Öz
Yemek kültürü toplumsal kimlik açısından sözlü aktarımın en önemli unsurudur. Bu unsur neticesi ile bir toplumun tarihsel sürekliliği, gelenekleri, yaşam koşulları gözler önüne serilir. Bu bağlamda Pomakların özgün yemekleri ve bir yemekten yeni tatlar çıkarma yetenekleri, Balkan Savaşları’nın/göçlerin verdiği fakirliğin ve zorlu yaşamın göstergesidir. Pomakların gelenekleşmiş inançlar silsilesine işlenmiş olan yemek kültürü, sosyal yaşamlarına ışık tutmakla beraber, Pomakları Anadolu coğrafyasıyla ortak gelenekler üzerinde birleştirmiştir. Nitekim yemek/mutfak kültürleri, inançları, gelenekleri eski Türkler ile paralellik göstermekte ve Pomakların menşei konusuna farklı bir bakış sağlamaktadır. Kültürel zihniyet kodlarına yazılmış olan gelenekler ve sözlü aktarım yolu ile aile tarafından miras kalmış yemek tarifleri, bir yemeğin haneler içerisinde farklı yapılması Pomakların kültürlerine ve geleneklerine bağlılığını göstermektedir. Bu bağlamda Pomak yemekleri incelenmiş ve tarifleri makalede verilmiştir.
Kaynakça
- Açikel, M. (2019). Kırklareli/Pehlivanköy Pavli Panayırının İşlevsel Çözümlemesi (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. 31003.
- Alp, İ. (1990). Belge ve Fotoğraflarla Bulgar Mezalimi (1878-1989). Trakya Üniversitesi Yayınları. Bahtiyar Sarı, D., & Tetik, N. (2019). Gastronomi Turizmi Kapsamında Bulgaristan Göçmenlerinin Yemek Kültürü. Anasay(8), 73-88. https://doi.org/10.33404/anasay.521996.
- Beşirli, H. (2023). Yiyecek ve Mutfağın Toplumsal Görünümleri – Yemek ve Mutfak Tipolojisi Çalışması. Toplum Ve Kültür Araştırmaları Dergisi(11), 45-62. https://doi.org/10.48131/jscs.1261843. Büyük Larousse Sözlük ve Ansiklopedi, (1993). (Cilt 18). Milliyet.
- Büyük Ansiklopedi, (1991). (Cilt 3). Milliyet.
- Çalışkan, V. (2019). Modern Fuarlar ve Festivaller Arasında Giderek Kaybolan Organizasyonlar: Geleneksel İlçe ve Köy Panayırları. Milli Folklor Dergisi, 16(121), 65- 80.
- Çetinbaş, U. (2023). Maniheizm: Antik Düalizmin İzleri. Söylenti Dergisi. https://www.soylentidergi.com/maniheizm-antik-dualizmin-izleri/.
- Çetinbaş, U. (2024). Asırlık Bir Gelenek Pavli (Pehlivanköy) Panayırı. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi, 8(3), 172-228.
- Demirgül, F. (2018). Çadırdan Saraya Türk Mutfağı. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi (International Journal of Turkic World Tourism Studies), 3(1), 105-123.
- Dede, A. (2004). Batı Trakya Türk Folkloru. Trakya'nın Sesi Yayınları.
- Eröz, M. (1991). Yörükler. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı.
- Eröz, M. (1977). Türk Kültürü Araştırmaları. Kutluğ Yayınları.
- Yetişti, O. (2016). Pomak Kültüründe Hıdırellez ve Mani Söyleme Geleneği. Fikir Sanat ve Edebiyatta Töre, 59-61.
- Gök, İ., & Varol, E. (2022). Balkan Göçmenlerinin Sofra Kültürü: Tekirdağ Malkara Örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 345-358.
- Gizerler, M. (1998). Edirne'de Mutfak Kültürü. Türkiye İş Bankası Kültür ve Sanat Dergisi, 93(3), 73-79.
- Gökalp, Z. (1991). Türk Uygarlığı Tarihi, (Haz. Y. Çotuksöken). İnkılâp Kitabevi.
- Güzel, Ö., & Akyurt Kurnaz, H. (2023). Anadolu’da Kültürel Mirasını Koruyan Pomaklar: Sosyo-Kültürel Yaşantıları Üzerine Bir Araştırma. Milli Folklor Dergisi, c. 18, sy. 137, 2023, ss. 199-13, doi:10.58242/millifolklor.1058925. Gültekin, A. (2017). XIX.-XX. Yüzyıllarda Pomak Türkleri (Doktora Tezi). Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı. 10177192.
- İlban, M. O., Güleç, E., Çolakoğlu, F., & Karabıyık, Ş. (2021). Türkistan’dan Günümüze Türk Mutfak Kültürünün Gelişimi: Geleneksel Türk Mutfağının Günümüz Yeme-İçme Alışkanlıklarındaki Yeri. Türk Dünyası Araştırmaları, 127(251), 269–288.
- Kırtıl, M. (2016). Pomaklar Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma: Kırklareli Örneği (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyoloji Anabilim Dalı.
- Mertol, H., Özgür, H., Kaya, N. G., Urfalıoğlu, M. (2021). Kültürel Coğrafya Açısından Pomak Halk Kültüründe Doğum Öncesi ve Doğum Sonrası Gelenekler ve İnanışlar. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 2(4), 895-910. https://doi.org/10.52835/19maysbd.1048646.
- Memişoğlu, H. (1999). Balkanlarda Pomak Türkleri. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı.
- Pelin, M. (2020). Edirne’de Pomak Halk Kültürü (Yüksek Lisans Tezi). Trakya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balkan Çalışmaları Anabilim Dalı.
- Pelin, M. (2021). Edirne’de Pomak Doğum Adetleri Üzerine Bir İnceleme. RumeliDE Dil Ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi(24), 755-770. https://doi.org/10.29000/rumelide.995429.
- Pomak. (2007, Mayıs 20). Pomak Kültürü: Pomak Mutfahi. Pomak Kültürü. https://pomakkulturu.blogspot.com/2007/05/pomak-mutfahi.html.
- Pomakajans, (2014). Mutfak. Geliş tarihi 08 Aralık 2024, gönderen https://www.pomakajans.com/mutfak/. Pomak yemekleri – Trakya Gezi. (2019, Ocak 10). https://www.trakyagezi.com/tag/pomak-yemekleri/. Pomak Mutfağı. (t.y.). Pomak Haber Ajansı. Geliş tarihi 09 Aralık 2024, gönderen https://pomaknews.com/category/pomak-halki/pomak-mutfagi/.
- Sevinç, B. (2022). Balıkesir – Gönen İlçesi Kocapınar Köyü (Mahallesi) Aba ve Şilte Dokumaları. Hars Akademi Uluslararası Hakemli Kültür Sanat Mimarlık Dergisi, 5(Özel Sayı 3), 384-399.
- Şahin, H., Baştürk, Ş., & Durmaz, G. (2022). İki Dilli Halklardan Bursa Pomaklarının Kullandığı Türkçe Üzerine. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(42), 281-307. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1004479.
- Taş, D., & Aksoy, M. (2020). Edirne’nin Sınır Köylerinde Yaşayan Pomak ve Muhacirlerin Yemek Kültürü Üzerine Bir İnceleme. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(4), 2565-2587.
- Talas, M. (2005). Tarihi Süreçte Türk Beslenme Kültürü ve Mehmet Eröz’e Göre Türk Yemekleri. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi(18), 273-283.
- Utanır Karaduman, A. (2023). Sosyolojik Bir Olgu Olarak Yemek: Yemek ve Toplumsal Anlamı. Asia Minor Studies, 11(1), 107-115. https://doi.org/10.17067/asm.1215302.
- Yalcin, M. Türk Yemek Kültür Mirasının Coğrafyası, Kaynağı ve Evreleri. Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi (8), sy. 2 (Aralık 2023): 128-42. https://doi.org/10.56252/turktarars.1317517.
- Yozmerdivanla, A. A. (2015). Pomak Müslüman Kimlik ve Aidiyetinin Sosyolojik Analizi: Bulgaristan Örneği (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, Ortadoğu ve İslam Ülkeleri Araştırmaları Enstitüsü, Ortadoğu Sosyolojisi ve Antropolojisi Anabilim Dalı.
- Yıldırım Saçılık, M., & Çevik, S. (2014). Pomak Yemek Kültürünün Yaşayan İzleri: Bir Sözlü Tarih Çalışması. 3. Disiplinler Arası Turizm Araştırmaları Kongresi Bildiri Kitabı (N. Kozak & O. E. Çolakoğlu, Eds.), 628-638.
- Zafer, Z. (2001). Pomak Türklerinin Nişan ve Düğün Geleneği. Erdem, 13(39), 569-588.
- Zelengora, G. (2017). Türkiye'deki Pomaklar (Z. Zafer, Çev.). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Yemek Sosyolojisi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 13 Aralık 2024 |
| Kabul Tarihi | 17 Nisan 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 3 Haziran 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 4 Haziran 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 1 |
MİLLİ KÜLTÜR ARAŞTIRMALARI DERGİSİ OLARAK TÜRK BİRLİĞİ KONGRELERİNE DESTEĞİMİZ SÜRMEKTEDİR.
22-24 Aralık tarihlerinde Akdeniz'in İncisi Alanya'da gerçekleşen "V. Uluslararası Akdeniz Bilimsel Araştırmalar Kongresi" dergimiz MİKAD ve Alanya Belediyesi'nin işbirliği ile gerçekleşmiştir. MİKAD olarak Türk bilim dünyasına katkı sunmaya devam etmekten onur duymaktayız.
DERGİMİZİN TÜRK DÜNYASINA AKADEMİK BAKIŞI
Milli Kültür Araştırmaları Dergisi akademik yayın hayatı, "Turan Kurultayı" sonuçları ile paralel yöndedir ve bu hedefler doğrultusunda yayın yapmaktadır.
Sonuç bildirgesi ana teması: Köklere inemezseniz göklere yükselemezsiniz..
Hedefi: 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır…
Macaristan’ın Başkenti Budapeşte yakınlarında Bugac’ta düzenlenen TURAN KURULTAYI’nda Türk soyundan gelen Macar, Azeri, Avar, Başkurt, Bulgar, Balkar, Buryat, Çuvaş, Gagavuz, Kabardino, Karaçay, Karakalpak, Kazak, Kırgız,Kumuk, Moğol, Nogay, Oğuz, Özbek, Tatar, Tuva, Türkmen, Uygur ve Yakut boyları bir araya gelerek aşağıdaki kararları almıştır…
1) Ümitlerimizi yeşerten Türk Devletler Teşkilatı’nın kurulması memnuniyetle karşılanmıştır.
2) Bütün dünyaya adından bahsettiren Türk Devletler Teşkilatı daha aktif hâle getirilmelidir.
3) Bu bağlamda Türk Devletler Teşkilatının ikinci ve üçüncü halkaları mutlaka kurulmalıdır.
4) Teşkilatın kurulacak ikinci ve üçüncü halkalarında, “Türk Devletler Teşkilatında biz neden yokuz” diyen pek çok devlet gibi, Balkanlar’dan Moğolistan’a, Uyguristan’dan-Kore’ye kadar bütün akraba toplulukları yer almalıdır.
5) Bunun dışında; Özellikle Balkan Türkleri olmak üzere, Kamboçya’dan-Sri Lanka Türklerine, Pakistan ve Himalaya’daki Türklerden, Girit Türklerine, Libya’da ki Türklerden-Irak’taki Türkmenelindeki Türklere, Romanya Türklerinden-Kırım’a, Nijer’de yaşayan Tuaregler’den-Doğu Afrika’da ve Ortadoğu’da yaşayan Osmanlı Türkü’nün torunlarına, Sibirya’dan Kafkaslara, Tacikistan’a kadar hiçbir oba ve aşiretleri dışarıda bırakmadan temsilci alınması zarûrî olmuştur.
6) İşte öyle bir yapıya büründürülecek Türk Devletler Teşkilatı’nın önemli çalışması hâline gelen TURAN KURULTAYI için teklifimiz; bundan böyle dönüşümlü olarak her iki yılda bir diğer Türk Cumhuriyetlerinin birinde, olimpiyat oyunlarıyla, ekonomik ve kültürel oturumlarıyla kısaca her yönüyle icrâ edilmelidir.
7) Bugün Türk Devletler Teşkilâtının kurulması gibi; Turan Birliğini kurma mücâdelesi için, tam 100 yıl önce şehit düştüğü 4 Ağustos 1922’ye kadar, işgaldeki Türk Devletlerini kurtararak TURAN bayrağı altında biraraya getirmek isteyen Enver Paşa unutulmamalıdır. Anıtı dikilmeli, hayatı ve mücadelesi film yapılarak gelecek nesillere aktarılmalıdır.
8)Türk Devletler Teşkilatının bünyesinde ortak ordu, ortak pazar ve ortak parlamento kurulmalı ve üçer aylık dönemlerde Macaristan Parlamentosunda toplanarak yapılan çalışmalar gözden geçirmelidir.
10) Yine TDT bünyesinde Türk Dünyası Stratejik Araştırmalar Merkezi ve Türk Dünyası Araştırmalar Enstitüsü,Türk Dünyası Akademisyenler Birliği, Türk Dünyası Tarım Birliği (hayvancılık dahil), Tür Dünyası Sağlık Teşkilatı ve Türk Dünyası Arama Kurtarma (TÜDAK) kurulmalıdır.
11) Türk Dünyası Ekomomik Formu iki yılda bir Türk Dünyasının kalbi konumundaki Aşkabat’ta yapılmalıdır.
12) Türk Dünyası Bilim Olimpiyatları iki yılda bir Özbekistan’da icra edilmelidir.
13) Türk Dünyası Uzay Araştımaları Enstitüsü kurularak Kazakistan’da her yıl toplanmalıdır.
14) Türk Teknofest Festivali her yıl Türkiye’de yapılmalıdır.
15)Türk Dünyası Yüksek Öğrenim Kurumu kurulmalı, Türk Dünyasındaki üniversitelerin denkliği için üniversitelerde ıslah çalışmaları yapılmalıdır.
16) Türk Dünyası Hekimler Birliği Kurularak her yıl Azerbaycan’da biraraya gelmelidir.
17) Türk Dünyası Bilim Ödülleri düzenlenmeli ve iki yılda bir yapılan Turan Kurultayında sahiplerine takdim edilmelidir.
18) Türk Dünyası Film Festivali ve Türk Dünyası Erovizyon Müzik yarışmaları dönüşümlü olarak Kırgızistan’da birer yıl arayla yapılarak dereceye girenlere ödülleri verilmelidir.
19) Merkezi İstanbul’da olan Türk Dünyası Belediyeler Birliği “iş birliği-güç birliği” kapsamında genişletilerek, en küçük belediyelere kadar bütün Türk Dünyasını kapsayacak şekilde dizayn edilmelidir.
20) Türk Dünyası Kültür, sanat, edebiyat çalıştayları yapılarak Türk Dünyasının ortak değerleri, özellikle Dede Korkut, Nasrettin Hoca, Atilla, Timur, Uluğ Bey, Ali Kuşçu gibi önemli şahsiyetler anlatılmalıdır.
21) “Tarihini bilmeyen milletlerin coğrafyasını başkaları çizer” düsturuyla, Türk Dünyası ortak tarihi yeniden yazılmalıdır. Bunun İçin “Millî Tatihçiler Şurâsı” âcilen kurulmalıdır.
22) Başta Doğu Türkistan olmak üzere Musul-Kerkük, Kıbrıs, Kırım, Batı Trakya gibi Türk Bölgelerinin statüleri uluslararası platformlarda sürekli dile getirilerek, layık oldukları konuma gelene kadar dünya gündeminde kalmaları sağlanmalıdır.
Bütün dünya bilmelidir ki, 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır.
Turan Kurultayı Bilim Kurulu
TURAN KURULTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ..
Budapeşte, 13.08.2022