Araştırma Makalesi

Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler

Cilt: 9 Sayı: 2 12 Aralık 2025
PDF İndir
TR AZ

Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler

Öz

Bu çalışmada, Orta Çağ’da Müslüman Doğu ülkelerinde, özellikle Azerbaycan’da meydana gelen sosyal ve politik olaylar, savaşlar ve savaş sonrası döneme ilişkin konular araştırılmıştır. Konu ele alınırken meseleye sistematik bir yaklaşım ve tarihsellik ilkesi çerçevesinde yaklaşılmıştır. Tarih boyunca büyük alimler ve düşünürler, savaşlar ve savaş sonrası dönemle ilgili konularda görüşlerini ortaya koymuşlardır. Orta Çağ Müslüman Doğu ülkelerinin ve ayrıca Azerbaycan’ın hikmet sahipleri, insanlar arasındaki sorunların uzlaşı ve barış yoluyla çözülmesini, savaşın ise son çare olması gerektiğini vurgulamışlardır. Orta Çağ’da Azerbaycan toprakları, verimliliği ve stratejik önemi nedeniyle komşu devletlerin çıkarlarına ve saldırılarına daha fazla maruz kalmıştır. Bu anlamda, XIII. yüzyılda Moğolların Doğu ülkelerinde, özellikle Azerbaycan’da gerçekleştirdikleri saldırılar ve bu toprakların işgali konusuna ayrıca değinmek gerekir. Moğolların Azerbaycan topraklarını işgal etmelerinin ardından başlayan savaş sonrası döneme ilişkin meselelerin incelenmesi de büyük önem taşımaktadır. Moğol istilası sonucunda, Müslüman Doğu ülkelerinde, özellikle Azerbaycan’da ekonomik anlamda belirli ölçüde bir gerileme yaşanmıştır. Ancak o dönemde yüksek seviyede bulunan Müslüman Doğu ülkelerinin ve ayrıca Azerbaycan kültürünün etkisiyle Moğollar bilim ve kültüre önem vermiş; alimlerin ve filozofların faaliyetlerini değerlendirmişler.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. İbn əl-Əsir (1959). əl-Kamil fi’t-Tarix. M.Əfəndizadə (Çev.). Bakı, Azərbaycan EA Nəşriyyatı.
  2. Gəncəvi, N. (1983). İskəndərnamə (Şərəfnamə). Q.Əliyev (Çev.). Nizami Gəncəvi. İskəndərnamə. Bakı, Elm Nəşriyyatı, 22-404
  3. Koroğlu (2005). (Haz. İ.Abbaslı; B.Abdulla). Bakı, Lider Nəşriyyatı.
  4. Məmmədov, Z. (2006). Azərbaycan Fəlsəfəsi Tarixi. 2. Baskı. Bakı, Şərq-Qərb Nəşriyyatı.
  5. Məmmədova Zakirqızı, A. (2000) Nəsirəddin Tusinin Dünyagörüşü. Bakı, Elm Nəşriyyatı.
  6. Memmedova, Ü. (2023). Hatib Et-Tebrizi – Kadim Doğu’nun Tebriz Mucizesi. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 7 (1), 144-150
  7. Müznib, Ə. (1990). Müxtəsər Ənbiya və İslam Tarixi. (Haz. C.Qəhrəmanov). Bakı, Gənclik Nəşriyyatı.
  8. Nizamülmülk (1987). Siyasətnamə. R.Sultanov (Çev.). Bakı, Elm Nəşriyyatı.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Düşünce Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

12 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

16 Eylül 2025

Kabul Tarihi

26 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Memmedova, A. (2025). Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 9(2), 20-30. https://doi.org/10.55774/mikad.1785142
AMA
1.Memmedova A. Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler. MİKAD. 2025;9(2):20-30. doi:10.55774/mikad.1785142
Chicago
Memmedova, Aytek. 2025. “Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 9 (2): 20-30. https://doi.org/10.55774/mikad.1785142.
EndNote
Memmedova A (01 Aralık 2025) Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 9 2 20–30.
IEEE
[1]A. Memmedova, “Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler”, MİKAD, c. 9, sy 2, ss. 20–30, Ara. 2025, doi: 10.55774/mikad.1785142.
ISNAD
Memmedova, Aytek. “Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 9/2 (01 Aralık 2025): 20-30. https://doi.org/10.55774/mikad.1785142.
JAMA
1.Memmedova A. Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler. MİKAD. 2025;9:20–30.
MLA
Memmedova, Aytek. “Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 9, sy 2, Aralık 2025, ss. 20-30, doi:10.55774/mikad.1785142.
Vancouver
1.Aytek Memmedova. Orta Çağ’da Azerbaycan’ın Düşünce Tarihinde Savaş ve Savaş Sonrası Meseleler. MİKAD. 01 Aralık 2025;9(2):20-3. doi:10.55774/mikad.1785142

MİLLİ KÜLTÜR ARAŞTIRMALARI DERGİSİ OLARAK TÜRK BİRLİĞİ KONGRELERİNE DESTEĞİMİZ SÜRMEKTEDİR. 


22-24 Aralık tarihlerinde Akdeniz'in İncisi Alanya'da gerçekleşen "V. Uluslararası Akdeniz Bilimsel Araştırmalar Kongresi"  dergimiz MİKAD ve Alanya Belediyesi'nin işbirliği ile gerçekleşmiştir. MİKAD olarak Türk bilim dünyasına katkı sunmaya devam etmekten onur duymaktayız.


DERGİMİZİN TÜRK DÜNYASINA AKADEMİK BAKIŞI

Milli Kültür Araştırmaları Dergisi akademik yayın hayatı, "Turan Kurultayı" sonuçları ile paralel yöndedir ve bu hedefler doğrultusunda yayın yapmaktadır. 

Sonuç bildirgesi ana teması: Köklere inemezseniz göklere yükselemezsiniz..

Hedefi: 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır…

Macaristan’ın Başkenti Budapeşte yakınlarında Bugac’ta düzenlenen TURAN KURULTAYI’nda Türk soyundan gelen Macar, Azeri, Avar, Başkurt, Bulgar, Balkar, Buryat, Çuvaş, Gagavuz, Kabardino, Karaçay, Karakalpak, Kazak, Kırgız,Kumuk, Moğol, Nogay, Oğuz, Özbek, Tatar, Tuva, Türkmen, Uygur ve Yakut boyları bir araya gelerek aşağıdaki kararları almıştır…

1) Ümitlerimizi yeşerten Türk Devletler Teşkilatı’nın kurulması memnuniyetle karşılanmıştır.

2) Bütün dünyaya adından bahsettiren Türk Devletler Teşkilatı daha aktif hâle getirilmelidir.

3) Bu bağlamda Türk Devletler Teşkilatının ikinci ve üçüncü halkaları mutlaka kurulmalıdır.

4) Teşkilatın kurulacak ikinci ve üçüncü halkalarında, “Türk Devletler Teşkilatında biz neden yokuz” diyen pek çok devlet gibi, Balkanlar’dan Moğolistan’a, Uyguristan’dan-Kore’ye kadar bütün akraba toplulukları yer almalıdır.

5) Bunun dışında; Özellikle Balkan Türkleri olmak üzere, Kamboçya’dan-Sri Lanka Türklerine, Pakistan ve Himalaya’daki Türklerden, Girit Türklerine, Libya’da ki Türklerden-Irak’taki Türkmenelindeki Türklere, Romanya Türklerinden-Kırım’a, Nijer’de yaşayan Tuaregler’den-Doğu Afrika’da ve Ortadoğu’da yaşayan Osmanlı Türkü’nün torunlarına, Sibirya’dan Kafkaslara, Tacikistan’a kadar hiçbir oba ve aşiretleri dışarıda bırakmadan temsilci alınması zarûrî olmuştur.

6) İşte öyle bir yapıya büründürülecek Türk Devletler Teşkilatı’nın önemli çalışması hâline gelen TURAN KURULTAYI için teklifimiz; bundan böyle dönüşümlü olarak her iki yılda bir diğer Türk Cumhuriyetlerinin birinde, olimpiyat oyunlarıyla, ekonomik ve kültürel oturumlarıyla kısaca her yönüyle icrâ edilmelidir.

7) Bugün Türk Devletler Teşkilâtının kurulması gibi; Turan Birliğini kurma mücâdelesi için, tam 100 yıl önce şehit düştüğü 4 Ağustos 1922’ye kadar, işgaldeki Türk Devletlerini kurtararak TURAN bayrağı altında biraraya getirmek isteyen Enver Paşa unutulmamalıdır. Anıtı dikilmeli, hayatı ve mücadelesi film yapılarak gelecek nesillere aktarılmalıdır.

8)Türk Devletler Teşkilatının bünyesinde ortak ordu, ortak pazar ve ortak parlamento kurulmalı ve üçer aylık dönemlerde Macaristan Parlamentosunda toplanarak yapılan çalışmalar gözden geçirmelidir.

10) Yine TDT bünyesinde Türk Dünyası Stratejik Araştırmalar Merkezi ve Türk Dünyası Araştırmalar Enstitüsü,Türk Dünyası Akademisyenler Birliği, Türk Dünyası Tarım Birliği (hayvancılık dahil), Tür Dünyası Sağlık Teşkilatı ve Türk Dünyası Arama Kurtarma (TÜDAK) kurulmalıdır.

11) Türk Dünyası Ekomomik Formu iki yılda bir Türk Dünyasının kalbi konumundaki Aşkabat’ta yapılmalıdır.

12) Türk Dünyası Bilim Olimpiyatları iki yılda bir Özbekistan’da icra edilmelidir.

13) Türk Dünyası Uzay Araştımaları Enstitüsü kurularak Kazakistan’da her yıl toplanmalıdır.

14) Türk Teknofest Festivali her yıl Türkiye’de yapılmalıdır.

15)Türk Dünyası Yüksek Öğrenim Kurumu kurulmalı, Türk Dünyasındaki üniversitelerin denkliği için üniversitelerde ıslah çalışmaları yapılmalıdır.

16) Türk Dünyası Hekimler Birliği Kurularak her yıl Azerbaycan’da biraraya gelmelidir.

17) Türk Dünyası Bilim Ödülleri düzenlenmeli ve iki yılda bir yapılan Turan Kurultayında sahiplerine takdim edilmelidir.

18) Türk Dünyası Film Festivali ve Türk Dünyası Erovizyon Müzik yarışmaları dönüşümlü olarak Kırgızistan’da birer yıl arayla yapılarak dereceye girenlere ödülleri verilmelidir.

19) Merkezi İstanbul’da olan Türk Dünyası Belediyeler Birliği “iş birliği-güç birliği” kapsamında genişletilerek, en küçük belediyelere kadar bütün Türk Dünyasını kapsayacak şekilde dizayn edilmelidir.

20) Türk Dünyası Kültür, sanat, edebiyat çalıştayları yapılarak Türk Dünyasının ortak değerleri, özellikle Dede Korkut, Nasrettin Hoca, Atilla, Timur, Uluğ Bey, Ali Kuşçu gibi önemli şahsiyetler anlatılmalıdır.

21) “Tarihini bilmeyen milletlerin coğrafyasını başkaları çizer” düsturuyla, Türk Dünyası ortak tarihi yeniden yazılmalıdır. Bunun İçin “Millî Tatihçiler Şurâsı” âcilen kurulmalıdır.

22) Başta Doğu Türkistan olmak üzere Musul-Kerkük, Kıbrıs, Kırım, Batı Trakya gibi Türk Bölgelerinin statüleri uluslararası platformlarda sürekli dile getirilerek, layık oldukları konuma gelene kadar dünya gündeminde kalmaları sağlanmalıdır.

Bütün dünya bilmelidir ki, 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır.

Turan Kurultayı Bilim Kurulu


TURAN KURULTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ..
Budapeşte, 13.08.2022