Derleme

Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu: Semptomlar, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tartışmalar

Cilt: 28 Sayı: 55 26 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu: Semptomlar, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tartışmalar

Öz

Sosyal iletişim, insan hayatının vazgeçilmez bir unsurudur. Sosyal iletişim becerisi, kişilerin kendi çevrelerinde neler olup bittiğini anlayabilmesi, durumlardan yapılan çıkarımları doğrultusunda sözlü ve/veya sözsüz dilin uygun şekilde kullanılması, iletişimsel davranışlar sergilerken kendini izleyebilmesi, gerekli düzenlemeleri yapabilmesi, bu davranışların neticelerine dair öngörüde bulunabilmesi, diğer kişilerin davranışlarına uygun karşılıklar oluşturabilmesi, bu davranışları sürdürebilmesi, gerektiğinde sonlandırabilmesi gibi becerileri kapsayan karmaşık bir beceridir. Sosyal biliş, sosyal etkileşim, dil işlemleme ve pragmatik beceriler sosyal iletişimin bileşenleri olarak kabul edilmektedir. Sosyal pragmatik iletişim bozukluğu (SPİB), dilin sosyal amaçlarla kullanımında yaşanan zorluklarla karakterize olan ve yakın zamanda ayrı bir tanı olarak ele alınan bir bozukluktur. Bu çalışmanın amacı, SPİB’nin sosyal iletişim unsurları çerçevesinde ele alınarak, bozukluğun doğasına ilişkin bir literatür derlemesinin sunulmasıdır. Bu amaç doğrultusunda, SPİB’nin tanısı, semptomları, otizm spektrum bozukluğu ve gelişimsel dil bozukluğu ile benzer ve farklı yönleri dahilinde ayırt edici tanısı, değerlendirme ve müdahale süreçlerine ilişkin bir literatür taraması yapılmış; bozukluğa dair güncel tartışmalara yer verilmiştir. Literatürde SPİB’nin ayrı ve bağımsız bir tanı olarak ele alınıp alınmaması gerektiği üzerine bir uzlaşı bulunmamaktadır. Diğer bazı bozukluklarla, özellikle de otizm spektrum bozukluğu ile benzerlikleri değerlendirildiğinde SPİB’nin spektrumun bir noktasında yer alması gerektiği düşünülmektedir. Değerlendirme amacıyla kullanılabilecek araçların sınırlı olması ve pragmatik gibi becerilerin kültüre ve bağlama göre oldukça değişken olması tanı koymayı zorlaştırmaktadır. Etkililiği kanıtlanmış ayrı müdahale programlarının yeterli olmaması, halihazırdaki müdahalelerin otizm müdahalelerine benzerliği göz önünde bulundurulduğunda, SPİB olan vakalarla daha fazla çalışma bulgusuna ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bulunmamaktadır.

Proje Numarası

None.

Etik Beyan

Çalışma Etik Yönetmeliği’ne uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma Etik kurul izni gerekmemektedir.

Teşekkür

Bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Adams, C. (2005). Social communication intervention for school-age children: Rationale and description. Seminars in Speech and Language, 26(3), 181–188. Thieme Medical Publishers. https://doi.org/10.1055/s-2005-917123
  2. Adams, C. (2005). Social communication intervention for school-age children: Rationale and description. Seminars in Speech and Language, 26(3), 181–188. Thieme Medical Publishers. https://doi.org/10.1055/s-2005-917123
  3. Adams, C. (2013). Pragmatic language impairment. In F. R. Volkmar (Ed.), Encyclopedia of autism spectrum disorders (pp. 2320–2325). Springer.
  4. Adams, C. (2013). Pragmatic language impairment. In F. R. Volkmar (Ed.), Encyclopedia of autism spectrum disorders (pp. 2320–2325). Springer.
  5. Adams, C., & Gaile, J. (2015). The Social Communication Intervention Programme (SCIP) manual: Managing children’s pragmatic and social communication needs in the early school years. Napier Hill Press.
  6. Adams, C., & Gaile, J. (2015). The Social Communication Intervention Programme (SCIP) manual: Managing children’s pragmatic and social communication needs in the early school years. Napier Hill Press.
  7. Adams, C., Gaile, J., Lockton, E., & Freed, J. (2015). Integrating language, pragmatics, and social intervention in a single-subject case study of a child with a developmental social communication disorder. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 46(4), 294–311. https://doi.org/10.1044/2015_LSHSS-14-0084
  8. Adams, C., Gaile, J., Lockton, E., & Freed, J. (2015). Integrating language, pragmatics, and social intervention in a single-subject case study of a child with a developmental social communication disorder. Language, Speech, and Hearing Services in Schools, 46(4), 294–311. https://doi.org/10.1044/2015_LSHSS-14-0084

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal Biliş, Sosyal Gelişim

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

26 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

12 Nisan 2025

Kabul Tarihi

8 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 28 Sayı: 55

Kaynak Göster

APA
Yılmaz Çifteci, N. (2025). Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu: Semptomlar, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tartışmalar. Türk Psikoloji Yazıları, 28(55), 17-35. https://doi.org/10.31828/tpy13019974
AMA
1.Yılmaz Çifteci N. Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu: Semptomlar, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tartışmalar. Türk Psikoloji Yazıları. 2025;28(55):17-35. doi:10.31828/tpy13019974
Chicago
Yılmaz Çifteci, Nevin. 2025. “Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu: Semptomlar, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tartışmalar”. Türk Psikoloji Yazıları 28 (55): 17-35. https://doi.org/10.31828/tpy13019974.
EndNote
Yılmaz Çifteci N (01 Aralık 2025) Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu: Semptomlar, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tartışmalar. Türk Psikoloji Yazıları 28 55 17–35.
IEEE
[1]N. Yılmaz Çifteci, “Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu: Semptomlar, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tartışmalar”, Türk Psikoloji Yazıları, c. 28, sy 55, ss. 17–35, Ara. 2025, doi: 10.31828/tpy13019974.
ISNAD
Yılmaz Çifteci, Nevin. “Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu: Semptomlar, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tartışmalar”. Türk Psikoloji Yazıları 28/55 (01 Aralık 2025): 17-35. https://doi.org/10.31828/tpy13019974.
JAMA
1.Yılmaz Çifteci N. Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu: Semptomlar, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tartışmalar. Türk Psikoloji Yazıları. 2025;28:17–35.
MLA
Yılmaz Çifteci, Nevin. “Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu: Semptomlar, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tartışmalar”. Türk Psikoloji Yazıları, c. 28, sy 55, Aralık 2025, ss. 17-35, doi:10.31828/tpy13019974.
Vancouver
1.Nevin Yılmaz Çifteci. Sosyal (Pragmatik) İletişim Bozukluğu: Semptomlar, Ayırıcı Tanı ve Güncel Tartışmalar. Türk Psikoloji Yazıları. 01 Aralık 2025;28(55):17-35. doi:10.31828/tpy13019974