Yüksek Başarılı Öğrencilerde Ebeveyn Başarı Baskısı Ölçeği Geliştirme Çalışması

Namık Kemal Haspolat; İlhan Yalçın

doi:10.37669/milliegitim.992912

Yüksek Başarılı Öğrencilerde Ebeveyn Başarı Baskısı Ölçeği Geliştirme Çalışması

Öz

Bu çalışmanın amacı yüksek başarılı öğrencilerin algıladıkları ebeveyn başarı baskısını ölçmek için bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmada ölçeğin kapsam geçerliği için literatür taraması, yüksek başarılı öğrencilerle odak grup görüşmesi ve kompozisyon çalışması yapılmış, ayrıca alan uzmanlarının görüşüne başvurulmuştur. Araştırma iki aşamalı bir yaklaşım ile gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) için 325 yüksek başarılı lise öğrencisine hazırlanan ölçek maddeleri uygulanmıştır. AFA sonucunda toplam varyansın %51,33’ünü açıklayan, 15 madde ve tek faktörden oluşan bir yapı elde edilmiştir. AFA sonucunda elde edilen faktör yapısı 302 öğrenciden oluşan çalışma grubunda Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile tekrarlanmıştır. DFA’dan elde edilen bulgular, Ebeveyn Başarı Baskısı Ölçeğine İlişkin (EBBÖ) 15 madde ve tek faktörlü yapının yeterli uyum iyiliği değerlerine sahip olduğunu göstermiştir. Ölçüt geçerliliği için ebeveyn başarı baskısı ile eğitim stresi, aile eleştirisi ve beklentisi, anne-baba özerklik desteği arasındaki ilişkiler incelenmiştir. EBBÖ’den elde edilen ölçümlerin güvenirliği; Cronbach Alfa ve test tekrar test yöntemleri ile incelenmiştir. Sonuçlar güvenirlik katsayılarının kabul edilebilir olduğunu göstermiştir. Maddelerin ayırt ediciliğini belirlemek amacıyla düzeltilmiş madde toplam korelasyonu hesaplanmış, ayrıca %27’lik alt-üst grup karşılaştırmaları yapılmıştır. Madde analizleri ölçekte yer alan maddelerin tamamının ayırt edici olduğunu göstermiştir. Araştırma sonucunda EBBÖ’nün geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu ve yüksek başarılı öğrenciler üzerinde ebeveyn başarı baskısını ölçmek amacıyla kullanılabileceği göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ablard, K. E., and Parker, W. D. (1997). Parents' achievement goals and perfectionism in their academically talented children. Journal of Youth and Adolescence, 26(6), 651-667. https://link.springer.com/content/pdf/10.1023/A:1022392524554.pdf
Albano, A. R. (2011). The relationship among perfectionism, life satisfaction, and socio-emotional variables in gifted children (Unpublished doctoral dissertation). Hofstra University.
Ang, R. P., and Huan, V. S. (2006). Relationship between academic stress and suicidal ideation: Testing for depression as a mediator using multiple regression. Child Psychiatry and Human Development, 37(2), 133-143. doi: 10.1007/s10578-006-0023-8
Aydemir Sevim, S. (2014). Leuven algılanan ana babalık ölçeği ergen ve ana baba sürümlerinin uyarlanması. Düşünen Adam, 27, 291-300. https://dusunenadamdergisi.org/storage/upload/pdfs/1585746280-tr.pdf
Beiter, R., Nash, R., McCrady, M., Rhoades, D., Linscomb, M., Clarahan, M., and Sammut, S. (2015). The prevalence and correlates of depression, anxiety, and stress in a sample of college students. Journal of Affective Disorders, 173, 90-96. doi: 10.1016/j.jad.2014.10.054
Brown, T. A. (2015). Methodology in the social sciences. Confirmatory factor analysis for applied research (2nd ed.). The Guilford Press.
Bursal, M. (2017). SPSS ile temel veri analizleri. Anı Yayıncılık.
Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: istatistik. araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (7. Baskı). Pegem Akademi.

Can, A. (2014). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi (3. Baskı). Pegem Akademi.
Chen, H. (2012). Impact of parent’s socioeconomic status on perceived parental pressure and test anxiety among chinese high school students. International Journal of Psychological Studies. 4 (2), 235-245. https://pdfs.semanticscholar.org/c32e/3e91669b587655603c83226e367ba51e6eb5.pdf
Ciciolla, L., Curlee, A. S., Karageorge, J., and Luthar, S. S. (2017). When mothers and fathers are seen as disproportionately valuing achievements: Implications for adjustment among upper middle class youth. Journal of Youth and Adolescence, 46(5), 1057-1075. doi: 10.1007/s10964-016-0596-x
Conner, J., Pope, D., and Galloway, M. (2010). Success with less stress. Educational Leadership, 67, 54–58. doi: 10.1080/00220973.2012.745469
Costello, A. B., and Osborne, J. W. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment Research and Evaluation, 10(7), 1-9. doi: 10.7275/jyj1-4868
ÇokluK, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Pegem Akademi.
Danışman, Ş. (2017). The effect of expectation on student achievement. In E. Karadağ (Ed.), The factors effecting student achievement: Meta-analysis of empirical studies (pp. 227-245). New York, NY: Springer.
Deb, S., Strodl, E., and Sun, H. (2015). Academic stress, parental pressure, anxiety and mental health among Indian high school students. International Journal of Psychology and Behavioral Science, 5(1), 26-34. doi: 10.5923/j.ijpbs.20150501.04
DeCarlo, L. T., and Luthar, S. S. (2000). Analysis and class validation of a measure of parental values perceived by early adolescents: An application of a latent class model for rankings. Educational and Psychological Measurement, 60(4), 578-591. doi: 10.1177/00131640021970736
Devellis, R. F. (2003). Scale development theory and applications (2nd Edition). Sage Publications.
Erkuş, A. (2012). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme. Pegem Akademi.
Feld, L. D., and Shusterman, A. (2015). Into the pressure cooker: Student stress in college preparatory high schools. Journal of Adolescence, 41, 31-42. doi: 10.1016/j.adolescence.2015.02.003
FraenkeL, J. R., Wallend, N. E., and Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. McGraw Hill.
Frost, R. O., Marten, P., Lahart, C., and Rosenblate, R. (1990). The dimensions of perfectionism. Cognitive Therapy and Research, 14(5), 449-468. https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/BF01172967.pdf
Galloway, M., Conner, J., and Pope, D. (2013). Nonacademic effects of homework in privileged, high-performing high schools. The Journal of Experimental Education, 81(4), 490-510. doi: 10.1080/00220973.2012.745469
Garn, A. C., and Jolly, J. L. (2014). High ability students’ voice on learning motivation. Journal of Advanced Academics, 25, 7–24. doi: 10.1177/1932202X13513262
Guerra, M. (2016). Addressing Anxiety and social–emotional learning in gifted adolescents: Program development and expert review (Unpublished doctoral dissertation). The Chicago School of Professional Psychology.
Harty, A. (2019). A phenomenological approach to understanding the pressure to perform academically and subsequent stress of students in high-performing catholic college preparatory high (Unpublished doctoral dissertation). Creighton University.
Haspolat, N. K. (2021). Yüksek başarılı öğrencilerde psikolojik belirtilerin birey, aile ve okul ile ilgili değişkenler tarafından yordanması. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi.
Holleran, K. E. (2008). Meaningful matters: An autoethnography of hope for academically gifted high school achievers (Unpublished doctoral dissertation). University of Alberta, Alberta, Canada.
Hurly, C. E. (1991). Parent-child relationships, personalities, and family environments of high-achieving gifted students (Unpublished doctoral dissertation). University of Montana.
İlhan, M., ve Çetin, B. (2014). Sınıf değerlendirme atmosferi ölçeği’nin (SDAÖ) geliştirilmesi: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitim ve Bilim, 39(176), 31-50. doi: dx.10.15390/EB.2014.3334
Jeremy, T. J., and Fisher, P. A. (2012). High achieving students and their experience of the pursuit of academic excellence. ISEP International Symposium. Hong Kong: Chine
Kalaboukas, J. A. (2005). The relationship of motivation and expectations to the academic achievement of gifted Korean-American students (Unpublished doctoral dissertation). St. John's University.
Kapıkıran, Ş. (2016). Ebeveyn akademik başarı baskısı ve desteği ölçeğinin psikometrik değerlendirmeleri ve yapısal geçerlik: ortaokul ve lise öğrencileri. Ege Eğitim Dergisi, 17(1), 62-83. doi: 10.12984/eed.07848
Kapıkıran, Ş. (2019). Ergenlerde ebeveyn akademik başarı baskısı ve desteği ile sınav kaygısı arasındaki ilişkide akademik dayanıklılığın aracı rolü. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1-22. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/767919
Karadağ, E. (2009). Eğitim bilimleri alanında yapılmış doktora tezlerinin tematik açıdan incelemesi. Journal of Kırşehir Education Faculty, 10(3), 75-87. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1494020
Kaynak, S., Koçak, S. S., and Kaynak, Ü. (2021). Measuring adolescents’ perceived parental academic pressure: A scale development study. Current Psychology, 1-13. doi: 10.1007/s12144-021-01347-w
Kline, R. B. (1994). An easy guide to factor analysis. Routledge
Kline, R. B. (2011). Methodology in the social sciences. Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). Guilford Press.
Kregel, E. A. (2015). Addressing the social, emotional, and academic needs of gifted high school students (Unpublished doctoral dissertation). Toledo University.
Lee, M. T., Wong, B. P., Chow, B. W. Y., and McBride-Chang, C. (2006). Predictors of suicide ideation and depression in Hong Kong adolescents: Perceptions of academic and family climates. Suicide and Life-Threatening Behavior, 36(1), 82-96. https://guilfordjournals.com/doi/pdf/10.1521/suli.2006.36.1.82
Liu, X., and Tein, J. (2005). Life events, psychopathology, and suicidal behavior in Chinese adolescents. Journal of Affective Disorders, 86(2-3), 195-203. doi: 10.1016/j.jad.2005.01.016 Luthar, S. S. (2003). The culture of affluence: Psychological costs of material wealth. Child Development, 74(6), 1581-1593. doi: 10.1046/j.1467-8624.2003.00625.x
Luthar, S. S., and Becker, B. E. (2002). Privileged but pressured? A study of affluent youth. Child Development, 73(5), 1593-1610. doi: 10.1111/1467-8624.00492
Ma, Y., Siu, A., and Tse, W. S. (2018). The role of high parental expectations in adolescents’ academic performance and depression in Hong Kong. Journal of Family Issues, 39(9), 2505-2522. doi: 10.1177/0192513X18755194
Mısırlı Taşdemir, Ö. (2003). Üstün yetenekli çocuklarda, mükemmeliyetçilik, sınav kaygısı, benlik saygısı, kontrol odağı, öz yeterlilik ve problem çözme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi.
Pallant, J. (2016). SPSS kullanma kılavuzu: SPSS ile adım adım veri analizi. (S. Balcı ve B. Ahi, Çev.) Anı Yayıncılık.
Potter, M. H. B. (2017). The lived experiences of high-achieving adults durıng their middle school and high school years: a phenomenological approach (Unpublished doctoral dissertation). University at Albany.
Riley, P. J. (2003). The relationship between parental warmth and parental pressure to achieve with adolescent depression and anxiety in China (Unpublished master thesis). University of Maryland.
Ringeisen, T., and Raufelder, D. (2015). The interplay of parental support, parental pressure and test anxiety–gender differences in adolescents. Journal of Adolescence, 45, 67-79. doi: 10.1016/j.adolescence.2015.08.018
Robinson, A. (1991). The psychological effects of parental pressure to achieve on children (Unpublished doctoral dissertation). University of Windsor, Ontario, Canada.
Sarma, A. (2014). Parental pressure for academic sucess in India (Unpublished doctoral dissertation). Arizona State University.
Schleider, J. L., and Weisz, J. R. (2016). Family process and youth internalizing problems: A triadic model of etiology and intervention. Development and Psychopathology, 29(1), 273-301. doi: 10.1017/S095457941600016X.
Seçer, İ., Veyis, F., ve Gökçen, R. A. (2015). Eğitim Stres Ölçeğinin Türk Kültürüne Uyarlanması: Güvenirlik ve Geçerlik çalışması. Elementary Education Online, 14(1).216‐229. doi: 10.17051/io.2015.05547
Sherman, S. J. (2016). Examining the influence of perceived parental academic pressure and absence on affluent, high-achieving adolescents (Unpublished doctoral dissertation). Azusa Pacific University.
Snapp, S. D. (2010). How super is the super girl? Social and emotional characteristics of high achieving students (Unpublished doctoral dissertation). Boston College.
Soenens, B., Beyers, W., and Goossens, L. (2004). Leuven adolescent perceived parenting scale. Unpublished research report.
Stevens, J. P. (2002). Applied multivariate statistics for the social sciences. Lawrance Erlbaum Association.
Su, W. (2012). Explaining the link between parental educational expectations and Chinese high school students’ academic achievement: The roles of psychological distress, parental involvement, and ﬁlial piety (Unpublished doctoral dissertation). University of Alaba.
Suhas, D. T., and Sathiyaseelan, A. (2020). Role of parents education and occupation in parental pressure and adolescents test anxiety. Psychological Communication, 13(1), 288-295. doi: 10.21786/bbrc/13.1/47
Suldo, S. M., and Shaunessy‐Dedrick, E. (2013). The psychosocial functioning of high school students in academically rigorous programs. Psychology in the Schools, 50(8), 823-843. doi: 10.1002/pits.21708
Suldo, S. M., Shaunessy, E., Thalji, A., Michalowski, J., and Shaffer, E. J. (2009). Sources of stress for students in high school college preparatory and general education programs: Group differences and associations with adjustment. Adolescence, 44, 925-948. Retrieved from https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20432608/
Sun, J., Dunne, M. P., Hou, X. Y., and Xu, A. Q. (2011). Educational stress scale for adolescents: development, validity, and reliability with Chinese students. Journal of Psychoeducational Assessment, 29(6), 534-546. doi: 10.1177/0734282910394976
Şen, S. (2020). Mplus ile yapısal eşitlik modellemesi uygulamaları. Nobel Yayıncılık.
Tabachnick, B.G., and Fidell, L.S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson.
Tezbaşaran, A. (1997). Likert tipi ölçek hazırlama kılavuzu. Türk Psikologlar Derneği.
Trudeau, T. L. (2009). Test anxiety in high achieving students: A mixed-methods study (Unpublished doctoral dissertation). University of Alberta.
Weir, C. J. (2005). Language testing and validation. Palgrave Macmillan.
Weissbourd, R. (2011). The overpressured student. Educational Leadership, 68(8), 22-27. https://eric.ed.gov/?id=EJ932181
Yang, S., and Shin, C. S. (2008). Parental attitudes towards education: What matters for children's well-being? Children and Youth Services Review, 30(11), 1328-1335. doi: 10.1016/j.childyouth.2008.03.015
Yao, E. L. (1985). A comparison of family characteristics of Asian-American and Anglo-American high achievers. International Journal of Comparative Sociology, 26(3-4), 198-208. doi: 10.1163/156854285X00051
Yates, T. M., Tracy, A. J., and Luthar, S. S. (2008). Nonsuicidal self-injury among" privileged" youths: longitudinal and cross-sectional approaches to developmental process. Journal of Consulting and Clinical psychology, 76(1), 52. doi: 10.1037/0022-006X.76.1.52
Yıldırım, İ. ve Ergene, T. (2003). Lise son sınıf öğrencilerinin akademik başarılarının yordayıcısı olarak sınav kaygısı, boyun eğici davranışlar ve sosyal destek. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 224-234. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/87880
Yurdugül, H. (2005). “Ölçek Geliştirme Çalışmalarında Kapsam Geçerliği için Kapsam Geçerlik İndekslerinin Kullanılması”. XIV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi. Denizli.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Namık Kemal Haspolat ^*
0000-0003-1755-7393
Türkiye

İlhan Yalçın
0000-0002-6407-9606
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

11 Kasım 2022

Gönderilme Tarihi

8 Eylül 2021

Kabul Tarihi

30 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 51 Sayı: 236

DOI

https://doi.org/10.37669/milliegitim.992912

IZ

https://izlik.org/JA78AG77PH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Haspolat, N. K., & Yalçın, İ. (2022). Yüksek Başarılı Öğrencilerde Ebeveyn Başarı Baskısı Ölçeği Geliştirme Çalışması. Milli Eğitim Dergisi, 51(236), 3413-3442. https://doi.org/10.37669/milliegitim.992912

Cited By

Psychological symptoms in high achieving students: The multiple mediating effects of parental achievement pressure, perfectionism, and academic expectation stress

Psychology in the Schools

https://doi.org/10.1002/pits.23012

The Place and Importance of Family in Education

Milli Eğitim Dergisi

https://doi.org/10.37669/milliegitim.1184767

Ebeveyn Başarı Baskısı ve Akademik Stresin Ortaöğretim Öğrencilerinin Okul Tükenmişliğini Yordama Düzeyi

Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.35675/befdergi.1322675

When Parents Press for Achievement: The Relationship between Academic Stress, Insomnia, Adolescent-Parent Relationships, and Life Satisfaction

Journal of Child and Family Studies

https://doi.org/10.1007/s10826-024-02921-z

What Might Happen If Adolescents Perceive Academic Pressure From Their Parents? The Role Of Academic Self‐Handicapping Behaviour On Subjective Academic Well‐Being: A Moderated Mediation Model

Psychology in the Schools

https://doi.org/10.1002/pits.23379

The Sources of Parental Anxiety in Children's Education Scale: Psychometric Properties of the Turkish Version

Psychology in the Schools

https://doi.org/10.1002/pits.23536

The Effect of Perceived Parental Academic Involvement on Achievement: The Mediating Role of Academic Motivation

Psychology in the Schools

https://doi.org/10.1002/pits.70036

Investigating the Relationship between Perceived Parental Academic Achievement Pressure, Academic Resilience, and Test Anxiety

Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.46778/goputeb.1602007

Yüksek Başarılı Öğrencilerde Ebeveyn Başarı Baskısı Ölçeği Geliştirme Çalışması

Yüksek Başarılı Öğrencilerde Ebeveyn Başarı Baskısı Ölçeği Geliştirme Çalışması

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Psychological symptoms in high achieving students: The multiple mediating effects of parental achievement pressure, perfectionism, and academic expectation stress

The Place and Importance of Family in Education

Ebeveyn Başarı Baskısı ve Akademik Stresin Ortaöğretim Öğrencilerinin Okul Tükenmişliğini Yordama Düzeyi

When Parents Press for Achievement: The Relationship between Academic Stress, Insomnia, Adolescent-Parent Relationships, and Life Satisfaction

What Might Happen If Adolescents Perceive Academic Pressure From Their Parents? The Role Of Academic Self‐Handicapping Behaviour On Subjective Academic Well‐Being: A Moderated Mediation Model

The Sources of Parental Anxiety in Children's Education Scale: Psychometric Properties of the Turkish Version

The Effect of Perceived Parental Academic Involvement on Achievement: The Mediating Role of Academic Motivation

Investigating the Relationship between Perceived Parental Academic Achievement Pressure, Academic Resilience, and Test Anxiety

Unpacking Profiles of School Burnout in High-Achieving Students in Türkiye: A MSEM Analysis

I was scared of failing and getting caught: dual moderation of fear and faith in online cheating behavior

The Soft Skills Scale for Parents (SSS-P): A Validity and Reliability Study