Araştırma Makalesi

Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği: Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Cilt: 28 Sayı: 55 26 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği: Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Öz

Çevrimiçi oyunlar, her gün daha fazla kullanıcı kazanan popüler bir boş zaman aktivitesidir. Oyuncuların cinsiyet dağılımları dünyada olduğu gibi Türkiye’de de eşit kabul edilse de oyunların erkeklerin dünyası olduğuna dair inanış devam etmektedir. Fox ve Tang (2014) tarafından geliştirilen Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği bu toplumsal sorunu ölçmek için geliştirilmiş ilk standardize ölçüm aracıdır. Türkiye’deki geniş çevrimiçi oyuncu kitlesi ve kadınların bu kitledeki değerlendirildiğinde, çevrimiçi oyunlarda cinsiyetçilik ve ayrımcılığın Türkiye örnekleminde incelenmesi önemlidir. Bu doğrultuda, bir pilot çalışma ile iki çalışmadan oluşan araştırmamızın amacı, Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeğinin Türkiye örnekleminde geçerlik güvenirlik çalışmasını yapmak ve ölçeği Türkçe alanyazına kazandırmaktır. Pilot uygulama kapsamında ölçeği Türkçeye uyarlayıp, sonrasında birinci çalışmada ölçeğin faktör yapısını 580 kişilik bir örneklemde açımlayıcı faktör analizi ile inceledik. Analiz sonuçlarına göre ölçek toplam varyansın % 55’ini açıklayan 3 faktörden (“Sosyal” Oyuncu α =.84, Zayıf Halka α =.84, Alınganlık α =.82) oluşmaktadır. İkinci çalışmada ise Türkçe formun faktör yapısını doğrulayıcı faktör analizi ile 373 kişilik farklı bir örneklemde test ettik ve faktörlerin yapısal uyum gösterdiğini gördük. Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek için geçerlilik analizleri kapsamında yakınsak ve ayırt edici geçerliliğini inceledik. Bulgular, beklediğimiz üzere, video oyunlarında cinsiyetçiliğin Sosyal Baskınlık, Toplumsal Cinsiyetle İlgili Sistemi Meşrulaştırma, Femfobi ve Erkeklik İdeolojisi Ölçekleri ile pozitif yönde ilişkili, Sosyal Beğenirlik Ölçeği ile ise ilişkisiz olduğunu gösterdi. Ölçeğin iç tutarlılık katsayısını ilk çalışmada α = .91, ikinci çalışmada α = .92 olarak tespit ettik. Bulgularımız ölçeğin bireylerin video oyunlarında sergiledikleri cinsiyetçi eğilimleri ölçme konusunda güvenilir ve geçerli bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışmanın veri toplama aşamasındaki kıymetli katkılarından dolayı Özlem Sağlam Ok’a teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Akbaş, G. (2010). Social identity and intergroup relations: The case of Alevis and Sunnis in Amasya (No. 31676381) [Yüksek Lisans Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. Proquest Dissertations & Theses Global. https://www.proquest.com/dissertations-theses/social-identity-intergroup-relations-case-alevis/docview/3132860124/se-2
  2. Akın-Arıkan, C., Baştemur, S., & Demirtaş Zorbaz, S. (2021). Adaptation of the Marlowe-Crowne social desirability scale short form C to the Turkish culture: Validity and reliability study. Hayef: Journal of Education, 18(2), 278–294. https://doi.org/10.5152/hayef.2021.20026
  3. Barron, J. M., Struckman-Johnson, C., Quevillon, R., & Banka, S. R. (2008). Heterosexual men’s attitudes toward gay men: A hierarchical model including masculinity, openness, and theoretical explanations. Psychology of Men and Masculinity, 9(3), 154–166. https://doi.org/10.1037/1524-9220.9.3.154
  4. Campbell, B., Schellenberg, E. G., & Senn, C. Y. (1997). Evaluating measures of contemporary sexism. Psychology of Women Quarterly, 21(1), 89–102. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.1997.tb00102.x
  5. Chang, T. Z., & Vowles, N. (2013). Strategies for improving data reliability for online surveys: A case study. International Journal of Electronic Commerce Studies, 4(1), 131–140. https://doi.org/10.7903/ijecs.1121
  6. Choe, K., Doh, S. J., & Ha, J. (2020). Adolescents’ experiences and coping with sexism affect both female and male online gamers in South Korea. Sex Roles, 83(1–2), 43–53. https://doi.org/10.1007/s11199-019-01094-0
  7. Cingöz-Ulu, B., Türkoğlu, B., & Sayılan, G. (2016). Kadın şiddet mağdurlarına yönelik tutumlarda mağdurun trans kimliğinin etkisi. Türk Psikoloji Yazıları, 19 (Özel Sayı), 94–104. https://www.tpd.com.tr/tr/yayinlar/dergiler/1031828/tpy1301996120160000m000049.pdf
  8. Cole, H., & Griffiths, M. D. (2007). Social interactions in massively multiplayer online role-playing gamers. Cyberpsychology & Behavior, 10(4), 575-583. https://doi.org/10.1089/cpb.2007.9988

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Test, Ölçme ve Psikometri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

11 Nisan 2025

Kabul Tarihi

20 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 28 Sayı: 55

Kaynak Göster

APA
Çakar, G. Ö., Coşgun, Y. E., Şahin, S. M., Türkırkı, M., & Sayılan, G. (2025). Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği: Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Türk Psikoloji Yazıları, 28(55), 1-16. https://doi.org/10.31828/tpy13019973
AMA
1.Çakar GÖ, Coşgun YE, Şahin SM, Türkırkı M, Sayılan G. Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği: Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Türk Psikoloji Yazıları. 2025;28(55):1-16. doi:10.31828/tpy13019973
Chicago
Çakar, Gökşin Özge, Yunus Emre Coşgun, Seda Merve Şahin, Meleksima Türkırkı, ve Gülden Sayılan. 2025. “Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği: Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Türk Psikoloji Yazıları 28 (55): 1-16. https://doi.org/10.31828/tpy13019973.
EndNote
Çakar GÖ, Coşgun YE, Şahin SM, Türkırkı M, Sayılan G (01 Aralık 2025) Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği: Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Türk Psikoloji Yazıları 28 55 1–16.
IEEE
[1]G. Ö. Çakar, Y. E. Coşgun, S. M. Şahin, M. Türkırkı, ve G. Sayılan, “Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği: Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, Türk Psikoloji Yazıları, c. 28, sy 55, ss. 1–16, Ara. 2025, doi: 10.31828/tpy13019973.
ISNAD
Çakar, Gökşin Özge - Coşgun, Yunus Emre - Şahin, Seda Merve - Türkırkı, Meleksima - Sayılan, Gülden. “Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği: Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Türk Psikoloji Yazıları 28/55 (01 Aralık 2025): 1-16. https://doi.org/10.31828/tpy13019973.
JAMA
1.Çakar GÖ, Coşgun YE, Şahin SM, Türkırkı M, Sayılan G. Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği: Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Türk Psikoloji Yazıları. 2025;28:1–16.
MLA
Çakar, Gökşin Özge, vd. “Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği: Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”. Türk Psikoloji Yazıları, c. 28, sy 55, Aralık 2025, ss. 1-16, doi:10.31828/tpy13019973.
Vancouver
1.Gökşin Özge Çakar, Yunus Emre Coşgun, Seda Merve Şahin, Meleksima Türkırkı, Gülden Sayılan. Video Oyunlarında Cinsiyetçilik Ölçeği: Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Türk Psikoloji Yazıları. 01 Aralık 2025;28(55):1-16. doi:10.31828/tpy13019973