Non Stress Test’e Giren Gebelerin Stres, Korku ve Anksiyete Durumunun Belirlenmesi

Öz

Amaç: Non Stress Test (NST), anne karnındaki bebeğin durumu hakkında bilgi edinmeyi sağlayan, uygulanması pratik bir yöntemdir. Bu test, fetüs sağlığını değerlendirmek amacıyla en sık başvurulan yöntemlerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu araştırma, anne adaylarının Non-Stres Test (NST) uygulamalarına yönelik algılarını, anksiyete, stres ve gebelik öncesi doğum korkusu düzeyleriyle ilişkili olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Geereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişkisel tasarımla yürütülen çalışmada, veriler Algılanan Stres Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve Gebelik Öncesi Doğum Korkusu Ölçeği kullanılarak Temmuz 2023-Temmuz 2024 tarihleri arasında 294 gebeden yüz yüze toplanmıştır. Veriler SPSS 26 ve JASP 0.19 programlarıyla analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılım gösterdiği belirlenmiş, bu doğrultuda t-testi, ANOVA ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların %56.8 gebeliğe ilişkin korkuları olduğu, %26.5’inin NST sırasında stres, %20.7’sinin ise anksiyete yaşadığı belirlenmiştir. Yapılan korelasyon analizine göre, algılanan stres ile anksiyete (r=0.209; p<0.001), algılanan stres ile gebelik öncesi doğum korkusu (r=0.174; p=0.003), anksiyete ile gebelik öncesi doğum korkusu (r=0.311; p<0.001) ve gebelik haftası ile doğum korkusu (r=0.119; p=0.041) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır; en güçlü ilişki ise anksiyete ile doğum korkusu arasında bulunmuştur. Regresyon analizi sonucunda, gebelik öncesi doğum korkusunu en güçlü yordayan değişkenler gebelikle ilgili korku yaşamama durumu (B=-7.986; p<0.001), NST sırasında korku yaşamama durumu (B=-4.476; p=0.032) ve gebelik haftası (B=0.445; p=0.048) olarak bulunmuştur. Sonuç: NST uygulamasına ilişkin belirsizlikler, özellikle anksiyete, stres, korku ve gebelikle ilgili durumlarla gebelik öncesi doğum korkusunu anlamlı şekilde artırmaktadır. Sağlık personelinin tutumu ve muayene ortamının psikolojik etkileri dikkate alındığında, doğum öncesi izlem sürecinde anne adaylarına yönelik psikososyal destek uygulamaların artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Non-Stress Test (NST)
• Gebelik
• Stres
• Korku
• Anksiyete
• Anne
• Bebek

Etik Beyan

Bu çalışma için Munzur Üniversitesi Etik Kurulu’ndan etik onay alınmıştır (Toplantı: 2024/9- Karar: 9). Araştırmanın tüm aşamaları Helsinki Bildirgesi’nde belirtilen etik ilkeler doğrultusunda yürütülmüştür. Gebelere ulaştırılan anket formunun girişinde, çalışmanın amacı ve araştırma ekibi hakkında bilgilendirme yapılmıştır. Katılımcılara, araştırmaya katılımın tamamen gönüllülük esasına dayandığı, istedikleri zaman çalışmadan çekilebilecekleri, verdikleri bilgilerin gizli tutulacağı ve verilerin yalnızca bilimsel amaçlarla kullanılacağı açıkça belirtilmiştir. Bu koşulları kabul eden katılımcılardan aydınlatılmış onam alınmıştır.

Teşekkür

Bu araştırma Tübitak-2209 projesi kapsamında yapılmıştır. Verdiği destek için TÜBİTAK'a ve katılımcılara teşekkür ederiz.

The Determination of Stress, Fear, and Anxiety Levels in Pregnant Women Undergoing Non-Stress Test

Öz

Amaç: Non Stress Test (NST), anne karnındaki bebeğin durumu hakkında bilgi edinmeyi sağlayan, uygulanması pratik bir yöntemdir. Bu test, fetüs sağlığını değerlendirmek amacıyla en sık başvurulan yöntemlerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu araştırma, anne adaylarının Non-Stres Test (NST) uygulamalarına yönelik algılarını, anksiyete, stres ve gebelik öncesi doğum korkusu düzeyleriyle ilişkili olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Geereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişkisel tasarımla yürütülen çalışmada, veriler Algılanan Stres Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve Gebelik Öncesi Doğum Korkusu Ölçeği kullanılarak Temmuz 2023-Temmuz 2024 tarihleri arasında 294 gebeden yüz yüze toplanmıştır. Veriler SPSS 26 ve JASP 0.19 programlarıyla analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılım gösterdiği belirlenmiş, bu doğrultuda t-testi, ANOVA ve regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların %56.8 gebeliğe ilişkin korkuları olduğu, %26.5’inin NST sırasında stres, %20.7’sinin ise anksiyete yaşadığı belirlenmiştir. Yapılan korelasyon analizine göre, algılanan stres ile anksiyete (r=0.209; p<0.001), algılanan stres ile gebelik öncesi doğum korkusu (r=0.174; p=0.003), anksiyete ile gebelik öncesi doğum korkusu (r=0.311; p<0.001) ve gebelik haftası ile doğum korkusu (r=0.119; p=0.041) arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler saptanmıştır; en güçlü ilişki ise anksiyete ile doğum korkusu arasında bulunmuştur. Regresyon analizi sonucunda, gebelik öncesi doğum korkusunu en güçlü yordayan değişkenler gebelikle ilgili korku yaşamama durumu (B=-7.986; p<0.001), NST sırasında korku yaşamama durumu (B=-4.476; p=0.032) ve gebelik haftası (B=0.445; p=0.048) olarak bulunmuştur. Sonuç: NST uygulamasına ilişkin belirsizlikler, özellikle anksiyete, stres, korku ve gebelikle ilgili durumlarla gebelik öncesi doğum korkusunu anlamlı şekilde artırmaktadır. Sağlık personelinin tutumu ve muayene ortamının psikolojik etkileri dikkate alındığında, doğum öncesi izlem sürecinde anne adaylarına yönelik psikososyal destek uygulamaların artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Non-Stress Test (NST)
• Pregnancy
• Stress
• Fear
• Anxiety
• Mother
• Baby

Etik Beyan

Ethical approval for this study was obtained from the Ethics Committee of Munzur University (Meeting: 2024/9 – Decision: 9). All stages of the research were conducted in accordance with the ethical principles outlined in the Declaration of Helsinki. At the beginning of the questionnaire delivered to pregnant women, information was provided about the purpose of the study and the research team. It was clearly stated to the participants that participation in the study was entirely voluntary, that they could withdraw from the study at any time, that the information they provided would be kept confidential, and that the data would be used solely for scientific purposes. Informed consent was obtained from participants who agreed to these conditions.

Teşekkür

This research was conducted within the scope of the TÜBİTAK-2209 project. We would like to thank TÜBİTAK for its support and the participants for their contributions.

Kaynakça

1. Umana OD, Siccardi MA. Prenatal non-stress test. StatPearls. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537123/
2. Özyer Ş, Özel Ş, Aksoy RT, Engin Üstün Y. İntrapartum fetal kalp hızı değerlendirmesi. Jinekoloji - Obstetrik ve Neonatoloji Tıp Dergisi. 2017;14(3):133–137.
3. Erkun Dolker H, Basar F. The effect of music on the nonstress test and maternal anxiety. Complementary Therapies in Clinical Practice. 2019;35:259–264. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2019.03.007
4. Aydın Özkan S. Fetal Sağlığı Değerlendirme. Yeşilçiçek Çalık K, Coşar Çetin F, Eds. Doğum öncesi dönem 2. 1. bs. İstanbul: İstanbul Tıp Kitapevleri, WPC Matbaacılık; 2018. s.73-78.
5. Türk Dil Kurumu [TDK]. Türk Dil Kurumu sözlükleri 1932. https://sozluk.gov.tr/
6. Özşahin Z, Erdemoğlu Ç, Karakayalı Ç. Gebelikte psikososyal sağlık düzeyi ve ilişkili faktörler. The Journal of Turkish Family Physician. 2018;9(2):34-46. https://doi.org/10.15511/tjtfp.18.00234
7. Beck AT, Emery G. Anksiyete bozuklukları ve fobiler bilişsel bir bakış açısı. Öztürk V, çevirmen. 1. baskı. İstanbul: Litera Yayıncılık; 2006.
8. Koçak V, Ege E. Prenatal tarama testi uygulanan gebelerin kaygı düzeyi ve ilişkili faktörler. Genel Tıp Dergisi. 2016;26(4):113-120.

9. Dağlar G, Nur N, Bilgiç D, Aydın Özkan S. Gebelerin stresle başa çıkma tarzları ile yaşam kalitesi arasındaki ilişki. Cukurova Medical Journal. 2019;44(3):953-961. https://doi.org/10.17826/cumj.491840
10. Dönmez S, Dağ H, Kazandı M. Amniyosentez öncesi gebelerde anksiyete ve depresyon risk düzeylerinin belirlenmesi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2012;3(4):255-261.
11. Eskin M, Harlak H, Demirkıran F, Dereboy Ç. Algılanan Stres Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: güvenirlik ve geçerlik analizi. Yeni Symposium Journal. 2013;51:132–40
12. Ulusoy M, Şahin NH, Erkmen H. Turkish version of the Beck anxiety inventory: Psychometric properties. J Cogn Psychother.. 1998; 12:163-72
13. Uçar, T., & Taşhan, S. T. Gebelik öncesi doğum korkusu ölçeğinin Türkçe uyarlaması: kadın ve erkeklerde geçerlik ve güvenirlik çalışması. ACU Sağlık Bil Derg. 2018; 9(3):289-296. https://doi.org/10.31067/0.2018.43
14. Fenwick J, Gamble J, Nathan E, Bayes S, Hauck Y. Pre‐and postpartum levels of childbirth fear and the relationship to birth outcomes in a cohort of Australian women. Journal of clinical nursing. 2009;18(5):667-677. https://doi.org/10.1111/j.1365-2702.2008.02568.x
15. Gün EÖ, Ege E. Primipar ve multipar gebelerde doğum korkusu ve ilişkili faktörler: karşılaştırmalı bir çalışma. Genel Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022;4(1):1-11. https://doi.org/10.51123/jgehes.2022.38
16. Ergöl Ş, Kürtüncü M. Bir üniversite hastanesinde kadınların sezaryen doğum tercihlerini etkileyen faktörler. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2014;1(3): 26- 34.
17. Şahin B, Bayrı Bingöl F. Postpartum maternal travmatik stres ve bağlanma arasındaki ilişki. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi. 2021;12(3): 227-236. https://doi.org/10.14744/phd.2021.57704
18. Demir A, Yazar M. Prenatal dönemde stres, anksiyete ve depresyonun incelenmesi: geleneksel derleme. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2024; 4(3):197-211. https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1339914
19. Virit O, Akbaş E, Savaş HA, Sertbaş G, Kandemir H. Gebelikte depresyon ve kaygı düzeylerinin sosyal destek ile ilişkisi. Nöropsikiyatri Arşivi. 2008;45(1),9-13.
20. Çakır L, Can H. Gebelikte sosyodemografik değişkenlerin anksiyete ve depresyon düzeyleriyle ilişkisi. Turkish Family Physician. 2012; 3(2):35-42.
21. Delagneau G, Twilhaar ES, Testa R, van Veen S, Anderson P. Association between prenatal maternal anxiety and/or stress and offspring's cognitive functioning: A meta‐analysis. Child development.2023; 94(3):779-801. https://doi.org/10.1111/cdev.13885
22. Zhang L, Huang R, Lei J, Liu Y, Liu D. Factors associated with stress among pregnant women with a second child in Hunan province under China’s two-child policy: a mixed-method study. BMC psychiatry. 2024; 4(1):157. https://doi.org/10.1186/s12888-024-05604-7
23. Pascal R, Casas I, Genero M, Nakaki A, Youssef L, Larroya M, et al. Maternal stress, anxiety, well-being, and sleep quality in pregnant women throughout gestation. Journal of clinical medicine. 2023:12(23), 7333. https://doi.org/10.3390/jcm12237333
24. Baran GK, Şahin S, Öztaş D, Demir P, Desticioğlu R. Gebelerin algılanan stres düzeylerinin ve stres nedenlerinin değerlendirilmesi. Cukurova Medical Journal. 2020; 45(1):170-180. https://doi.org/10.17826/cumj.633534
25. Baltacı N, Başer M. Riskli gebelerde yaşanan anksiyete, prenatal bağlanma ve hemşirenin rolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 2020;13(3):206-212. https://doi.org/10.46483/deuhfed.565338
26. Yüksel A, Dabanlı Z, Yılmaz EB. Gebelerde bilinçli farkındalık ile depresyon, anksiyete ve stres düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Journal of Academic Research in Nursing (JAREN). 2020;6(2):195–202. https://doi.org/10.5222/jaren.2020.55707
27. Şener Çetin N, Yurtçiçek Eren S, Çiftci N. Gebelerin emosyonel durumları ile yaşam memnuniyetlerinin incelenmesi. IGUSABDER. 2023;20:581-593. https://doi.org/10.38079/igusabder.1186305
28. Redondo MM, Liebana-Presa C, Pérez-Rivera J, Martín-Vázquez C, Calvo-Ayuso N, García-Fernández R. Exploring self-perceived stress and anxiety throughout pregnancy: a longitudinal study. Diseases. 2025; 13(4):121. https://doi.org/10.3390/diseases13040121
29. Spice K, Jones SL, Hadjistavropoulos HD, Kowalyk K, Stewart SH. Prenatal fear of childbirth and anxiety sensitivity. J Psychosom Obstet Gynecol. 2009;30(3):168-74. https://doi.org/10.1080/01674820902950538
30. Saisto T, Salmela-Aro K, Nurmi J, Halmesma E. Psychosocial characteristics of women and their partners fearing vaginal childbirth. Br J Obstet Gynaecol. 2001;108(5):492-8. https://doi.org/10.1016/S0306-5456(00)00122-4
31. Uçar T, Gölbaşı Z. Nedenleri ve sonuçlarıyla doğum korkusu. Annals of Health Sciences Research. 2015;4(2):54-58.
32. Lukasse M, Vangen S, Øian P, Schei B. Fear of childbirth, women's preference for cesarean section and childhood abuse: a longitudinal study. Acta Obstet Gynecol Scand. 2011;90(1),33-40. https://doi.org/10.1111/j.1600-0412.2010.01024.x
33. Eryiğit D, Ekşi F, Yabanigül A, Ekşi H. Gebelerin doğum korkusunun duygusal istismar ve anksiyete değişkenleri aracılığıyla incelenmesi. V. Uluslararası TURKCESS Eğitim ve Sosyal Bilimler Kongresi Tam Metin Kitapçığı / V. International Congress on Education and Social Sciences Proceeding Book; 2019.
34. Egelioğlu-Çetişli N, Denizci-Zirek Z, Bakılan-Abalı F. Childbirth and postpartum period fear in pregnant women and the affecting factors. Aquichan. 2016;16(1):32-42.
35. Gökçek Aİ. Önemli bir sorun: doğum korkusu ve ebelik bakımı. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2022; 3(1):93-104.
36. Aslan M, Bıyık İ. Doğum korkusunun gebelik haftası ve sayısı ile ilişkisi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;11(3). https://doi.org/10.31067/0.2020.261
37. Kanbur A, Koç Ö. Gebelerde doğum korkusu düzeyi ve ilişkili değişkenlerin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi. 2023;13(1):188-195. https://doi.org/10.31020/mutftd.1162395
38. Akın B, Çankaya S. Gebelerde tutarlılık duygusu, algılanan stres ve doğum korkusu. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care. 2022;16(4):772-778. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1098166