SELİNTİ (GAZİPAŞA) IN OTTOMAN ARCHIVES

Öz

Despite its deep-rooted history, there is a notable scarcity of historical studies concerning Gazipaşa. One of the primary reasons for this deficiency is the difficulty in accessing relevant documents within the Ottoman archives. The objective of this study is to systematically compile the archival documents and information pertaining to Gazipaşa during the Ottoman period, thereby serving as a scholarly guide for researchers interested in the region's history. The history of Gazipaşa dates back to 2000 BC. Conquered by the Turks in 1225, Gazipaşa (then known as Selinus) was renamed Selinti during the Seljuk Sultanate of Rum and was subsequently incorporated into the Ottoman Empire in 1472. Following the conquest, it appears in Ottoman records as a small settlement under the name Selinti (alternatively Selindi or Silinti). Historically functioning as a kaza (district) within the Sanjak of Ichil for an extended period, Selinti’s administrative status underwent significant fluctuations; its 350-year standing as a district was downgraded to a nahiye (sub-district) in 1872. Although it regained its district status with the establishment of the Republic of Turkey, it was relegated back to a sub-district between 1926 and 1948. Ultimately, in 1948, it regained its provincial district status and was transferred from Mersin—of which it had been a part for 476 years—to become a district of Antalya. This study has been conducted to unearth and categorize the documents concerning Selinti within the Ottoman state archives.

Anahtar Kelimeler

• Selinti
• Selindi
• Gazipaşa
• Ottoman Archives

OSMANLI ARŞİVLERİNDE SELİNTİ (GAZİPAŞA)

Öz

Gazipaşa’nın eski bir geçmişi vardır fakat hakkında yapılan çok fazla tarihi çalışma bulunmamaktadır. Bu durumun en büyük sebeplerinden biri Osmanlı Devleti döneminde Gazipaşa hakkındaki belgelere ulaşılma güçlüğüdür. Çalışmanın amacı Gazipaşa hakkında Osmanlı Devleti’ndeki belge ve bilgilere toplu bir şekilde ulaşmaktır. Böylece Gazipaşa tarihi ile ilgili araştırma yapmak isteyen araştırmacılara rehberlik edecek bir çalışma olmasıdır. Gazipaşa’nın MÖ 2000’lere kadar dayanan bir geçmişi vardır. Türklerin 1225 tarihinde fethettiği Gazipaşa (o zamanki ismiyle Selinus), Türkiye Selçukluları döneminde Selinti adını almış ve 1472 yılında Osmanlı Devleti tarafından fethedilmiştir. Bu fetihten sonra Osmanlı belgelerinde Selinti (Selindi, Silinti) ismiyle küçük bir yerleşim yeri olarak görülmektedir. Uzun bir süre Osmanlı Devleti’nde İçel Sancağı’nın bir kazası olan Selinti’nin tarihi günümüze kadar devam etmiştir. Osmanlı Devleti’nde Alanya ve Anamur arasında tarihi şekillenen Selinti’nin 350 yıllık kazalıktan 1872’de nahiye statüsüne gerilemiştir. Türkiye Cumhuriyeti ile birlikte tekrar kaza statüsü kazansa da 1926 – 1948 tarihlerinde tekrar nahiye konumuna geri dönmüştür. Nihayet 1948’te Mersin’den ayrılarak hem ilçe statüsünü geri kazanmış hem de 476 yıldan beri Mersin’in bir parçası olan Gazipaşa Antalya’nın bir ilçesi haline gelmiştir. Bu çalışma, Osmanlı Devleti döneminde Selinti ile ilgili belgeleri ortaya çıkarmak için yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Selinti
• Selindi
• Gazipaşa
• Osmanlı Arşivi

Kaynakça

1. Devlet Arşivleri Başkanlığı (DAB), Osmanlı Arşivi, A.{DVN.d...973.
2. Devlet Arşivleri Başkanlığı (DAB), Osmanlı Arşivi, A.}MKT.89-24.
3. Devlet Arşivleri Başkanlığı (DAB), C..ML..368, 15150.
4. Devlet Arşivleri Başkanlığı (DAB), İ..MVL. 334,14336.
5. Devlet Arşivleri Başkanlığı (DAB), Cumhuriyet Arşivi, 30-18-1-1, 5.32.8
6. Akgün, Ö. F. (2026, 10 Mart). İbnülemin mahmud kemal. TDV İslam ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/ibnulemin-mahmud-kemal.
7. Bardakcı, K. (2019). “Kilikia satraplığı”. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, c. 1, sy 1, Aralık, 37-51, https://izlik.org/JA73PF64ZX
8. Çelik, Ş. (15.03.2026). İçel. TDV İslam Ansiklopedisi: https://islamansiklopedisi.org.tr/icel

9. Çelik, Ş. (1994). Osmanlı taşra teşkilatında içel sancağı. [Basılmamış Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
10. Çetin, Atilla (1979), “Yıldız arşivi’ne dair”, Tarih Dergisi/Turkish Journal of History, Sayı XXXII, 563-586.
11. Emen, H. (2023). XVI. yüzyılda selendi kazasında konar göçer ve piyedegân cemaatlerin istatistikleri (1530- 1584). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(2), 927-939. https://doi.org/10.16953/deusosbil.1248929
12. Dündar, R. (1998). Kıbrıs beylerbeyliği (1570-1670). [Basılmamış Doktora Tezi]. İnönü Üniversitesi
13. Hacıgökmen, M. A. (2021). Selçuklular döneminde alanya. Kalan, E. ve Demir, M. (Ed), Alaîye’den alanya’ya içinde (1-43). Alanya: ALKÜY
14. Gökçe, T. (1998). 1572 yılında Iç-el sancağından sürülüp Kıbrıs’ta iskân edilen aileler. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 2(2), 1-78. https://izlik.org/JA76XL43XE
15. Kaplan, A. (2015). Hellenistik ve roma döneminde kilikia pedias (şukurova) yerleşimleri. [Basılmamış Doktora Tezi]. Selçuk Üniversitesi.
16. Kütükoğlu, M. S. (2026, 16 Mart). İrâde-i seniyye. TDV İslam ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/irade-i-seniyye
17. Kütükoğlu, M. S. (2026, 18 Mart). Defterdar, TDV İslam ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/defterdar
18. Kurt, M. (2006). M.Ö. I. bin yıl asur-anadolu ilişkilerinde kilikya bölgesi. Belleten, 70(257), 1-26. https://doi.org/10.37879/belleten.2006.1
19. Memiş, E. (2009). Eskiçağ türkiye tarihi / En eski devirlerden pers istilasına kadar, Konya: Çizgi Kitabevi
20. Levante, E. (1990). The coinage of selinus in cilicia. The Numismatic Chronicle (1966-), 150, 226-233. http://www.jstor.org/stable/42667642
21. Öz, M. (2026, 17 Mart). Tahrir. TDV İslam Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/tahrir
22. Sezen, T. (2017). Osmanlı yer adları, Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Yayın No:26
23. Şenel, M. & Önal, A. G. (2017). Yer adları (toponimi) açısından “tarama sözlüğü”, Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 36(36), 152-163. https://doi.org/10.17498/kdeniz.357193
24. T.C. Antalya Valiliği. (2026, 15 Mart). Gazipaşa. https://www.antalya.gov.tr/gazipasa
25. T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı (2010). Başbakanlık osmanlı arşivi rehberi, İstanbul: Yayın Nu: 108,
26. T.C. Gazipaşa Kaymakamlığı (2026, 03 16). Genel Bilgiler. https://www.gazipasa.gov.tr/genel-bilgiler
27. Ulutaş, S. (2020). Osmanlı arşivinde mersin tarihine ilişkin kaynaklar. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 487-518. https://doi.org/10.33437/ksusbd.628539
28. Ünal, A. & Girginer, K. S. (2007). Kilikya-Çukurova İlk Çağlardan Osmanlılar Dönemi’ne Kadar Kilikya’da Tarihi Coğrafya, Tarih ve Arkeoloji, İstanbul: Homer Kitabevi
29. Wiseman, D. J. (1956), Chronicles of chaldaean kings (626-556 B.C.) in the british museum. London: The Trustees Of The British Museum.
30. Yıldız, A. (2009). Dünden bugüne gazipaşa tarihi (Selene-Sallune-Selinus-Selinti-Gazipaşa). Antalya: Maraton Ofset Matbaacılık
31. Yıldız, A. (2010). Gazipaşa. Atılgan A. K. (Ed.), Dünden Bugüne Antalya içinde (292-303.). Antalya: Antalya İl Kültür Turizm Müdürlüğü,
32. Yılmaz Erkovan, N., & Öter, N. (2019). Gazipaşa evleri. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 9(2), 559-571. https://izlik.org/JA72PJ42HT