Araştırma Makalesi

DİVAN EDEBİYATINDA LEB-DEĞMEZ SANATIYLA YAZILAN GAZELLER

Cilt: 1 Sayı: 2 18 Aralık 2017
Milli Kültür Araştırmaları Dergisi Kapak
Milli Kültür Araştırmaları Dergisi
PDF İndir
TR

DİVAN EDEBİYATINDA LEB-DEĞMEZ SANATIYLA YAZILAN GAZELLER

Öz

 

  Leb-değmez, harf oyunlarına dayalı bir edebî sanat olup içerisinde hurûf-ı meşeviyyeyi yani dudak ve dış-dudak ünsüzlerini (b, p, m, v, f) bulundurmayan kelimelerle yazılan şiirlere verilen addır.  Edebiyatımızda en fazla halk şairleri tarafından rağbet görmüş bu sanatın âşık edebiyatında önemli bir fonksiyonu vardır. Leb-değmez, şair atışmalarında bir hüner göstergesi olmuş ve irticalen söylenmesi ile daha fazla değer kazanmıştır.

 

  Bu çalışmada leb-değmez sanatının divan edebiyatındaki yeri ele alınmış olup, ilk olarak hangi asırda ve hangi şairde görüldüğü tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu konuyla ilgili olarak araştırmacıların yalnızca Ahmed Remzî’nin gazeli üzerinde durması ve başka örneklerinin tespit edilememiş olması; divan edebiyatında leb-değmezin olmadığı ve halk şiirinin divan şiirine tesiriyle ancak divan şiirinin son dönemlerinde görüldüğü intibaı uyandırmıştır. Yapılan yüzlerce divan incelemesiyle Remzî’nin gazeli dışında, toplam dört şaire ait on yeni leb-değmez gazeli tespit edilmiş ve bu manzumelerden hareketle divan şiirindeki leb-değmez sanatıyla ilgili bazı sonuçlara ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adıgüzel, Niyazi (2008). “Edirneli Ahmet Bâdî’nin “Riyâz-ı Belde-i Edirne” Adlı Eserinin Tezkire Kısmı” Doktora Tezi, Trakya Üniversitesi, Edirne
  2. Çelik, Hatice (2010). “Bendî Mustafa Baba Dîvânı” Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum
  3. Derdiyok, Çetin (1988). “Cemâlî Dîvânı, İnceleme-Metin” Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana
  4. Karagöz, Sevinç (2004). “Feyzî Efendi Dîvânı” Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi, Sakarya
  5. Karataş, Turan (2001). “Ansiklopedik Edebiyat Terimleri Sözlüğü” İstanbul: Perşembe Kitapları
  6. Sakaoğlu, Saim ve Alptekin, Ali Berat (2008). “Türk Saz Şiiri Antolojisi, 14-21. Yüzyıllar” Ankara: Akçağ Yayınları
  7. Saraç, M. A. Yekta (2007). “Klasik Edebiyat Bilgisi Belâgat” İstanbul: 3F Yayınevi
  8. Yardımcı, Mehmet (2004). “Başlangıçtan Günümüze Türk Halk Şiiri” Ankara: Ürün Yayınları

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

18 Aralık 2017

Gönderilme Tarihi

21 Kasım 2017

Kabul Tarihi

18 Aralık 2017

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 1 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA74LM84SH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Kayaokay, İ. (2017). DİVAN EDEBİYATINDA LEB-DEĞMEZ SANATIYLA YAZILAN GAZELLER. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, 1(2), 95-107. https://izlik.org/JA74LM84SH
AMA
1.Kayaokay İ. DİVAN EDEBİYATINDA LEB-DEĞMEZ SANATIYLA YAZILAN GAZELLER. MİKAD. 2017;1(2):95-107. https://izlik.org/JA74LM84SH
Chicago
Kayaokay, İlyas. 2017. “DİVAN EDEBİYATINDA LEB-DEĞMEZ SANATIYLA YAZILAN GAZELLER”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 1 (2): 95-107. https://izlik.org/JA74LM84SH.
EndNote
Kayaokay İ (01 Aralık 2017) DİVAN EDEBİYATINDA LEB-DEĞMEZ SANATIYLA YAZILAN GAZELLER. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 1 2 95–107.
IEEE
[1]İ. Kayaokay, “DİVAN EDEBİYATINDA LEB-DEĞMEZ SANATIYLA YAZILAN GAZELLER”, MİKAD, c. 1, sy 2, ss. 95–107, Ara. 2017, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74LM84SH
ISNAD
Kayaokay, İlyas. “DİVAN EDEBİYATINDA LEB-DEĞMEZ SANATIYLA YAZILAN GAZELLER”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi 1/2 (01 Aralık 2017): 95-107. https://izlik.org/JA74LM84SH.
JAMA
1.Kayaokay İ. DİVAN EDEBİYATINDA LEB-DEĞMEZ SANATIYLA YAZILAN GAZELLER. MİKAD. 2017;1:95–107.
MLA
Kayaokay, İlyas. “DİVAN EDEBİYATINDA LEB-DEĞMEZ SANATIYLA YAZILAN GAZELLER”. Milli Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 2, Aralık 2017, ss. 95-107, https://izlik.org/JA74LM84SH.
Vancouver
1.İlyas Kayaokay. DİVAN EDEBİYATINDA LEB-DEĞMEZ SANATIYLA YAZILAN GAZELLER. MİKAD [Internet]. 01 Aralık 2017;1(2):95-107. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74LM84SH

MİLLİ KÜLTÜR ARAŞTIRMALARI DERGİSİ OLARAK TÜRK BİRLİĞİ KONGRELERİNE DESTEĞİMİZ SÜRMEKTEDİR. 


22-24 Aralık tarihlerinde Akdeniz'in İncisi Alanya'da gerçekleşen "V. Uluslararası Akdeniz Bilimsel Araştırmalar Kongresi"  dergimiz MİKAD ve Alanya Belediyesi'nin işbirliği ile gerçekleşmiştir. MİKAD olarak Türk bilim dünyasına katkı sunmaya devam etmekten onur duymaktayız.


DERGİMİZİN TÜRK DÜNYASINA AKADEMİK BAKIŞI

Milli Kültür Araştırmaları Dergisi akademik yayın hayatı, "Turan Kurultayı" sonuçları ile paralel yöndedir ve bu hedefler doğrultusunda yayın yapmaktadır. 

Sonuç bildirgesi ana teması: Köklere inemezseniz göklere yükselemezsiniz..

Hedefi: 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır…

Macaristan’ın Başkenti Budapeşte yakınlarında Bugac’ta düzenlenen TURAN KURULTAYI’nda Türk soyundan gelen Macar, Azeri, Avar, Başkurt, Bulgar, Balkar, Buryat, Çuvaş, Gagavuz, Kabardino, Karaçay, Karakalpak, Kazak, Kırgız,Kumuk, Moğol, Nogay, Oğuz, Özbek, Tatar, Tuva, Türkmen, Uygur ve Yakut boyları bir araya gelerek aşağıdaki kararları almıştır…

1) Ümitlerimizi yeşerten Türk Devletler Teşkilatı’nın kurulması memnuniyetle karşılanmıştır.

2) Bütün dünyaya adından bahsettiren Türk Devletler Teşkilatı daha aktif hâle getirilmelidir.

3) Bu bağlamda Türk Devletler Teşkilatının ikinci ve üçüncü halkaları mutlaka kurulmalıdır.

4) Teşkilatın kurulacak ikinci ve üçüncü halkalarında, “Türk Devletler Teşkilatında biz neden yokuz” diyen pek çok devlet gibi, Balkanlar’dan Moğolistan’a, Uyguristan’dan-Kore’ye kadar bütün akraba toplulukları yer almalıdır.

5) Bunun dışında; Özellikle Balkan Türkleri olmak üzere, Kamboçya’dan-Sri Lanka Türklerine, Pakistan ve Himalaya’daki Türklerden, Girit Türklerine, Libya’da ki Türklerden-Irak’taki Türkmenelindeki Türklere, Romanya Türklerinden-Kırım’a, Nijer’de yaşayan Tuaregler’den-Doğu Afrika’da ve Ortadoğu’da yaşayan Osmanlı Türkü’nün torunlarına, Sibirya’dan Kafkaslara, Tacikistan’a kadar hiçbir oba ve aşiretleri dışarıda bırakmadan temsilci alınması zarûrî olmuştur.

6) İşte öyle bir yapıya büründürülecek Türk Devletler Teşkilatı’nın önemli çalışması hâline gelen TURAN KURULTAYI için teklifimiz; bundan böyle dönüşümlü olarak her iki yılda bir diğer Türk Cumhuriyetlerinin birinde, olimpiyat oyunlarıyla, ekonomik ve kültürel oturumlarıyla kısaca her yönüyle icrâ edilmelidir.

7) Bugün Türk Devletler Teşkilâtının kurulması gibi; Turan Birliğini kurma mücâdelesi için, tam 100 yıl önce şehit düştüğü 4 Ağustos 1922’ye kadar, işgaldeki Türk Devletlerini kurtararak TURAN bayrağı altında biraraya getirmek isteyen Enver Paşa unutulmamalıdır. Anıtı dikilmeli, hayatı ve mücadelesi film yapılarak gelecek nesillere aktarılmalıdır.

8)Türk Devletler Teşkilatının bünyesinde ortak ordu, ortak pazar ve ortak parlamento kurulmalı ve üçer aylık dönemlerde Macaristan Parlamentosunda toplanarak yapılan çalışmalar gözden geçirmelidir.

10) Yine TDT bünyesinde Türk Dünyası Stratejik Araştırmalar Merkezi ve Türk Dünyası Araştırmalar Enstitüsü,Türk Dünyası Akademisyenler Birliği, Türk Dünyası Tarım Birliği (hayvancılık dahil), Tür Dünyası Sağlık Teşkilatı ve Türk Dünyası Arama Kurtarma (TÜDAK) kurulmalıdır.

11) Türk Dünyası Ekomomik Formu iki yılda bir Türk Dünyasının kalbi konumundaki Aşkabat’ta yapılmalıdır.

12) Türk Dünyası Bilim Olimpiyatları iki yılda bir Özbekistan’da icra edilmelidir.

13) Türk Dünyası Uzay Araştımaları Enstitüsü kurularak Kazakistan’da her yıl toplanmalıdır.

14) Türk Teknofest Festivali her yıl Türkiye’de yapılmalıdır.

15)Türk Dünyası Yüksek Öğrenim Kurumu kurulmalı, Türk Dünyasındaki üniversitelerin denkliği için üniversitelerde ıslah çalışmaları yapılmalıdır.

16) Türk Dünyası Hekimler Birliği Kurularak her yıl Azerbaycan’da biraraya gelmelidir.

17) Türk Dünyası Bilim Ödülleri düzenlenmeli ve iki yılda bir yapılan Turan Kurultayında sahiplerine takdim edilmelidir.

18) Türk Dünyası Film Festivali ve Türk Dünyası Erovizyon Müzik yarışmaları dönüşümlü olarak Kırgızistan’da birer yıl arayla yapılarak dereceye girenlere ödülleri verilmelidir.

19) Merkezi İstanbul’da olan Türk Dünyası Belediyeler Birliği “iş birliği-güç birliği” kapsamında genişletilerek, en küçük belediyelere kadar bütün Türk Dünyasını kapsayacak şekilde dizayn edilmelidir.

20) Türk Dünyası Kültür, sanat, edebiyat çalıştayları yapılarak Türk Dünyasının ortak değerleri, özellikle Dede Korkut, Nasrettin Hoca, Atilla, Timur, Uluğ Bey, Ali Kuşçu gibi önemli şahsiyetler anlatılmalıdır.

21) “Tarihini bilmeyen milletlerin coğrafyasını başkaları çizer” düsturuyla, Türk Dünyası ortak tarihi yeniden yazılmalıdır. Bunun İçin “Millî Tatihçiler Şurâsı” âcilen kurulmalıdır.

22) Başta Doğu Türkistan olmak üzere Musul-Kerkük, Kıbrıs, Kırım, Batı Trakya gibi Türk Bölgelerinin statüleri uluslararası platformlarda sürekli dile getirilerek, layık oldukları konuma gelene kadar dünya gündeminde kalmaları sağlanmalıdır.

Bütün dünya bilmelidir ki, 21. Yüzyıl Türk Asrı Olacaktır.

Turan Kurultayı Bilim Kurulu


TURAN KURULTAYI SONUÇ BİLDİRGESİ..
Budapeşte, 13.08.2022