Kabul ve Kararlılık Terapisinin Psikiyatri Hemşireliğinde Kullanılması: Sistematik Bir İnceleme

Öz

Amaç: Bu sistematik derleme kabul ve kararlılık terapisinin psikiyatri hemşireliği alanında kullanımını incelemek amacıyla yürütüldü. Gereç ve Yöntemler: Çalışmada, PubMed, CINAHL, GoogleScholar, Science Direct veri tabanları taranarak, Ocak 2019-Aralık 2024’e kadar yayınlanmış randomize kontrollü çalışmalar ele alındı. Veri tabanlarında tarama yapılırken “Hemşire”, “Psikiyatri hemşireliği”, “Kabul ve kararlılık terapisi”, “ACT”, “Psikiyatri”, “Ruh sağlığı hemşireliği”, “Randomize kontrollü çalışmalar” anahtar sözcükleri kullanıldı. Taramalarda anahtar sözcükler İngilizce ve Türkçe olarak yapıldı. Araştırmacılar veri tabanlarında taramaları ve sonrasındaki araştırmaları seçme işlemlerini birbirinden bağımsız yaptı. Makaleler incelenirken, raporlama özelliklerinin değerlendirilmesinde PRISMA akış şeması kullanıldı. Bulgular: Tarama sonucunda 25319 makaleye ulaşıldı. Makaleler uygunluk açısından değerlendirildikten sonra 11 makale araştırmaya dâhil edildi. Çalışmaların tamamı randomize kontrollü çalışmalardan oluşup; özet, editöre mektup, derleme, sistematik derleme, tez çalışmaları ve kongre bildirileri araştırmada dışlanma kriteri olarak belirlendi. Sonuç: Araştırmaya alınan çalışmalarda; ACT’nin psikotik semptomları azalttığı, cerrahi işlem sonrası ağrıyı azalttığı, şizofreni tanısı olan bireylerde yeniden hastaneye yatış oranını azalttığı görüldü. Bunun yanında ACT’nin yaşam kalitesini, psikolojik esnekliği, psikolojik işlevselliği, ilaç uyumunu artırdığı, sosyal kaygıyı iyileştirdiği, sosyal uyumu etkili bir şekilde geliştirdiği, iş-aile çatışmalarına iyi geldiği, anksiyete ve depresif semptomları ve bilişsel füzyonu iyileştirmede önemli derecede etkili olduğu tespit edildi. Psikiyatri hemşirelerinin ACT’i kullanımının yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kabul ve kararlılık terapisi
• Psikiyatri hemşireliği
• Psikiyatri
• Sistematik derleme

Acceptance and Commitment Therapy in Psychiatric Nursing: A Systematic Review

Öz

Objective: This systematic review was conducted to examine the use of acceptance and commitment therapy in psychiatric nursing. Materials and Methods: In the study, PubMed, CINAHL, GoogleScholar, Science Direct databases were searched and randomised controlled trials published between January 2019 and December 2024 were included. The keywords ‘nurse’, ‘psychiatric nursing’, ‘acceptance and commitment therapy’, ‘ACT’, ‘psychiatry’, ‘mental health nursing’, ‘randomised controlled trials’ were used while searching the databases. The keywords were searched in English and Turkish. The researchers searched the databases and then selected the studies independently of each other. While analysing the articles, PRISMA flowchart was used to evaluate the reporting features. Results: As a result of the search, 25319 articles were reached. After the articles were evaluated for suitability, 11 articles were included in the study. Abstracts, letters to the editor, reviews, systematic reviews, thesis studies and congress proceedings were determined as exclusion criteria. All of the studies consisted of randomised controlled trials. Conclusion: In the studies included in the research; it was found that it reduces psychotic symptoms, reduces post-surgical pain, reduces the rate of re-hospitalisation in schizophrenic patients, increases quality of life, increases psychological flexibility, increases psychological functionality, reduces social anxiety, effectively improves social adaptation, reduces work-family conflict, increases medication compliance, improves anxiety and depressive symptoms and reduces cognitive fusion. It is recommended that the use of ACT by psychiatric nurses should be expanded.

Anahtar Kelimeler

• Acceptance and commitment therapy
• Psychiatric nursing
• Psychiatry
• Systematic review

Kaynakça

1. Ateş FE, Karaaziz M. Depresyon ve Kabul ve Kararlılık Terapisi Üzerine Sistematik Derleme. ISPEC International Journal of Social Sciences & Humanities. 2024;8(2):120-130.
2. Dursun A, Akkaya M. Kabul ve Kararlılık Terapisi odaklı deneysel araştırmalar: Sistematik bir gözden geçirme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 2022;14(3):340–352.
3. Kaymaklılı S, Karaaziz M. Review on obsessive compulsive disorder and acceptance and commitment therapy. ISPEC International Journal of Social Sciences & Humanities. 2024;8(2):106–119. doi: 10.5281/zenodo.12511470.
4. Yaya B, İskender C, Karaaziz M. Kabul ve kararlılık terapisinin depresyon tedavisinde etkililiği üzerine bir derleme. Pearson Journal of Social Sciences & Humanities. 2022;7(22):127–131. doi: 10.46872/pearson.398.
5. Işık Y, Demir MN. Kabul ve Kararlılık Terapisi ile Narrative Terapi’nin Karşılaştırılması. Psikoloji Araştırmaları. 2024;2(1):10–24.
6. O'Hayer CV, Smith PJ, Drescher CF, Bruschwein H, Nurse CN, Kushner HM, et al. ACT with CF: A randomized trial of acceptance and commitment therapy vs supportive psychotherapy for adults with cystic fibrosis. Gen Hosp Psychiatry. 2024;91:212–22. doi: 10.1016/j.genhosppsych.2024.11.011.
7. Nelson CJ, Saracino RM, Napolitano S, Pessin H, Narus JB, Mulhall JP. Acceptance and commitment therapy to increase adherence to penile injection therapy-based rehabilitation after radical prostatectomy: Pilot randomized controlled trial. J Sex Med. 2019;16(9):1398–1408. doi: 10.1016/j.jsxm.2019.05.013.
8. O'Hayer CV, O'Loughlin CM, Nurse CN, Smith PJ, Stephen MJ. ACT with CF: A telehealth and in-person feasibility study to address anxiety and depressive symptoms among people with cystic fibrosis. J Cyst Fibros. 2021;20(1):133–9. doi: 10.1016/j.jcf.2020.11.013.

9. Roddy MK, Boykin DM, Hadlandsmyth K, Marchman JN, Green DM, Buckwalter JA, et al. One-day acceptance and commitment therapy workshop for preventing persistent post-surgical pain and dysfunction in at-risk veterans: A randomized controlled trial protocol. J Psychosom Res. 2020;138:110250. doi: 10.1016/j.jpsychores.2020.110250.
10. Polat H, Asi Karakaş S. The effect of acceptance and commitment therapy orientated anger management training on anger ruminations and impulsivity levels in forensic psychiatric patients: A randomized controlled trial. Perspect Psychiatr Care. 2021;57(4):1616–27. doi: 10.1111/ppc.12726.
11. Özer D, Dişsiz M. The effect of online group-based acceptance and commitment therapy on psychotic symptoms and functioning levels of individuals with early psychosis. Schizophr Res. 2024;267:55–64. doi: 10.1016/j.schres.2024.03.018.
12. El Ashry AM, Abd El Dayem SM, Ramadan FH. Effect of applying “acceptance and commitment therapy” on auditory hallucinations among patients with schizophrenia. Arch Psychiatr Nurs. 2021;35(2):141–52. doi: 10.1016/j.apnu.2021.01.003.
13. El-Ashry AM, Elhay ESA, Taha SM, Salem ESAEHES, El-Sayed MM. Impact of virtual group-based acceptance and commitment therapy on social adjustment and work-family conflict among intern nurses: A randomized control trial. BMC Psychiatry. 2023;23(1):552. doi: 10.1186/s12888-023-05045-8.
14. Chien WT, Chong YY, Bressington D, McMaster CW. A randomized controlled trial of an acceptance-based, insight-inducing medication adherence therapy (AIM-AT) for adults with early-stage psychosis. Psychiatry Res. 2024;336:116046. doi: 10.1016/j.psychres.2024.116046.
15. Li H, Jin X, Ng MSN, Mann KF, Wang N, Wong CL. Effects of acceptance and commitment therapy on fatigue interference and health-related quality of life among patients with advanced lung cancer: A pilot randomized controlled trial. Asia-Pacific J Oncol Nurs. 2022;9(8):100102. doi: 10.1016/j.apjon.2022.100102.
16. Kabusi M, Razavi Nasab SA, Saber E, Ivanbagha R, Khedri B, Khezerlou Z, et al. Assessing the effects of acceptance-commitment and psychodrama therapies in nurses with social anxiety disorder. Iran Rehabil J. 2023;21(2):223–30. doi: 10.32598/irj.21.1.763.3.