Araştırma Makalesi

İbn Fadlan Seyahatnamesi'nde Hazarlar

Cilt: 10 Sayı: 1 5 Eylül 2026
PDF İndir
TR

İbn Fadlan Seyahatnamesi'nde Hazarlar

Öz

İbn Fadlan Seyahatnamesi 10. yüzyıldaki Oğuzlar, İtil Bulgarları, Peçenekler, Başgırtlar, Hazarlar, Suvarlar, Eskiller gibi çeşitli Türk toplulukları ve ülkeleri; Buhara ve Harezm gibi bölgeler; Araplar, Farsiler, Ruslar, Visular gibi diğer kavimler hakkında birçok değerli bilgiler ve yaşam, tarih, coğrafya, dil, inanış, gelenek-görenek, yiyecek-içecek, giyim-kuşam, barınma, sosyal yapı, devlet, hukuk, ekonomi, eğlence-spor gibi birçok alanda bilgiler içeren tarihi bir kaynaktır. Eserdeki bilgilerin önemli bir kısmı özgün olup çağını yansıtır niteliktedir. Eserde 921-922 yıllarında Abbasilerden İtil Bulgarlarına giden bir elçilik heyetinde bulunan İbn Fadlan’ın yazıya geçirdiği gezi kayıtları bulunmaktadır. İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarlar ile ilgili olarak birçok bilgiye yer verilmiştir. İbn Fadlan ve elçilik heyetinin Hazar ülkesine gitmediği, başkalarından duyduğunu yazdığı anlaşılmaktadır. İbn Fadlan Seyahatnamesi’nden Hazarlar ile Oğuzlar arasında ve Hazarlar ile İtil Bulgarları arasında bir düşmanlık olduğu görülmektedir. Hazarlar ile İtil Bulgarları arasında savaş durumu olmasına karşın yine de ticaretin olduğu anlaşılmaktadır. Eserde bazı devletlerin yöneticileri arasında yapılan evlilik ittifakı görülmektedir. Bazı evlilik ittifakı uygulamalarının ise zorla gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarların yönetimiyle ilgili bazı bilgiler yer almaktadır. Hazarların bazı yöneticilerinden bahsedilmiştir. Hazar hükümdarının eşlerinden ve cariyelerinden söz edilmiştir. Hazar hükümdarı hakkında rivayet niteliğinde bilgiler verilmiştir. İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarların önemli bir bölümünün eski Türk inanışlarını sürdürdükleri görülmektedir. Hazarların dini hakkında verilen bilginin eksik olduğu anlaşılmaktadır. Tarihi kaynaklardan Hazar ülkesinde birçok farklı dinden, inanıştan insanların yaşadığı bilinmektedir. Eserde Hazarlarda barınmayla ilgili bazı unsurlar görülmektedir. Hazarlardaki yerleşik yaşam ve kent unsurları da görülmektedir. İbn Fadlan Hazarların başkenti İtil kenti hakkında bazı bilgiler vermiştir. Bu makalede İbn Fadlan Seyahatnamesi’ndeki Hazarlara yer verilmiştir. Eserde Hazarlarla ilgili olarak geçen bilgiler incelenirken ve değerlendirilirken Türk tarihinden ve kültüründen bazı bilgiler verilerek örneklerle karşılaştırılmıştır. Bu bakımdan çalışma bir Türk tarihi ve kültürü araştırması-incelemesidir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Agacanov, S. G. (2015). Oğuzlar. Çev. Ekber N. Necef ve Ahmet Annaberdiyev. İstanbul: Selenge Yayınları.
  2. Ahmetbeyoğlu, A. (2023). Hanlıktan Çarlığa Bulgar Türkleri Tarihi. İstanbul: Bilgeoğuz Yayınları.
  3. Aliyev, S. M. (1999). “İbn Fadlan”, TDV İslâm Ansiklopedisi, cilt: 19, s. 477-479.
  4. Alyılmaz, C. (2002). “Eski Türk Şehirleri ve Semerkant”, Atatürk Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 20 (303-311).
  5. Bakırcı, M. (2017). İbn Cübeyr ve İbn Fazlan Seyahatnamelerinde Sosyolojik Unsurlar. (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  6. Barthold, V. V. (2004). Orta Asya Türk Tarihi -Dersleri-. Ankara: Çağlar Yayınları.
  7. Baştav, Ş. (1941). Sabir Türkleri. Belleten, 5 (17-18), 53-100.
  8. Baykuzu, T. D. (2008). “Geç Dönem (IV.-V.yy) Asya Hun Devletleri Sikkeleri”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, (45), 1-26.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Güney-Batı (Oğuz) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları, Türk Halk Bilimi (Diğer), Tarihi Coğrafya, Türk Dünyası Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

5 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

13 Mart 2026

Kabul Tarihi

25 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Eyüboğlu, D. C. (2026). İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarlar. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 10(1). https://doi.org/10.55774/mikad.1909441
AMA
1.Eyüboğlu DC. İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarlar. MİKAD. 2026;10(1). doi:10.55774/mikad.1909441
Chicago
Eyüboğlu, Dursun Can. 2026. “İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarlar”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 10 (1). https://doi.org/10.55774/mikad.1909441.
EndNote
Eyüboğlu DC (01 Eylül 2026) İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarlar. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 10 1
IEEE
[1]D. C. Eyüboğlu, “İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarlar”, MİKAD, c. 10, sy 1, Eyl. 2026, doi: 10.55774/mikad.1909441.
ISNAD
Eyüboğlu, Dursun Can. “İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarlar”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 10/1 (01 Eylül 2026). https://doi.org/10.55774/mikad.1909441.
JAMA
1.Eyüboğlu DC. İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarlar. MİKAD. 2026;10. doi:10.55774/mikad.1909441.
MLA
Eyüboğlu, Dursun Can. “İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarlar”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 10, sy 1, Eylül 2026, doi:10.55774/mikad.1909441.
Vancouver
1.Dursun Can Eyüboğlu. İbn Fadlan Seyahatnamesi’nde Hazarlar. MİKAD. 01 Eylül 2026;10(1). doi:10.55774/mikad.1909441

MİLLİ