Türkiye’de Tek Parti Dönemi Vergi Politikaları

Öz

Türkiye’de Cumhuriyet’in ilk yılları, Osmanlı Devleti’nden kalan yapısal özelliklerin değişmesi ve savaş sonrası kalkınma çabaları ile geçmiştir. Bu bağlamda ekonomik, mali, sosyal ve siyasal alanda birçok kanuni yapılanmanın ilk adımları atılmaya çalışılmıştır. Vergi sisteminin de oturtulmaya çalışıldığı bu dönemde hem eski vergilerin kaldırılması veya değiştirilmesi yoluna gidilmiş hem de yeni vergiler salınmıştır. Bu nedenle Türkiye’de tek partili dönemin (1923-1950) vergi sisteminin detaylı bir şekilde anlatılması önem kazanmaktadır. Gerek söz konusu dönemle ilgili yazımlanmış kaynaklar, gerekse de arşiv kayıtlarına dayanarak Türkiye’de tek parti döneminin vergi sistemini ortaya koymak çalışmamızın amacı olmuştur.

Çalışmamızda önce söz konusu dönemin genel iktisadi görünümü anlatılmıştır. Bu genel iktisadi koşullar altında aynı dönemde uygulanan vergi politikaları anlatılmış ve sonrasında arşiv kayıtlarına dayanarak vergi politikaları detaylandırılmıştır. Sıklıkla yaşanan politika değişikliğine dayanarak, 1923-1950 dönemi vergi politikalarının aslında vergi sisteminin olgunlaşması ve oturması için bir arayış çabası ile geçtiğini söylemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

• Maliye Tarihi,Tek Parti Dönemi

Kaynakça

1. Akalın, G. (2008). Atatürk Dönemi Maliye Politikaları. Ankara: T.C. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı.Akgül Yılmaz, G. (2009). Türkiye’de 1923-1938 Dönemi Maliye Politikası Uygulamaları. Marmara Üniversitesi İİBF Dergisi, 27(2), 297-328.Akkoyun, T. (2000). Cumhuriyet'in İlk Yıllarında Bekârlık Vergisi Teşebbüsleri. Tarih İncelemeleri Dergisi, XV, 183-198.Aykanat, M. (2007). 1923-1938 Döneminde Türk Tarım Politikası. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.Boratav, K. (1995). Devletçilik ve Kemalist İktisat Politikaları. N. Coşar (Eds.). Türkiye’de Devletçilik içinde (ss. 115-142). İstanbul: Bağlam.Coşar, N. (2003). Varlık Vergisi Konusundaki Yolsuzluk Söylentileri. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 58(2), 1-27.Çakan, I. (2002). Cumhuriyet Döneminde İlköğretimin Finansman Sorunu ve Mektep Vergisi Uygulaması. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, 1(2), 85-127.Dokuyan, S. (2014). Savaş Ekonomisi ve Varlık Vergisi Üzerine Bir Değerlendirme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 23-55.Giray, F. (2010). Maliye Tarihi. Bursa: Ezgi Yayınları.Gönüllü, A. R. (2015). Milli Mücadele ve Cumhuriyet Döneminde Hayvanlar Vergisi (1920-1962). Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (38), 69-102.Göze Kaya, D.& Durgun, A. (2009). 1923–1938 Dönemi Atatürk’ün Maliye Politikaları: Bütçe ve Vergi Uygulamaları. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2009(19), 233-249.İnci, İ. (2012). İkinci Dünya Savaşı Yıllarında Türkiye'de Varlık Vergisi Uygulaması. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 272-290.Kazgan, G. (2009). Tanzimat’tan 21. Yüzyıla Türkiye Ekonomisi. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.Keser, İ. (1993). Türkiye’de Siyaset ve Devletçilik. Ankara: Gündoğan Yayınları.Kızılkaya, A. (2016). Ekonomik ve Siyasal Boyutlarıyla Varlık Vergisi. HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 5(12), 84-95.Kirmanoğlu, H. (1994). Türkiye'de Vergi Reformları, Siyasal İktidarlar ve İktisat Politikaları. Maliye Araştırma Merkezi Konferansları, 36, 56-82.Kurdaş, K. (2003). Bitmeyen Gaflet ve Türkiye Ekonomisinin Çöküşü. Ankara: METU Press.Mutlu, A. (2009). Tanzimattan Günümüze Türkiye’de Vergileme Zihniyetinin Gelişimi. Ankara: T.C. Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı.Özdemir, N. (2013). Cumhuriyet Döneminde Türkiye’de Yol Vergisi. Tarih Araştırmaları Dergisi, XXXII, 213-258.Özer, S. (2013). Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Bekârlık Vergisi’ne İlişkin Tartışmalar. Akademik Bakış, 6(12), 173-191.Öztürk, İ. M. (2013). İkinci Dünya Savaşı Türkiye’sinde Olağanüstü Ekonomik Kararlar: Milli Koruma Kanunu ve Varlık Vergisi. Tarih Araştırmaları Dergisi, 32(54), 135-166.Saraçoğlu, F. (2009). 1930-1939 Döneminde Vergi Politikası. Maliye Dergisi, 157, 131-149.Sarıoğlu, F. (2004). Türkiye'de Sermaye Birikimi Oluşturma Çabaları ve Vergi Sisteminin Rolü: Dönemsel Bir Analiz (1923-1939). Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 215-232.Toprak, M. (2002). Osmanlıdan Devreden Kriz Potansiyeli ve Tek Parti Dönemi Ekonomik Krizleri. Türkler Ansiklopedisi, Yeni Türkiye Yayınları, 17, 598-614.Tuğluoğlu, F. (2001). Tek Parti Döneminde Hükümet Memur Dayanışması. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, (27-28), 353-373.Türk, İ. (1981). Cumhuriyet Döneminde Vergi Sistemimizin Gelişmesi. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 36(1), 335-357.TBMM İkinci Dönem Kanunlar Dergisi, Kanun No: 368.TBMM İkinci Dönem Kanunlar Dergisi, Kanun No: 404. TBMM İkinci Dönem Kanunlar Dergisi, Kanun No: 407.TBMM İkinci Dönem Kanunlar Dergisi, Kanun No: 423.TBMM İkinci Dönem Kanunlar Dergisi, Kanun No: 616.TBMM İkinci Dönem Kanunlar Dergisi, Kanun No: 368.TBMM Üçüncü Dönem Kanunlar Dergisi, Kanun No: 1629.TBMM Üçüncü Dönem Kanunlar Dergisi, Kanun No: 1722.TBMM Üçüncü Dönem Kanunlar Dergisi, Kanun No: 1797.TBMM Dördüncü Dönem Kanunlar Dergisi, Kanun No: 2460.TBMM Dördüncü Dönem Kanunlar Dergisi, Kanun No: 2466.