian almond genotypes: traits stability, quality aspects and post-harvest attributes. Journal of Food Composition and Analysis, 98, 103840. doi:10.1016/j.jfca.2021.103840
27. Göksu A, Yıldız K, 2024. Adıyaman doğal badem popülasyonundaki genotiplerde gözlenen değişkenliğin çok değişkenli analizlerle incelenmesi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 39(1), 1-10. doi:10.7161/omuanajas.1321595
28. Gradzie, TM, 2008. Almond (Prunus dulcis) breeding. Breeding Plantation Tree Crops: Temperate Species, 1-31. doi:10.1007/978-0-387-71203-1_1
29. Gülcan R, 1976. Seçilmiş Badem Tipleri Üzerinde Fizyolojik ve Morfolojik Araştırmalar. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No: 310, 71s, Izmir.
30. Güler E, Bak T, Karadeniz T, Muradoğlu F, 2021. Relationships of fruit characteristics of rosehips (Rosa canina L.) grown in Bolu city center. Journal of the Institute of Science and Technology, 11(2), 831-838. doi:10.21597/jist.824742
31. Gülsoy E, Balta F, 2014. Aydın ili Yenipazar, Bozdoğan ve Karacasu ilçeleri badem (Prunus amygdalus Batch) seleksiyonu: Pomolojik özellikler. Akademik Ziraat Dergisi, 3(2), 61-68.
32. Güney M, Genç B, 2025. Evaluation of pomological traits and fatty acid profile of almond (Prunus dulcis L. [Mill.] D.A. Webb) genotypes grown in Yozgat province. European Food Research and Technology. doi:10.1007/s00217-025-04681-6
33. Gürcan K, Yılmaz KU, Ercişli S, Özkan G, Uzun A, Yaman M, Akbulut M, 2024. Morphological and molecular characterization of almond (Prunus dulcis Mill.) genotypes from Northeastern Anatolia. Genetic Resources and Crop Evolution, 71(1), 1-15. doi:10.1007/s10722-023-01686-6
34. Işık Ş, 2025. Tokat merkez ilçede doğal olarak yetişen tatlı bademlerin seleksiyonu. Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 63s, Tokat.
35. Kalyoncu DH, 1990. Konya Apa Baraj Gölü çevresinde yetiştirilen üstün özellikli badem (Prunus amygdalus L.) tiplerinin belirlenmesi üzerine bir seleksiyon çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 77s, Samsun.
36. Karadeniz T, Erman P, 1996. Siirt’te yetiştirilen bademlerin (Amygdalus communis L.) seleksiyonu. I. Fındık ve Diğer Sert Kabuklu Meyveler Sempozyumu, 10-12 Ocak 1996, 324-331, Samsun.
37. Karadeniz T, Balta F, Cangi R, Yarılgaç T, 1996. Adır Adası (Vangölü) bademlerinin (Amygdalus communis L.) seleksiyon yoluyla ıslahı. I. Fındık ve Diğer Sert Kabuklu Meyveler Sempozyumu, 10-12 Ocak 1996, 338-343, Samsun.
38. Kassambara A, 2023. ggcorrplot: Visualization of a Correlation Matrix using 'ggplot2'. R package version 0.1.4.1. Erişim Tarihi: 16.12.2024. https://CRAN.R-project.org/package=ggcorrplot
39. Kassambara A, Mundt F, 2020. factoextra: Extract and Visualize the Results of Multivariate Data Analyses. R package version 1.0.7. Erişim Tarihi: 13.12.2024. https://CRAN.R-project.org/package=factoextra
40. Kaşka N, Küden AB, Küden A, 1993. Özellikle geç çiçek açan ve bazı yerli badem çeşitlerinin Adana ve Pozantı’da yetiştirilmeleri üzerinde araştırmalar. TÜBİTAK Rapor No:674, 48s. Kester DE, Asay R, 1975. Almonds. In J. Janick and J.N. Moore (Eds.), Advances in fruit breeding (pp. 387-419). Purdue University Press.
41. Kester DE, Gradziel TM, 1996. Almonds. In J. Janick and J.N. Moore (Eds.), Fruit breeding, volume III: Nuts (pp. 1-97). John Wiley & Sons.
42. Kester DE, Gradziel TM, Grasselly C, 1990. Almonds (Prunus). In J. N. Moore and J.R. Ballington Jr. (Eds.), Genetic resources of temperate fruit and nut crops (pp. 701-758). International Society for Horticultural Science.
43. Khojand S, Zeinalabedini M, Azizinezhad R, Imani A, Ghaffari MR, 2024. Genomic exploration of Iranian almond (Prunus dulcis) germplasm: decoding diversity, population structure, and linkage disequilibrium through genotyping-by-sequencing analysis. BMC Genomics, 25(1), 1101. doi:10.1186/s12864-024-11044-0
44. Kırca L, 2024. Badem Üretiminin Bölgesel Analizi: Ege Bölgesi’nde Mevcut Durum ve Gelecek Potansiyeli. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 14(2), 213-228. doi:10.54370/ordubtd.1499044
45. Kırca L, Karadeniz T, 2022. Chemical composition of almond fruit. In E. Güler (Ed.), Fruits for human use in various aspects. İKSAD. Ankara, Türkiye
46. Kırca L, Kırca S, Aygün A, 2023. Organic acid, phenolic compound and antioxidant contents of fresh and dried fruits of pear (Pyrus communis L.) cultivars. Erwerbs-obstbau, 65(4), 677-691. doi:10.1007/s10341-022-00760-0
47. Kodad O, Socias i Company R, Alonso JM, 2023. Variability and heritability of kernel chemical components in almond breeding. Scientia Horticulturae, 312, 111822. doi:10.1016/j.scienta.2023.111822
48. Köse M, 2013. Erzurum ili İspir ilçesinde doğal olarak yetişen badem (Amygdalus communis L.) tiplerinin seleksiyon yolu ile ıslahı ve seçilen tiplerde RAPD yöntemiyle genetik çeşitliliğin belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 201s, Erzurum.
49. Kumawat KL, Verma MK, Kumar D, Singh DB, Lal S, Mir JI, Chand L, 2024. Fatty acid profiling of almond germplasm grown in the Western Himalayan region of India. Journal of Environmental Biology, 45(1), 106-116. doi:10.22438/jeb/45/1/MRN-5168
50. Lê S, Josse J, Husson F, 2008. FactoMineR: An R Package for Multivariate Analysis. Journal of Statistical Software, 25(1), 1-18.
51. Özbek S, 1978. Özel Meyvecilik. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları: 128, Adana.
52. Özcan MM, 2023. Biochemical properties and fatty acid compositions of some almond cultivars. Journal of Food Composition and Analysis, 116, 104982. doi:10.1016/j.jfca.2022.104982
53. Özdemir M, 2022. Mardin ve Diyarbakır bölgelerinde yetiştirilen bademlerden elde edilen badem sütlerinin fizikokimyasal ve antioksidan özelliklerinin belirlenmesi. Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 89s, Şanlıurfa.
54. Parlakçı H, 2008. Yabancı kökenli değişik badem çeşitlerinin bazı pomolojik ve kimyasal özellikleri ile bitki besin maddesi kapsamlarının belirlenmesi. Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 83s, Şanlıurfa.
55. Pérez-Sánchez R, Morales-Corts MR, 2021. Agromorphological characterization and nutritional value of traditional almond cultivars grown in the Central-Western Iberian Peninsula. Agronomy, 11(6), 1238. doi:10.3390/agronomy11061238
56. R Core Team, 2024. R: A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing, Vienna, Austria. Erişim Tarihi: 12.12.2024. https://www.R-project.org/
57. Revelle W, 2025. psych: Procedures for Psychological, Psychometric, and Personality Research. R package version 2.5.3. Northwestern University, Evanston, Illinois. Erişim Tarihi: 12.12.2024. https://CRAN.R-project.org/package=psych
58. Richardson DP, Astrup A, Cocaul A, Ellis P, 2009. The nutritional and health benefits of almonds: A healthy food choice. Food Science and Technology Bulletin: Functional Foods, 6(4), 41-50. doi:10.1616/1476-2137.15995
59. Sepahvand E, Khadivi-Khub A, Momenpour A, Fallahi E, 2015. Evaluation of some fruit characteristics in almond using multivariate analysis. International Journal of Fruit Science, 15(2), 130-139. doi:10.1080/15538362.2014.962342
60. Şimşek M, Küden AB, 2007. Şanlıurfa’nın Hilvan İlçesinin Bahçecik Köyünde Doğal Olarak Yetişen Bademlerin (Prunus amygdalus L.) Seleksiyon Yoluyla Islahı Üzerinde Bir Araştırma. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(1); 125–132.
61. Sümbül A, 2009. Hatay ili bademlerinin (Prunus dulcis Mill) seleksiyonu. Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 142s, Hatay.
62. Sze-Tao KWC, Sathe SK, 2000. Functional properties and in vitro digestibility of almond (Prunus dulcis L.) protein isolate. Food chemistry, 69(2), 153-160. doi:10.1016/S0308-8146(99)00244-7
63. Şenlik FN, Mertoğlu K, 2024. Physico-chemical characterization of some naturally grown apricot genotypes. Meyve Bilimi, 11(2), 110-117. doi:10.51532/meyve.1587876
64. Şimşek M, 2008. Hilvan ilçesi ve bağlı köylerinde yetiştirilen bademlerin (Prunus amygdalus L.) seleksiyonu. Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 12(49), 33-39.
65. Şimşek M, 2011. Çınar ilçesinde badem seleksiyonu. Bingöl Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 1(1), 32-36.
66. TSMS, 2025. Turkish state meteorological service. Erişim Tarihi: 10.01.2025. https://www.mgm.gov.tr/eng/forecast-cit-ies.aspx. Accessed 14 March 2025
67. Uylaşer V, Başoğlu F, 2016. Temel gıda Analizleri (Cilt 3). Dora.
68. Wei T, Simko V, 2021. R package ‘corrplot’: Visualization of a Correlation Matrix. Version 0.92. Erişim Tarihi: 15.12.2024. https://github.com/taiyun/corrplot
69. Wickham H, 2016. ggplot2: Elegant Graphics for Data Analysis. Springer-Verlag New York.
70. Yıldırım A N, 2007. Isparta yöresi bademlerinin (P. amygdalus L.) seleksiyonu. Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 168s, Aydın.
71. Yıldırım Y, Bilgin NA, Mısırlı A, 2023. Yükseltinin Ferragnes ve Ferraduel Badem Çeşitlerinde Meyve Özelliklerine Etkisi. Bahçe, 52(2), 113-118. doi:10.53471/bahce.1338213