Cumhuriyetin Kuruluşu Bağlamında Din-Siyaset İlişkisinin Ontolojik ve Sosyolojik Boyutları

Emre Aktürk; Ali Tanrıverdi

doi:10.55774/mikad.1816651

Araştırma Makalesi

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 94 - 110, 12.12.2025

Emre Aktürk , Ali Tanrıverdi

https://doi.org/10.55774/mikad.1816651

Öz

Kaynakça

Aktay, Y. (2006). Türk Dininin Sosyolojik İmkanı: İslam Protestanlığı ve Alevilik. İstanbul: İletişim Yayınları.
Arpacı, I. (2019). Dini Milliyetçilik Bağlamında Alevi Siyasallaşması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), doi:10.33437/ksusbd.447028, 31-54.
Atacan, F. (1990). Sosyal Değişme ve Tarikat: Cerrahiler. İstanbul: Hil Yayın.
Atay, T. (2016). Din Hayattan Çıkar Antropolojik Denemeler (5. b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Barkan, Ö. L. (1958). Osmanlı İmparatorluğu’nda Kolonizatör Türk Dervişleri. İstanbul: Hamle Yayınları.
Bergson, H. (2013). Ahlâkın ve Dinin İki Kaynağı (2. b.). (M. M. Yakupoğlu, Çev.) Ankara: Doğu Batı Yayınları.
Creswell, K. A. (1958). A Short Account of Early Muslim Architecture. İngiltere: Penguin Books.
Cündioğlu, D. (1998). Türkçe Kur'an ve Cumhuriyet İdeolojisi (2 b.). İstanbul: Kitabevi Yayıınları.
Çelik, Y. (2020) İlk Dönem İslam Tarihinde Siyasi Bir Şahsiyet Olarak Mervân b. Hakem, AİBÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8(1), 76-101.
Çuçak, M. (2016). İslam Hukuk Literatüründe Dârulislâm ve Dârulharbın Sınırları. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(3), 205-225.
Durkheim, E. (2018). Avustralya Totem Sistemi'nde Dinî Hayatın İlk Şekilleri (2. b.). (İ. Er, Çev.) Ankara: Türkiey Diyanet Vakfı Yayınları.
Fâtih Sultan Mehmed (2003). Kānûnnâme-i Âl-i Osman. (A. Özcan, Çev.) İstanbul: Çalış Ofset Kitabevi.
Gençoğlu, M. (2020). Osmanlı Devleti'nde Yurtdışı Eğitimin Öncüleri, ESOGÜ Tarih Dergisi, 3(2), 6-22.
Günay, Ü. (2014). Din Sosyolojisi (12 b.). İstanbul: İnsan Yayınları.
İnalcık, H. (1995). "The Caliphate and Atatürk's İnkılap", From Empire to Republic, Essays on Ottoman and Turkish Social History, The Isis Press, İstanbul, ss. 153-165.
Kansu, M. M. (1997). Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber (Cilt 2). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Karaca, İ. (2018). İran Ehl-i Hakları. IV. Uluslararası Alevilik ve Bektaşilik Sempozyumu (18-20 Ekim 2018 Ankara) Bildiriler Kitabı. 1, s. 863-870. Ankara: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Türk Kültürü Açısından Hacı Bektaş-ı Velî Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi, 863-870.
Koç, N. (2013). Şeyh Sait Ayaklanması. Turkish Studies, 8(2), 153-166.
Linke, L. (1937). Allah Dethroned A Journey Through Modern Turkey. London: Contable&Co Ltd.
Lütfü Paşa (1991). Âsafnâme. (M. S. Kütükoğlu, Çev.) İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Malinowski , B. (1948). Magic, Science and Religion. Glencoe: The Free Press.
Malinowski, B. (2006). The Early Writings of Bronislaw Malinowski. (R. J. Thornton, P. Skalnik, Dü, & L. Krzyzanowski, Çev.) Cambridge: Cambridge University Press.
Mardin, Ş. (1992). Bediüzzaman Said Nursi Olayı. İstanbul: İletişim Yayınları.
Nasr b. Müzâhim el-Minkari (1990). Vakatü Sıffîn. Beyrut (Thk: Abdüsselam Muhammed Harun): Dâru`l-Cil.
Nisbet, R. (2023). Muhafazakârlık Hayal ve Hakikat. (M. Erbay, Çev.) İstanbul: Ketebe Yayınları.
Ocak, A. Y. (2009). Türkler, Türkiye ve İslam Yaklaşım, Yöntem ve Yorum Denemeleri (10. b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Ocak, A. Y. (2010). Alevi ve Bektaşi İnançlarının İslam Öncesi Temelleri (8. b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Önkal, A. ve Bozkurt, N. (1993). Cami (Cilt 7). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.
Özdemirci, İ. (2022). Fötr Şapkalı Şıh (1 b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Ritzer, G. ve Stepnisky, J. (2019). Klasik Sosyoloji Kuramları (10 b.). (H. Hülür, Çev.) Ankara: De Ki Yayınları.
Sezer, B. (1981). Toplum Farklılaşmaları ve Din Olayı. İstanbul: İ.Ü.E.F. Yayınları.
Şahin, M. C. (2016). Antropoloji ve Din: Tarihsel ve Kuramsal Temeller. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(2), 451-473.
Tanrıverdi, A. ve Aktürk, E. (2021). Din ve Kültür İlişkisine Sosyolojik Bir Bakış. International Social Sciences Studies Journal, 7(76), 189-200.
Weber, M. (1999). Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu. (Z. Gürata, Çev.) Ankara: Ayraç Yayınevi.
Yaşaroğlu, H. (2014). Sıfîn Savaşı ve Tarihin Gizlediği Bir Gerçek; Ali Muâviye Mütarekesi. Turkish Studies, 9(1), 623-635.

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 94 - 110, 12.12.2025

Emre Aktürk , Ali Tanrıverdi

https://doi.org/10.55774/mikad.1816651

Öz

Kaynakça

Aktay, Y. (2006). Türk Dininin Sosyolojik İmkanı: İslam Protestanlığı ve Alevilik. İstanbul: İletişim Yayınları.
Arpacı, I. (2019). Dini Milliyetçilik Bağlamında Alevi Siyasallaşması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), doi:10.33437/ksusbd.447028, 31-54.
Atacan, F. (1990). Sosyal Değişme ve Tarikat: Cerrahiler. İstanbul: Hil Yayın.
Atay, T. (2016). Din Hayattan Çıkar Antropolojik Denemeler (5. b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Barkan, Ö. L. (1958). Osmanlı İmparatorluğu’nda Kolonizatör Türk Dervişleri. İstanbul: Hamle Yayınları.
Bergson, H. (2013). Ahlâkın ve Dinin İki Kaynağı (2. b.). (M. M. Yakupoğlu, Çev.) Ankara: Doğu Batı Yayınları.
Creswell, K. A. (1958). A Short Account of Early Muslim Architecture. İngiltere: Penguin Books.
Cündioğlu, D. (1998). Türkçe Kur'an ve Cumhuriyet İdeolojisi (2 b.). İstanbul: Kitabevi Yayıınları.
Çelik, Y. (2020) İlk Dönem İslam Tarihinde Siyasi Bir Şahsiyet Olarak Mervân b. Hakem, AİBÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8(1), 76-101.
Çuçak, M. (2016). İslam Hukuk Literatüründe Dârulislâm ve Dârulharbın Sınırları. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(3), 205-225.
Durkheim, E. (2018). Avustralya Totem Sistemi'nde Dinî Hayatın İlk Şekilleri (2. b.). (İ. Er, Çev.) Ankara: Türkiey Diyanet Vakfı Yayınları.
Fâtih Sultan Mehmed (2003). Kānûnnâme-i Âl-i Osman. (A. Özcan, Çev.) İstanbul: Çalış Ofset Kitabevi.
Gençoğlu, M. (2020). Osmanlı Devleti'nde Yurtdışı Eğitimin Öncüleri, ESOGÜ Tarih Dergisi, 3(2), 6-22.
Günay, Ü. (2014). Din Sosyolojisi (12 b.). İstanbul: İnsan Yayınları.
İnalcık, H. (1995). "The Caliphate and Atatürk's İnkılap", From Empire to Republic, Essays on Ottoman and Turkish Social History, The Isis Press, İstanbul, ss. 153-165.
Kansu, M. M. (1997). Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber (Cilt 2). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Karaca, İ. (2018). İran Ehl-i Hakları. IV. Uluslararası Alevilik ve Bektaşilik Sempozyumu (18-20 Ekim 2018 Ankara) Bildiriler Kitabı. 1, s. 863-870. Ankara: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Türk Kültürü Açısından Hacı Bektaş-ı Velî Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi, 863-870.
Koç, N. (2013). Şeyh Sait Ayaklanması. Turkish Studies, 8(2), 153-166.
Linke, L. (1937). Allah Dethroned A Journey Through Modern Turkey. London: Contable&Co Ltd.
Lütfü Paşa (1991). Âsafnâme. (M. S. Kütükoğlu, Çev.) İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Malinowski , B. (1948). Magic, Science and Religion. Glencoe: The Free Press.
Malinowski, B. (2006). The Early Writings of Bronislaw Malinowski. (R. J. Thornton, P. Skalnik, Dü, & L. Krzyzanowski, Çev.) Cambridge: Cambridge University Press.
Mardin, Ş. (1992). Bediüzzaman Said Nursi Olayı. İstanbul: İletişim Yayınları.
Nasr b. Müzâhim el-Minkari (1990). Vakatü Sıffîn. Beyrut (Thk: Abdüsselam Muhammed Harun): Dâru`l-Cil.
Nisbet, R. (2023). Muhafazakârlık Hayal ve Hakikat. (M. Erbay, Çev.) İstanbul: Ketebe Yayınları.
Ocak, A. Y. (2009). Türkler, Türkiye ve İslam Yaklaşım, Yöntem ve Yorum Denemeleri (10. b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Ocak, A. Y. (2010). Alevi ve Bektaşi İnançlarının İslam Öncesi Temelleri (8. b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Önkal, A. ve Bozkurt, N. (1993). Cami (Cilt 7). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.
Özdemirci, İ. (2022). Fötr Şapkalı Şıh (1 b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Ritzer, G. ve Stepnisky, J. (2019). Klasik Sosyoloji Kuramları (10 b.). (H. Hülür, Çev.) Ankara: De Ki Yayınları.
Sezer, B. (1981). Toplum Farklılaşmaları ve Din Olayı. İstanbul: İ.Ü.E.F. Yayınları.
Şahin, M. C. (2016). Antropoloji ve Din: Tarihsel ve Kuramsal Temeller. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(2), 451-473.
Tanrıverdi, A. ve Aktürk, E. (2021). Din ve Kültür İlişkisine Sosyolojik Bir Bakış. International Social Sciences Studies Journal, 7(76), 189-200.
Weber, M. (1999). Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu. (Z. Gürata, Çev.) Ankara: Ayraç Yayınevi.
Yaşaroğlu, H. (2014). Sıfîn Savaşı ve Tarihin Gizlediği Bir Gerçek; Ali Muâviye Mütarekesi. Turkish Studies, 9(1), 623-635.

Cumhuriyetin Kuruluşu Bağlamında Din-Siyaset İlişkisinin Ontolojik ve Sosyolojik Boyutları

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 94 - 110, 12.12.2025

Emre Aktürk , Ali Tanrıverdi

https://doi.org/10.55774/mikad.1816651

Öz

Bu çalışmanın konusu, din ve siyaset kurumu arasındaki ilişkinin ontolojik ve sosyolojik boyutları üzerine temel bir teorik tartışmadır. Araştırmanın temel motivasyonu, bu iki kurum arasında geçmişten bugüne var olan ilişki ve yakınlığın aslında doğası gereği böyle olduğunu göstermektir. Ancak doğası gereği olan bu ilişkinin olumlanması ya da olumsuzlanması söz konusu değildir. Bu tür bir oluş iddiamızı temellendirmede Antropolog Maurice Godelier’in ilksel kabileler üzerine gerçekleştirdiği katılımcı gözlemler oldukça ciddi veriler sunmaktadır. Bu durum da bize Sosyal ve Kültürel Antropoloji disiplininin insanların ürettiği kurumlar söz konusu olduğunda sosyolojiye ne denli ciddi katkılar sunabileceğini de göstermesi bakımından önemlidir. Ayrıca, bu çalışmada bir örnek olarak din ve siyaset arasındaki ilişkiye Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşu üzerinden de bakılmaktadır. Zira bu kuruluş tam da din ve siyaset ilişkisine dair tartışmaların yoğun olduğu önemli bir tarihsel dönemdir. 20. ve 21. yüzyılın Türkiye’sinde din ve siyaset arasındaki ilişkinin temel tartışma minvali de bu iki kurumun birbirinden bağımsız müstakil kurumlar olarak duramamasının sebepleri üzerinedir. Dolayısıyla Cumhuriyetin kurucu kadrolarının bir siyaset yapma biçimi olarak dini değerleri kullanma istencinden uzak duramamasının güncel tartışması bugün de devam etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Din , Siyaset , Sosyoloji , Antropoloji , Ontoloji.

Kaynakça

Aktay, Y. (2006). Türk Dininin Sosyolojik İmkanı: İslam Protestanlığı ve Alevilik. İstanbul: İletişim Yayınları.
Arpacı, I. (2019). Dini Milliyetçilik Bağlamında Alevi Siyasallaşması. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(1), doi:10.33437/ksusbd.447028, 31-54.
Atacan, F. (1990). Sosyal Değişme ve Tarikat: Cerrahiler. İstanbul: Hil Yayın.
Atay, T. (2016). Din Hayattan Çıkar Antropolojik Denemeler (5. b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Barkan, Ö. L. (1958). Osmanlı İmparatorluğu’nda Kolonizatör Türk Dervişleri. İstanbul: Hamle Yayınları.
Bergson, H. (2013). Ahlâkın ve Dinin İki Kaynağı (2. b.). (M. M. Yakupoğlu, Çev.) Ankara: Doğu Batı Yayınları.
Creswell, K. A. (1958). A Short Account of Early Muslim Architecture. İngiltere: Penguin Books.
Cündioğlu, D. (1998). Türkçe Kur'an ve Cumhuriyet İdeolojisi (2 b.). İstanbul: Kitabevi Yayıınları.
Çelik, Y. (2020) İlk Dönem İslam Tarihinde Siyasi Bir Şahsiyet Olarak Mervân b. Hakem, AİBÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8(1), 76-101.
Çuçak, M. (2016). İslam Hukuk Literatüründe Dârulislâm ve Dârulharbın Sınırları. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(3), 205-225.
Durkheim, E. (2018). Avustralya Totem Sistemi'nde Dinî Hayatın İlk Şekilleri (2. b.). (İ. Er, Çev.) Ankara: Türkiey Diyanet Vakfı Yayınları.
Fâtih Sultan Mehmed (2003). Kānûnnâme-i Âl-i Osman. (A. Özcan, Çev.) İstanbul: Çalış Ofset Kitabevi.
Gençoğlu, M. (2020). Osmanlı Devleti'nde Yurtdışı Eğitimin Öncüleri, ESOGÜ Tarih Dergisi, 3(2), 6-22.
Günay, Ü. (2014). Din Sosyolojisi (12 b.). İstanbul: İnsan Yayınları.
İnalcık, H. (1995). "The Caliphate and Atatürk's İnkılap", From Empire to Republic, Essays on Ottoman and Turkish Social History, The Isis Press, İstanbul, ss. 153-165.
Kansu, M. M. (1997). Erzurum’dan Ölümüne Kadar Atatürk’le Beraber (Cilt 2). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Karaca, İ. (2018). İran Ehl-i Hakları. IV. Uluslararası Alevilik ve Bektaşilik Sempozyumu (18-20 Ekim 2018 Ankara) Bildiriler Kitabı. 1, s. 863-870. Ankara: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Türk Kültürü Açısından Hacı Bektaş-ı Velî Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi, 863-870.
Koç, N. (2013). Şeyh Sait Ayaklanması. Turkish Studies, 8(2), 153-166.
Linke, L. (1937). Allah Dethroned A Journey Through Modern Turkey. London: Contable&Co Ltd.
Lütfü Paşa (1991). Âsafnâme. (M. S. Kütükoğlu, Çev.) İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Malinowski , B. (1948). Magic, Science and Religion. Glencoe: The Free Press.
Malinowski, B. (2006). The Early Writings of Bronislaw Malinowski. (R. J. Thornton, P. Skalnik, Dü, & L. Krzyzanowski, Çev.) Cambridge: Cambridge University Press.
Mardin, Ş. (1992). Bediüzzaman Said Nursi Olayı. İstanbul: İletişim Yayınları.
Nasr b. Müzâhim el-Minkari (1990). Vakatü Sıffîn. Beyrut (Thk: Abdüsselam Muhammed Harun): Dâru`l-Cil.
Nisbet, R. (2023). Muhafazakârlık Hayal ve Hakikat. (M. Erbay, Çev.) İstanbul: Ketebe Yayınları.
Ocak, A. Y. (2009). Türkler, Türkiye ve İslam Yaklaşım, Yöntem ve Yorum Denemeleri (10. b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Ocak, A. Y. (2010). Alevi ve Bektaşi İnançlarının İslam Öncesi Temelleri (8. b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Önkal, A. ve Bozkurt, N. (1993). Cami (Cilt 7). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.
Özdemirci, İ. (2022). Fötr Şapkalı Şıh (1 b.). İstanbul: İletişim Yayınları.
Ritzer, G. ve Stepnisky, J. (2019). Klasik Sosyoloji Kuramları (10 b.). (H. Hülür, Çev.) Ankara: De Ki Yayınları.
Sezer, B. (1981). Toplum Farklılaşmaları ve Din Olayı. İstanbul: İ.Ü.E.F. Yayınları.
Şahin, M. C. (2016). Antropoloji ve Din: Tarihsel ve Kuramsal Temeller. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(2), 451-473.
Tanrıverdi, A. ve Aktürk, E. (2021). Din ve Kültür İlişkisine Sosyolojik Bir Bakış. International Social Sciences Studies Journal, 7(76), 189-200.
Weber, M. (1999). Protestan Ahlakı ve Kapitalizmin Ruhu. (Z. Gürata, Çev.) Ankara: Ayraç Yayınevi.
Yaşaroğlu, H. (2014). Sıfîn Savaşı ve Tarihin Gizlediği Bir Gerçek; Ali Muâviye Mütarekesi. Turkish Studies, 9(1), 623-635.

Toplam 35 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil	Türkçe
Konular	Din Sosyolojisi
Bölüm	Araştırma Makalesi
Yazarlar	Emre Aktürk 0000-0001-8216-1980 Ali Tanrıverdi 0000-0001-6425-6345
Gönderilme Tarihi	4 Kasım 2025
Kabul Tarihi	9 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi	12 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı	Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA	Aktürk, E., & Tanrıverdi, A. (2025). Cumhuriyetin Kuruluşu Bağlamında Din-Siyaset İlişkisinin Ontolojik ve Sosyolojik Boyutları. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 9(2), 94-110. https://doi.org/10.55774/mikad.1816651

Makale Dosyaları

Tam Metin

MİLLİ KÜLTÜR ARAŞTIRMALARI DERGİSİ OLARAK TÜRK BİRLİĞİ KONGRELERİNE DESTEĞİMİZ SÜRMEKTEDİR.

22-24 Aralık tarihlerinde Akdeniz'in İncisi Alanya'da gerçekleşen "V. Uluslararası Akdeniz Bilimsel Araştırmalar Kongresi" dergimiz MİKAD ve Alanya Belediyesi'nin işbirliği ile gerçekleşmiştir. MİKAD olarak Türk bilim dünyasına katkı sunmaya devam etmekten onur duymaktayız.

DERGİMİZİN TÜRK DÜNYASINA AKADEMİK BAKIŞI

Milli Kültür Araştırmaları Dergisi akademik yayın hayatı, "Turan Kurultayı" sonuçları ile paralel yöndedir ve bu hedefler doğrultusunda yayın yapmaktadır.

Sonuç bildirgesi ana teması: Köklere inemezseniz göklere yükselemezsiniz..

Hedefi: 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır…

Macaristan’ın Başkenti Budapeşte yakınlarında Bugac’ta düzenlenen TURAN KURULTAYI’nda Türk soyundan gelen Macar, Azeri, Avar, Başkurt, Bulgar, Balkar, Buryat, Çuvaş, Gagavuz, Kabardino, Karaçay, Karakalpak, Kazak, Kırgız,Kumuk, Moğol, Nogay, Oğuz, Özbek, Tatar, Tuva, Türkmen, Uygur ve Yakut boyları bir araya gelerek aşağıdaki kararları almıştır…

1) Ümitlerimizi yeşerten Türk Devletler Teşkilatı’nın kurulması memnuniyetle karşılanmıştır.

2) Bütün dünyaya adından bahsettiren Türk Devletler Teşkilatı daha aktif hâle getirilmelidir.

3) Bu bağlamda Türk Devletler Teşkilatının ikinci ve üçüncü halkaları mutlaka kurulmalıdır.

4) Teşkilatın kurulacak ikinci ve üçüncü halkalarında, “Türk Devletler Teşkilatında biz neden yokuz” diyen pek çok devlet gibi, Balkanlar’dan Moğolistan’a, Uyguristan’dan-Kore’ye kadar bütün akraba toplulukları yer almalıdır.

5) Bunun dışında; Özellikle Balkan Türkleri olmak üzere, Kamboçya’dan-Sri Lanka Türklerine, Pakistan ve Himalaya’daki Türklerden, Girit Türklerine, Libya’da ki Türklerden-Irak’taki Türkmenelindeki Türklere, Romanya Türklerinden-Kırım’a, Nijer’de yaşayan Tuaregler’den-Doğu Afrika’da ve Ortadoğu’da yaşayan Osmanlı Türkü’nün torunlarına, Sibirya’dan Kafkaslara, Tacikistan’a kadar hiçbir oba ve aşiretleri dışarıda bırakmadan temsilci alınması zarûrî olmuştur.

6) İşte öyle bir yapıya büründürülecek Türk Devletler Teşkilatı’nın önemli çalışması hâline gelen TURAN KURULTAYI için teklifimiz; bundan böyle dönüşümlü olarak her iki yılda bir diğer Türk Cumhuriyetlerinin birinde, olimpiyat oyunlarıyla, ekonomik ve kültürel oturumlarıyla kısaca her yönüyle icrâ edilmelidir.

7) Bugün Türk Devletler Teşkilâtının kurulması gibi; Turan Birliğini kurma mücâdelesi için, tam 100 yıl önce şehit düştüğü 4 Ağustos 1922’ye kadar, işgaldeki Türk Devletlerini kurtararak TURAN bayrağı altında biraraya getirmek isteyen Enver Paşa unutulmamalıdır. Anıtı dikilmeli, hayatı ve mücadelesi film yapılarak gelecek nesillere aktarılmalıdır.

8)Türk Devletler Teşkilatının bünyesinde ortak ordu, ortak pazar ve ortak parlamento kurulmalı ve üçer aylık dönemlerde Macaristan Parlamentosunda toplanarak yapılan çalışmalar gözden geçirmelidir.

10) Yine TDT bünyesinde Türk Dünyası Stratejik Araştırmalar Merkezi ve Türk Dünyası Araştırmalar Enstitüsü,Türk Dünyası Akademisyenler Birliği, Türk Dünyası Tarım Birliği (hayvancılık dahil), Tür Dünyası Sağlık Teşkilatı ve Türk Dünyası Arama Kurtarma (TÜDAK) kurulmalıdır.

11) Türk Dünyası Ekomomik Formu iki yılda bir Türk Dünyasının kalbi konumundaki Aşkabat’ta yapılmalıdır.

12) Türk Dünyası Bilim Olimpiyatları iki yılda bir Özbekistan’da icra edilmelidir.

13) Türk Dünyası Uzay Araştımaları Enstitüsü kurularak Kazakistan’da her yıl toplanmalıdır.

14) Türk Teknofest Festivali her yıl Türkiye’de yapılmalıdır.

15)Türk Dünyası Yüksek Öğrenim Kurumu kurulmalı, Türk Dünyasındaki üniversitelerin denkliği için üniversitelerde ıslah çalışmaları yapılmalıdır.

16) Türk Dünyası Hekimler Birliği Kurularak her yıl Azerbaycan’da biraraya gelmelidir.

17) Türk Dünyası Bilim Ödülleri düzenlenmeli ve iki yılda bir yapılan Turan Kurultayında sahiplerine takdim edilmelidir.

18) Türk Dünyası Film Festivali ve Türk Dünyası Erovizyon Müzik yarışmaları dönüşümlü olarak Kırgızistan’da birer yıl arayla yapılarak dereceye girenlere ödülleri verilmelidir.

19) Merkezi İstanbul’da olan Türk Dünyası Belediyeler Birliği “iş birliği-güç birliği” kapsamında genişletilerek, en küçük belediyelere kadar bütün Türk Dünyasını kapsayacak şekilde dizayn edilmelidir.

20) Türk Dünyası Kültür, sanat, edebiyat çalıştayları yapılarak Türk Dünyasının ortak değerleri, özellikle Dede Korkut, Nasrettin Hoca, Atilla, Timur, Uluğ Bey, Ali Kuşçu gibi önemli şahsiyetler anlatılmalıdır.

21) “Tarihini bilmeyen milletlerin coğrafyasını başkaları çizer” düsturuyla, Türk Dünyası ortak tarihi yeniden yazılmalıdır. Bunun İçin “Millî Tatihçiler Şurâsı” âcilen kurulmalıdır.

22) Başta Doğu Türkistan olmak üzere Musul-Kerkük, Kıbrıs, Kırım, Batı Trakya gibi Türk Bölgelerinin statüleri uluslararası platformlarda sürekli dile getirilerek, layık oldukları konuma gelene kadar dünya gündeminde kalmaları sağlanmalıdır.

Bütün dünya bilmelidir ki, 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır.

Turan Kurultayı Bilim Kurulu

TURAN KURULTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ..
Budapeşte, 13.08.2022