Öz
Derin anlamları içinde barındıran doğa teması, her dönemde güncelliğini korumuştur. Özellikle şiirlerde doğa, hem estetik hem de felsefi bir zenginlik sunmuş ve her sanatçı bu zenginliği okuyucuya kendine özgü bir deneyim ve farklı düşüncelerle aktarmıştır. Çocuk şiirlerinde de bu tema oldukça önemlidir. Küçüklere vatanın güzelliklerinin tanıtılması, mevsimsel değişiklikler hakkında bilgilerin canlı düşünce ve duygularla sunulması, çevreyi daha ilginç bir şekilde görmelerine imkan tanır. Azerbaycan çocuk edebiyatının tanınmış yazarı Zahid Xəlil'in şiirlerinde hem doğaya duyulan sevgi, hem de hayatın farklı yönleriyle ilgili meseleler, çeşitli canlıların önemi öğretilir, sanki çocuk için yeni bir dünyanın kapıları açılır. Şair, doğayı bir sanat eseri olarak ele alır ve bu güzellikten ruhsal bir deneyim çıkarır, çocuğun düşüncelerini, duygularını ve hayatın anlamını ifade eder.
“Denize akşam düşer”, “Torağaylar öter”, “Damcılar”, “Kür Nehri”, “Çınar”, “Çimen”, “Keklik” gibi şiirler, çocuk dünyasını anlamaya ve ifade etmeye yardımcı olan niteliklerle işlenmiştir. Şair'in şiirleri ayrıca eğlenceli oluşuyla da öne çıkar. Çocukların gülerek her metnden yeni bir deneyim kazanması, hayalleriyle örtüşen unsurlar onların ilgisini çeker ve metne ekstra bir değer katar.
Yaratmış olduğu farklı ve unutulmaz imgeler dünyasıyla Zahid Xəlil, bundan sonra da çocukların sevdiği yazar olmaya devam edecektir.O, Azerbaycan kültürü, tarihi ve doğasına olan sevgisini bu metinlere sığdırarak çocuk edebiyatını daha da zenginleştirmiş ve yeni bir aşamanın başlangıcını koymuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Eminov, A., (1972). Rənglərin dünyası. “Gənc müəllim” qəzeti, 7 iyul, s.5
- Əskərli, F., (2012). Sehrli dünyanın memarı. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Əskərli, F., (2009). Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının mərhələli inkişafı. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Əhmədli, B., (2015). Bu günün və gələcəyin poeziyası. “Ədəbiyyat” qəzeti, 11 iyul, s.28
- Hacıyev, A., (1970). Uçan çıraqlar. “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzeti, 14 fevral, s.6
- Xəlil, Z., (1972) Mən rəngləri tanıyıram. Bakı: Gənclik nəşriyyatı.
- Xəlil, Z., (2008). Əsərləri. (Uşaq ədəbiyyatının ümumi məsələləri) VI cild. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Xəlil, Z., (2008). Əsərləri. (Uşaqlar üçün şeirlər). I cild. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Xəlil, Z., Əsərləri. (2008). (Pyeslər) VII cild. Bakı. ADPU nəşriyyatı.
- Qarayev, Y., (2016). Seçilmiş əsərləri. (5 cilddə). V cild. Bakı: “Elm” nəşriyyatı.
- Quliyeva, S., (2022). Uşaq ədəbiyyatının cəfakeşi. Zahid Xəlilin poeziyası, uşaq dünyası, hekayə və povestləri, elmi yaradıcılığı. “Ədəbiyyat” qəzeti, 2 aprel, s.18-19.
- Məmmədov, D., (1969). Yeni kitablar. “Uçan çıraqlar”. “Gənc müəllim” qəzeti, 25 dekabr , s.5
- Mənsimoğlu, T., (2000). İki şeir kitabı. Hər kəsin öz dünyası var. Bakı: “Elm” nəşriyyatı.
- Namazov, Q., (2007). Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı. Bakı: Universitet nəşriyyatı.
- Rəsulzadə, R., (1977). “Quşlar, quşlar” “Azərbaycan müəllimi” qəzeti, 24 iyun, s.7
Öz
Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrindən biri olan Zahid Xəlil yaradıcılığı ilə uşaqların dünyagörüşünün formalaşmasına və estetik zövqünün inkişafına mühüm töhfələr vermişdir. Onun poetik nümunələrində milli-mənəvi dəyərlər, vətənə məhəbbət, təbiətə bağlılıq və əxlaqi tərbiyə məsələləri əsas mövzu kimi çıxış edir. Şairin dili sadə və axıcı olmaqla yanaşı, obrazlı ifadələrlə zəngindir və bu xüsusiyyətlər əsərlərin uşaqlar tərəfindən asan qavranılmasına şərait yaradır. Zahid Xəlilin poetik üslubunda uşaq təxəyyülünü inkişaf etdirən metaforalar, bənzətmələr, təkrarlar və digər bədii təsvir vasitələri geniş yer tutur. Bu xüsusiyyətlər onun poeziyasını uşaq oxucular üçün həm anlaşıqlı, həm də cəlbedici edir. “Axşam olur dənizə”, “Torağalar oxuyur”, “Damcılar”, “Kür Nehri”, “Çınar”, “Ot”, “Kəklik” və digər şeirlərində uşaq psixologiyasına uyğun məzmun və forma birliyi müşahidə olunur. Bu əsərlərdə əyləncəli süjetlər və emosional təsir gücü ilə uşaqların diqqəti cəlb olunmaqla yanaşı, onların milli-mənəvi kimliyi də möhkəmləndirilir. Şairin yaradıcılığı Azərbaycan mədəniyyətinə, tarixinə və təbiətinə olan dərin sevgini əks etdirir. Bu da onun uşaq ədəbiyyatına verdiyi töhfələrin orijinallığını və əhəmiyyətini artırır. Zahid Xəlil uşaq şeiri janrına gətirdiyi yeni yanaşmalarla ədəbiyyatın bu sahəsini daha da zənginləşdirmiş, onu müasir estetik və pedaqoji tələblərə uyğun şəkildə inkişaf etdirmişdir. Bu məqalədə Zahid Xəlilin uşaq şeirlərindəki əsas mövzular və bədii ifadə vasitələri təhlil olunur, onların Azərbaycan uşaq ədəbiyyatındakı funksional əhəmiyyəti və pedaqoji dəyəri araşdırılır.
Anahtar Kelimeler
Teşekkür
teşekkür ederim
Kaynakça
- Eminov, A., (1972). Rənglərin dünyası. “Gənc müəllim” qəzeti, 7 iyul, s.5
- Əskərli, F., (2012). Sehrli dünyanın memarı. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Əskərli, F., (2009). Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının mərhələli inkişafı. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Əhmədli, B., (2015). Bu günün və gələcəyin poeziyası. “Ədəbiyyat” qəzeti, 11 iyul, s.28
- Hacıyev, A., (1970). Uçan çıraqlar. “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzeti, 14 fevral, s.6
- Xəlil, Z., (1972) Mən rəngləri tanıyıram. Bakı: Gənclik nəşriyyatı.
- Xəlil, Z., (2008). Əsərləri. (Uşaq ədəbiyyatının ümumi məsələləri) VI cild. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Xəlil, Z., (2008). Əsərləri. (Uşaqlar üçün şeirlər). I cild. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Xəlil, Z., Əsərləri. (2008). (Pyeslər) VII cild. Bakı. ADPU nəşriyyatı.
- Qarayev, Y., (2016). Seçilmiş əsərləri. (5 cilddə). V cild. Bakı: “Elm” nəşriyyatı.
- Quliyeva, S., (2022). Uşaq ədəbiyyatının cəfakeşi. Zahid Xəlilin poeziyası, uşaq dünyası, hekayə və povestləri, elmi yaradıcılığı. “Ədəbiyyat” qəzeti, 2 aprel, s.18-19.
- Məmmədov, D., (1969). Yeni kitablar. “Uçan çıraqlar”. “Gənc müəllim” qəzeti, 25 dekabr , s.5
- Mənsimoğlu, T., (2000). İki şeir kitabı. Hər kəsin öz dünyası var. Bakı: “Elm” nəşriyyatı.
- Namazov, Q., (2007). Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı. Bakı: Universitet nəşriyyatı.
- Rəsulzadə, R., (1977). “Quşlar, quşlar” “Azərbaycan müəllimi” qəzeti, 24 iyun, s.7
Öz
Kaynakça
- Eminov, A., (1972). Rənglərin dünyası. “Gənc müəllim” qəzeti, 7 iyul, s.5
- Əskərli, F., (2012). Sehrli dünyanın memarı. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Əskərli, F., (2009). Azərbaycan uşaq ədəbiyyatının mərhələli inkişafı. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Əhmədli, B., (2015). Bu günün və gələcəyin poeziyası. “Ədəbiyyat” qəzeti, 11 iyul, s.28
- Hacıyev, A., (1970). Uçan çıraqlar. “Ədəbiyyat və İncəsənət” qəzeti, 14 fevral, s.6
- Xəlil, Z., (1972) Mən rəngləri tanıyıram. Bakı: Gənclik nəşriyyatı.
- Xəlil, Z., (2008). Əsərləri. (Uşaq ədəbiyyatının ümumi məsələləri) VI cild. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Xəlil, Z., (2008). Əsərləri. (Uşaqlar üçün şeirlər). I cild. Bakı: ADPU nəşriyyatı.
- Xəlil, Z., Əsərləri. (2008). (Pyeslər) VII cild. Bakı. ADPU nəşriyyatı.
- Qarayev, Y., (2016). Seçilmiş əsərləri. (5 cilddə). V cild. Bakı: “Elm” nəşriyyatı.
- Quliyeva, S., (2022). Uşaq ədəbiyyatının cəfakeşi. Zahid Xəlilin poeziyası, uşaq dünyası, hekayə və povestləri, elmi yaradıcılığı. “Ədəbiyyat” qəzeti, 2 aprel, s.18-19.
- Məmmədov, D., (1969). Yeni kitablar. “Uçan çıraqlar”. “Gənc müəllim” qəzeti, 25 dekabr , s.5
- Mənsimoğlu, T., (2000). İki şeir kitabı. Hər kəsin öz dünyası var. Bakı: “Elm” nəşriyyatı.
- Namazov, Q., (2007). Azərbaycan uşaq ədəbiyyatı. Bakı: Universitet nəşriyyatı.
- Rəsulzadə, R., (1977). “Quşlar, quşlar” “Azərbaycan müəllimi” qəzeti, 24 iyun, s.7
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Azerice |
|---|---|
| Konular | Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 10 Şubat 2025 |
| Kabul Tarihi | 16 Mayıs 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 3 Haziran 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 4 Haziran 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 1 |
MİLLİ KÜLTÜR ARAŞTIRMALARI DERGİSİ OLARAK TÜRK BİRLİĞİ KONGRELERİNE DESTEĞİMİZ SÜRMEKTEDİR.
22-24 Aralık tarihlerinde Akdeniz'in İncisi Alanya'da gerçekleşen "V. Uluslararası Akdeniz Bilimsel Araştırmalar Kongresi" dergimiz MİKAD ve Alanya Belediyesi'nin işbirliği ile gerçekleşmiştir. MİKAD olarak Türk bilim dünyasına katkı sunmaya devam etmekten onur duymaktayız.
DERGİMİZİN TÜRK DÜNYASINA AKADEMİK BAKIŞI
Milli Kültür Araştırmaları Dergisi akademik yayın hayatı, "Turan Kurultayı" sonuçları ile paralel yöndedir ve bu hedefler doğrultusunda yayın yapmaktadır.
Sonuç bildirgesi ana teması: Köklere inemezseniz göklere yükselemezsiniz..
Hedefi: 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır…
Macaristan’ın Başkenti Budapeşte yakınlarında Bugac’ta düzenlenen TURAN KURULTAYI’nda Türk soyundan gelen Macar, Azeri, Avar, Başkurt, Bulgar, Balkar, Buryat, Çuvaş, Gagavuz, Kabardino, Karaçay, Karakalpak, Kazak, Kırgız,Kumuk, Moğol, Nogay, Oğuz, Özbek, Tatar, Tuva, Türkmen, Uygur ve Yakut boyları bir araya gelerek aşağıdaki kararları almıştır…
1) Ümitlerimizi yeşerten Türk Devletler Teşkilatı’nın kurulması memnuniyetle karşılanmıştır.
2) Bütün dünyaya adından bahsettiren Türk Devletler Teşkilatı daha aktif hâle getirilmelidir.
3) Bu bağlamda Türk Devletler Teşkilatının ikinci ve üçüncü halkaları mutlaka kurulmalıdır.
4) Teşkilatın kurulacak ikinci ve üçüncü halkalarında, “Türk Devletler Teşkilatında biz neden yokuz” diyen pek çok devlet gibi, Balkanlar’dan Moğolistan’a, Uyguristan’dan-Kore’ye kadar bütün akraba toplulukları yer almalıdır.
5) Bunun dışında; Özellikle Balkan Türkleri olmak üzere, Kamboçya’dan-Sri Lanka Türklerine, Pakistan ve Himalaya’daki Türklerden, Girit Türklerine, Libya’da ki Türklerden-Irak’taki Türkmenelindeki Türklere, Romanya Türklerinden-Kırım’a, Nijer’de yaşayan Tuaregler’den-Doğu Afrika’da ve Ortadoğu’da yaşayan Osmanlı Türkü’nün torunlarına, Sibirya’dan Kafkaslara, Tacikistan’a kadar hiçbir oba ve aşiretleri dışarıda bırakmadan temsilci alınması zarûrî olmuştur.
6) İşte öyle bir yapıya büründürülecek Türk Devletler Teşkilatı’nın önemli çalışması hâline gelen TURAN KURULTAYI için teklifimiz; bundan böyle dönüşümlü olarak her iki yılda bir diğer Türk Cumhuriyetlerinin birinde, olimpiyat oyunlarıyla, ekonomik ve kültürel oturumlarıyla kısaca her yönüyle icrâ edilmelidir.
7) Bugün Türk Devletler Teşkilâtının kurulması gibi; Turan Birliğini kurma mücâdelesi için, tam 100 yıl önce şehit düştüğü 4 Ağustos 1922’ye kadar, işgaldeki Türk Devletlerini kurtararak TURAN bayrağı altında biraraya getirmek isteyen Enver Paşa unutulmamalıdır. Anıtı dikilmeli, hayatı ve mücadelesi film yapılarak gelecek nesillere aktarılmalıdır.
8)Türk Devletler Teşkilatının bünyesinde ortak ordu, ortak pazar ve ortak parlamento kurulmalı ve üçer aylık dönemlerde Macaristan Parlamentosunda toplanarak yapılan çalışmalar gözden geçirmelidir.
10) Yine TDT bünyesinde Türk Dünyası Stratejik Araştırmalar Merkezi ve Türk Dünyası Araştırmalar Enstitüsü,Türk Dünyası Akademisyenler Birliği, Türk Dünyası Tarım Birliği (hayvancılık dahil), Tür Dünyası Sağlık Teşkilatı ve Türk Dünyası Arama Kurtarma (TÜDAK) kurulmalıdır.
11) Türk Dünyası Ekomomik Formu iki yılda bir Türk Dünyasının kalbi konumundaki Aşkabat’ta yapılmalıdır.
12) Türk Dünyası Bilim Olimpiyatları iki yılda bir Özbekistan’da icra edilmelidir.
13) Türk Dünyası Uzay Araştımaları Enstitüsü kurularak Kazakistan’da her yıl toplanmalıdır.
14) Türk Teknofest Festivali her yıl Türkiye’de yapılmalıdır.
15)Türk Dünyası Yüksek Öğrenim Kurumu kurulmalı, Türk Dünyasındaki üniversitelerin denkliği için üniversitelerde ıslah çalışmaları yapılmalıdır.
16) Türk Dünyası Hekimler Birliği Kurularak her yıl Azerbaycan’da biraraya gelmelidir.
17) Türk Dünyası Bilim Ödülleri düzenlenmeli ve iki yılda bir yapılan Turan Kurultayında sahiplerine takdim edilmelidir.
18) Türk Dünyası Film Festivali ve Türk Dünyası Erovizyon Müzik yarışmaları dönüşümlü olarak Kırgızistan’da birer yıl arayla yapılarak dereceye girenlere ödülleri verilmelidir.
19) Merkezi İstanbul’da olan Türk Dünyası Belediyeler Birliği “iş birliği-güç birliği” kapsamında genişletilerek, en küçük belediyelere kadar bütün Türk Dünyasını kapsayacak şekilde dizayn edilmelidir.
20) Türk Dünyası Kültür, sanat, edebiyat çalıştayları yapılarak Türk Dünyasının ortak değerleri, özellikle Dede Korkut, Nasrettin Hoca, Atilla, Timur, Uluğ Bey, Ali Kuşçu gibi önemli şahsiyetler anlatılmalıdır.
21) “Tarihini bilmeyen milletlerin coğrafyasını başkaları çizer” düsturuyla, Türk Dünyası ortak tarihi yeniden yazılmalıdır. Bunun İçin “Millî Tatihçiler Şurâsı” âcilen kurulmalıdır.
22) Başta Doğu Türkistan olmak üzere Musul-Kerkük, Kıbrıs, Kırım, Batı Trakya gibi Türk Bölgelerinin statüleri uluslararası platformlarda sürekli dile getirilerek, layık oldukları konuma gelene kadar dünya gündeminde kalmaları sağlanmalıdır.
Bütün dünya bilmelidir ki, 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır.
Turan Kurultayı Bilim Kurulu
TURAN KURULTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ..
Budapeşte, 13.08.2022