Analysis of Grape Varieties Grown in Mardin Province and Current Usage Trends

Öz

In order to identify the grape varieties grown in the province and ascertain the socioeconomic structures of producers, this study focuses on viticulture activities conducted in the districts of Artuklu, Midyat, Mazıdağı, and Ömerli in the province of Mardin. Additionally, it analyzes the methods used to evaluate these grape varieties. 136 producers participated in in-person questionnaires utilizing a stratified random sample technique, which provided the primary data for this study. The research findings indicate that 27 different grape varieties are cultivated in the region, with a particular concentration on local varieties such as Mezrone, Zeyti, Raşegurnik, and İmsebbek. Of the grapes, 35.2% are used for products such as grape molasses and dried fruit, 17.2% for wine production, 12.3% for table grapes, and 3.2% for dried grapes. The fact that the percentage of wine grapes is higher than the national average suggests that the region's increasing tourism and demand for regional goods influence the dynamics of production. While production in small firms is more family oriented, the concentration on wine and processed items increases as the business grows in size. The results demonstrate that regional grape varietals are valuable cultural and economic assets in addition to being an important agricultural resource. In this regard, the study makes suggestions for the documentation, integration, and preservation of grape varietals particular to a certain region into value-added product chains, which will specifically support local production models, food identity, and sustainable rural development.

Anahtar Kelimeler

• grapes
• wine
• sustainable agriculture
• mardin

Proje Numarası

MAÜ.BAP.24.KMY.070

Mardin İlinde Yetiştirilen Üzüm Çeşitleri ve Güncel Kullanım Eğilimlerinin Analizi

Öz

Bu çalışma, Mardin iline bağlı Artuklu, Midyat, Mazıdağı ve Ömerli ilçelerinde yürütülen bağcılık faaliyetlerine odaklanarak, üreticilerin sosyo-ekonomik yapılarını belirlemeyi ve ilde yetiştirilen üzüm çeşitlerinin tanımlanmasını sağlayarak bu çeşitlerin değerlendirilme biçimlerinin analiz edilmesini amaçlamaktadır. Araştırmada tabakalı tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılarak 136 üretici ile yüz yüze yapılan anketlerden elde edilen birincil veriler kullanılmıştır. Araştırma bulguları, bölgede 27 farklı üzüm çeşidinin yetiştirildiğini ve bunların özellikle Mezrone, Zeyti, Raşegurnik ve İmsebbek gibi yerel türler etrafında yoğunlaştığını göstermektedir. Üzümlerin %35.2’si pekmez, pestil ve benzeri ürünler için, %17.2’si şarap üretimi için, %12.3’ü sofralık olarak ve %3.2’si kurutmalık olarak değerlendirilmektedir. Şaraplık üzüm oranının ulusal ortalamanın üzerinde olması, bölgenin artan turizm ve yerel ürün talebiyle şekillenen üretim dinamiklerine işaret etmektedir. İşletme büyüklüğü arttıkça şaraplık ve işlenmiş ürünlere yönelim artarken, küçük işletmelerde üretim daha çok aile tüketimine dayalıdır. Elde edilen bulgular, yerel üzüm çeşitlerinin sadece tarımsal değil, aynı zamanda kültürel ve ekonomik açıdan da önemli bir kaynak olduğunu göstermektedir. Bu çerçevede çalışma, bölgeye özgü üzüm türlerinin korunması, kayıt altına alınması ve katma değerli ürün zincirlerine entegrasyonu için öneriler sunmakta; sürdürülebilir kırsal kalkınma, gıda kimliği ve yerel üretim modelleri bağlamında özgün bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• üzüm
• şarap
• sürdürülebilir tarım
• mardin

Destekleyen Kurum

Mardin Artuklu Üniversitesi BAP Birimi

Proje Numarası

MAÜ.BAP.24.KMY.070

Etik Beyan

24/10/2024-167620 sayılı Mardin Artuklu Üniversitesi Bilimsel Yayın ve Etik kurulu kararınca etik onay alınmıştır.

Kaynakça

1. Aslan Y, Nothvogel M, Örmeci Kart MÇ, Demirbaş N, 2020. Üzüm Üreticilerinin Biyolojik Mücadele Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi: Honaz İlçesi Örneği. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 57(3).
2. Aydın S, Sanyürek NK, Çakır A, Yılmaz Ö, 2021. The effects of different altitudes on the phenolic contents and antioxidant activities of some white grape (Vitis vinifera L.) varieties. Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi 14(1): 30-38.
3. Bilen A, 2019. Mardin Vineyards: A Case of Sustainable Agriculture from Antiquity to the Present. Rural History 2019 – Conference of the European Rural History Organisation (EURHO) in Paris. s.142.
4. Bottero J, 2005. Eski Yakındoğu Sümer’den Kutsal Kitap’a. Dost Yayınevi, 293s.
5. Cabaroğlu T, 2023. Türk şarapçılığının durumu ve sorunları. Bahçe 52(Özel Sayı 1): 269-275.
6. Correia C, Dinis LT, Pinheiro R, Fraga H, Ferreira H, Gonçalves I, Malheiro A, 2014. Climate Change and Adaptation Strategies For Viticulture. Journal of International Scientific Publications: Agriculture & Food 2: 424-429.
7. Çelik S, 2011. Bağcılık (Ampeloloji), Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Bahçe Bitkileri Bölümü, Cilt 1, 3.Baskı, 423s.
8. DİKA, 2021. TRC3 Bölgesi’nde Bağcılığın Geliştirilmesi Raporu. Hazırlayanlar; Binici, T., Gürsöz, S., Odabaşıoğlu, M.İ., ve Palabıçak, M.A., Dicle Kalkınma Ajansı Yayını, 107s.

9. Karadağ G, Karaman AD, Öğüt, S, 2022. Meyve ve Sebzelerde Bulunan Biyoaktif Bileşenlerin Sağlık Üzerine Etkileri. Toros University Journal of Food, Nutrition and Gastronomy 1(1): 77-90.
10. Karataş H, Karataş DD, Özdemir G, 2016. Diyarbakır İli Yerel Üzüm Çeşitleri Varlığı ve Değerlendirme Olanakları. Uluslararası Diyarbakır Sempozyumu.2-5 Kasım Diyarbakır. Bildiri Kitabı (3): 2275-2283.
11. Karataş H, Özdemir G, Karataş D, Örmek G, 2009. Mardin İli Bağcılığının Mevcut Potansiyeli. Türkiye 7: 5-9.
12. Kızılaslan N, Somak E, 2013. Tokat İli Erbaa İlçesinde Bağcılık İşletmelerinde Tarımsal İlaç Kullanımında Üreticilerin Bilinç Düzeyi. Gaziosmanpaşa Bilimsel Araştırma Dergisi (4): 79-93.
13. Nasıroğlu M, 2010. Batılı Seyyahların Gözüyle Mardin ve Çevresi (Mardin, Nusaybin ve Hasankeyf)/Mardin and its Surrounding (Mardin, Nusaybin and Hasankeyf) From the Eyes of Western Travelers (Doctoral Dissertation). Harran Üniversitesi.
14. Sağlam ÖÇ, Sağlam H, 2018. İnsanlık Tarihinde Üzümün Önemi. Journal of Agriculture 1(2): 1-10. Tutar İ, Karlı B, 2024. Üzüm Üretimi Yapan İşletmelerin Ekonomik Analizi: Denizli İli Baklan İlçesi Örneği. Meyve Bilimi 11(1): 1-8.
15. TÜİK, 2024. Türkiye İstatistik Kurumu. Bitkisel Üretim İstatistikleri. http://www.tuik.gov.tr/UstMenu.do?metod=temelist (Erişim Tarihi: 04.04.2025)
16. Ünal MS, 2021. Sivas İlinde Yöresel Üzüm Çeşitlerinin Değerlendirilme Şekilleri. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi 10(2): 199-205.
17. Ünal MS, Sağlam H, Kırkaya H, 2019. Şırnak ili İdil ilçesinde yetiştirilen mahalli üzüm çeşitlerinin değerlendirilme şekilleri. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi 8(1): 158-162.
18. Ünal MS, Sezgin H, Uçaş C, 2021. Nusaybin/Mardin yöresi bağcılığına bir bakış: Yöresel çeşitlerin değerlendirilmesi. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi 10(1): 75-84.
19. Yalçın N, Gürsöz S, Kara FÖ, 2021. Mardin İli Bağcılığının Mevcut Durumu. Adyutayam Dergisi 9(2): 80-89.
20. Yamane T, 1967. Elementary Sampling Theory. Prentice Hall, 1st Edition, 405.