OSMANLI SURİYE’SİNDE ARAP MİLLİYETÇİLİĞİNİN GELİŞİMİ

Osmanlı İmparatorluğunun Bilad-ı Şam Vilayetinde yer alan Beyrut ve Şam, bugünkü Suriye ve Lübnan’ın başkentleri olmanın yanı sıra Arap milliyetçiliğinin doğduğu şehirler olarak ayrı bir tarihsel öneme sahip iki şehirdir. Bugün derin bir iç savaşa sürüklenmiş olan Suriye’nin bu tarihsel mirastan etkilendiği varsayılmaktadır. Özellikle Beyrut ve Şam sakini Gayri Müslim azınlıklar ve Müslüman mezhep azınlık toplulukların başını çektiği Arabizim, bir yanıyla batılılaşma, modernleşme ile ilgiliyken bir yanıyla da Osmanlı’daki Millet-i Hakime olgusuna karşı bir çıkış arayışı olduğu değerlendirilmektedir. Modern Suriye’nin kuruluş yıllarında uç veren Arap Milliyetçi akımlar süreçte Baas Partisinde ulusal bir politik merkez haline gelecek ve seküler, sosyalist nasyonalist bir karakter kazanacaktır. Suriye’yi iç savaşa sürükleyen etkenlerin başında rejimin araçsallaştırdığı Nusayri azınlığın korkularının geldiği varsayılmaktadır. Arap milliyetçiliği, bir anlamda Nusayriler başta olmak üzere diğer dini ve mezhebi azınlıkların çoğunlukla eşitlenme çabalarından neşet ettiği düşünülmektedir. Ancak günün sonunda Arap milliyetçilerinin tasarladığı, bütün alt kimliklerin büyük Arap milliyetçiliği potasında eriyeceği varsayımı, 2011’den bu yana sürmekte olan iç savaş sonucu geçerliliğini yitirmiştir. Bu makalede Osmanlı Suriye’sinde Arap Milliyetçiliğinin gelişimi incelenmektedir.