Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretimde Bilinçli Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi

Sinem Çakır; Merve Şepitci Sarıbaş; Gülümser Gültekin Akduman; Arzu Özyürek

doi:10.37669/milliegitim.1052759

Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretimde Bilinçli Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Araştırma, okul öncesi öğretmen adaylarının öğretimde bilinçli farkındalık düzeylerini ve farkındalık düzeylerini etkileyen etmenleri incelemek amacıyla planlanmıştır. Araştırmada, tarama modeli ve karar ağacı modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu, 2021-2022 eğitim-öğretim yılında Gazi Üniversitesi ve Ondokuz Mayıs Üniversitesinde öğrenim gören 103 okul öncesi öğretmen adayı oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında “Genel Bilgi Formu” ve “Öğretimde Bilinçli Farkındalık Ölçeği” kullanılmıştır. Analizlerde betimsel istatistikler, Mann-Whitney U Testi, Kruskal-Wallis H Testi ve CHAID algoritması kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda, öğrenim gördükleri bölümü seven öğretmen adaylarının kişi içi bilinçli farkındalık ve öğretimde bilinçli farkındalık düzeylerinin, öğrenim gördükleri bölümü sevmeyen öğretmen adaylarının kişi içi bilinçli farkındalık ve öğretimde bilinçli farkındalık düzeylerinden anlamlı derecede yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca stajda çocuklarla 8 saat ve üzerinde vakit geçiren öğretmen adaylarının kişiler arası bilinçli farkındalık düzeylerinin, stajda çocuklarla 4-7 saat vakit geçiren öğretmen adaylarının kişiler arası bilinçli farkındalık düzeylerinden anlamlı derecede yüksek olduğu saptanmıştır. Cinsiyetin, öğretmen adaylarının öğretimde bilinçli farkındalık düzeylerinde anlamlı bir farklılık oluşturmadığı görülmüştür. Mesleki ve teknik Anadolu liseleri dışındaki liselerden mezun olup öğrenim gördüğü bölümü seven öğretmen adaylarının öğretimde bilinçli farkındalık düzeylerinin; anneleri ortaokul mezunu olup öğrenim gördüğü bölümü seven öğretmen adaylarının ise kişi içi bilinçli farkındalık düzeylerinin yüksek olduğunu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Acar, E., ve Eker, C. (2019). Psikolojik danışman adaylarının bilinçli farkındalık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13(29), 421-443. http://dx.doi.org/ 10.29329/mjer.2019.210.22
Acer, E. (2019). Psikolojik danışman adaylarının bilinçli farkındalık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bülent Ecevit Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak.
Akdeniz, E. (2020). Üniversite öğrencilerinin kullandıkları savunma mekanizmaları ile bilinçli farkındalık ve psikolojik belirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Beykent Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Albayrak, B. (2015). Üniversite öğrencilerinin bağlanma biçimleri, bilinçli farkındalık düzeyleri ve psikolojik belirtileri arasındaki ilişkiler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Albrecht, N., Albrecht, P., ve Cohen, M. (2012). Mindfully teaching in the classroom: A literature review. Australian Journal of Teacher Education, 37(12), 1-14. http://dx.doi.org/10.14221/ajte.2012v37n12.2
Alibekiroğlu, P. B. (2017). Üniversite öğrencilerinde yaşam doyumu ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkide öz anlayışın aracı etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Arslan, İ. (2018). Bilinçli farkındalık, depresyon düzeyleri ve algılanan stres arasındaki ilişki. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 73-86. http://dx.doi.org/10.20493/birtop.477445
Aslan Gördesli, M., Arslan, R., Çekici, F., Aydın Sünbül, Z. ve Malkoç, A. (2019). The Psychometric Properties of the Mindfulness in Teaching Scale in a Turkish sample. Universal Journal of Educational Research, 7(2), 381-386. http://dx.doi.org/10.13189/ujer.2019.070210

Azak, A. (2018). Hemşirelik öğrencilerinin bilinçli farkındalık düzeylerinin belirlenmesi. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 15(3), 170-176. https://doi.org/10.5222/HEAD.2018.170
Babahanoğlu, R., ve Mavili, A. (2018). Sosyal hizmet öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimleri ile bilinçli farkındalıkları arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Konya örneği). Toplum ve Sosyal Hizmet, 29(1), 90-113.
Baer, R. A. (2003). Mindfulness training as a clinical intervention: A conceptual and empirical review. Clinical Psychology: Scienceand Practice, 10, 125-143. http://dx.doi.org/10.1093/clipsy.bpg015
Baer, R. A., Smith, G. T., Hopkins, J., Krietemeyer, J., ve Toney, L. (2006). Using self report assessment methods to explore facets of mindfulness. Assessment, 13(1), 27-45. https://doi.org/10.1177/1073191105283504
Bao, X., Xue, S., ve Kong, F. (2015). Dispositional mindfulness and perceived stress: The role of emotional intelligence. Personality and Individual Differences, 78, 48-52. https://doi.org/10.1016/j.paid.2015.01.007
Batum, D. (2020). Evlilikte kişilerarası bilinçli farkındalığın yordayıcıları olarak kişilik özellikleri ve öz anlayışın incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Baysal, Z. N., ve Demirbaş, B. (2012). Sınıf öğretmenliği adaylarının bilinçli farkındalıkları ile yansıtıcı düşünme eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 1(4), 12-20.
Bedel, E. F. (2017). Okul öncesi öğretmen adaylarında akademik ertelemenin yordanmasında bilinçli farkındalık ve üstbilişsel farkındalığın rolü. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 3, 504-514.
Beydağ, K. D., Gündüz, A., ve Özer, F. G. (2008). Sağlık yüksekokulu öğrencilerinin eğitimlerine ve mesleklerine bakış açıları, meslekten beklentileri. Pamukkale Tıp Dergisi, 1(3), 137-142.
Bursal, M. (2019). SPSS ile temel veri analizleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
Cengiz, R., Serdar, E., ve Konuk, B. (2016). Üniversite öğrencilerinin bilinçli farkındalık ve girişimcilik düzeylerinin incelenmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research, 2(4), 1320-1328.
Chiesa, A., ve Serretti, A. (2009). Mindfulness-based stress reduction for stress management in healthy people: A review and meta-analysis. The Journal of Alternative and Complementary Medicine, 15(5), 593-600. https://doi.org/10.1089/acm.2008.0495
Dolmacı, N., ve Duran, Y. (2017). Ön lisans düzeyinde öğrenim gören öğrencilerin zorunlu staj uygulamasına ilişkin görüşleri, sorunları ve çözüm önerileri: Isparta Meslek Yüksekokulu örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(21), 255-267.
Dong Peng, Y., Li, J. L., Lun, R., ve Chao, Z. (2008). Applications of data mining methods in the evaluation of client credibility. In C. Soares, Y. Peng, J. Meng, T. Washio & Z. H. Zhou (Eds.), Applications of data mining in e-business and finance (pp. 35-43). IOS.
Erus, S. M., ve Deniz, M. E. (2018). Evlilikte Bilinçli Farkındalık Ölçeğinin geliştirmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Happiness & Well-Being, 6(2), 96-113.
Erus, S. M., ve Deniz, M. E. (2020). Kişilerarası bilinçli farkındalık üzerine derleme çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies, 13(79), 67-80. http://dx.doi.org/10.29228/JASSS.40600
Germer, C. (2004). What is mindfulness. Insight Journal, 22, 24-29.
Germer, C. K., Siegel, R. D., ve Fulton, P. R. (2005). Mindfulness and psychotherapy. Guilford.
Grant, C. K. (2017). From teaching to being: The qualities of a mindful teacher. Childhood Education, 93(2), 147-152. https://doi.org/10.1080/00094056.2017.1300493
Gürpınar, C. A. (2021). Öğretmen adaylarının bilinçli farkındalık bilişsel esneklik ve ruhsal belirtilerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
Hartigan, B. F. (2017) Mindfulness in teacher education: A constructivist approach to stress reduction for teacher candidates and their students. Childhood Education, 93(2), 153-158. http://dx.doi.org/10.1080/00094056.2017.1300494
Ilgaz, S. (2016). Eğitimde farkındalık. https://www.kucukdahi.com/blog/egitimde-farkindalik Jennings, A. P. (2019). Öğretmenler için farkındalık: Sınıfta huzur ve verimlilik için kolay beceriler (Ö. Taner, Çev.). Pegasus Yayınları.
Jennings, P. A., Frank, J. L., Snowberg, K. E., Coccia, M. A., ve Greenberg, M. T. (2013). Improving classroom learning environments by Cultivating Awareness and Resilience in Education (CARE): Results of a randomized controlled trial. School Psychology Quarterly, 28(4), 374-390. http://dx.doi.org/10.1037/spq0000035
Karademir, A., ve Yılmaz, H. B. (2020). İkinci üniversite olarak okul öncesi öğretmenliği eğitimi alan öğrencilerin bölümü seçme nedenleri ve görüşleri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(30), 363-384.
Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık.
Kılınçoğlu, B. (2020). Üniversite öğrencilerinde bilinçli farkındalık ile mental iyi oluşun incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Kınay, F. (2013). Beş Boyutlu Bilinçli Farkındalık Ölçeği’ni Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Bilim Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Kıraç, R., ve Kalaycı Kırlıoğlu, H. İ. (2021). Bilinçli farkındalık ve empatik eğilimin, eleştirel düşünme eğilimine etkisi: Sağlık yönetimi öğrencileri üzerine bir araştırma. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(1), 95-104.
Konan, N., ve Yılmaz, S. (2020). Üniversite öğrencilerinin bilinçli farkındalık düzeyleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(6), 42-50.
Kozak, M. A. (2009). Akademik turizm eğitimi üzerine bir durum analizi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitülüsü Dergisi, 22, 2-20.
Lilja, J. L., Frodi Lundgren, A., Hanse, J. J., Josefsson, T., Lundh, L. G., Sköld, C., … Broberg, A. G. (2011). Five facets mindfulness questionnaire-reliability and factor structure: A Swedish version. Cognitive Behaviour Therapy, 40(4), 291-303. https://doi.org/10.1080/16506073.2011.580367
Meiklejohn, J., Phillips, C., Freedman L. M., Griffin, L. M., Biegel, G., Roach, A., …. Saltzman, A. (2012). Integrating mindfulness training into k-12 education: Fostering the resilience of teachers and students. Mindfulness, 3(4), 291-307. https://doi.org/10.1007/s12671-012-0094-5.
Mertler, C. A., ve Vannatta, R. A. (2005). Advanced and multivariate statistical methods: Practical application and interpretation. Pyrczak Publishing.
Moreira, H., Gouveia, M. J., ve Canavarro, M. C. (2018). Is mindful parenting associated with adolescents’ well-being in early and middle/late adolescence? The mediating role of adolescents’ attachment representations, self-compassion and mindfulness. Journal of Youth and Adolescence, 47(8), 1771-1788. https://doi.org/10.1007/s10964-018-0808-7
Neece, C. L. (2014). Mindfulness-based stress reduction for parents of young children with developmental delays: Implications for parental mental health and child behaviour problems. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 27(2), 174-186. http://dx.doi.org/ 10.1111/jar.12064
Nisbet, R., Elder, J., ve Miner, G. (2009). Handbook of statistical analysis and data mining applications. Elsevier Publishing Company.
Özkan, S., ve Yılmaz, E. (2010). Üniversite öğrencilerinin üniversite yaşamına uyum durumları (Bandırma örneği). Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 5(13), 153-171.
Pehlivan, G. (2006). CHAID analizi ve bir uygulama [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Polat, Ö., ve Özbek Ayaz, C. (2021). Okul öncesi dönem çocuklarının liderlik becerilerinin yordayıcısı olarak ebeveynlerinin bilinçli farkındalık düzeyleri. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 113-128. https://doi.org/10.47770/ukmead.982016
Poulin, P. A., Mackenzie, C. S., Soloway, G., ve Karayolas, E. (2008). Mindfulness training as an evidenced-based approach to reducing stress and promoting well-being among human services professionals. International Journal of Health Promotion and Education, 46, 72-80. https://dx.doi.org/10.1080/14635240.2008.10708132
Praisman, S. (2008). Mindfulness-based stress reduction: A literature review and clinician’s guide. Journal of the American Academy of Nurse Practitioners, 20(4), 212-216. https://doi.org/10.1111/j.1745-7599.2008.00306.x
Roemer, L., Lee, J. K., Salters Pedneault, K., Erisman, S. M., Orsillo, S. M., ve Mennin, D. S. (2009). Mindfulness and emotion regulation difficulties in generalized anxiety disorder: Preliminary evidence for independent and overlapping contributions. Behavior Therapy, 40(2), 142-154. https://doi.org/10.1016/j.beth.2008.04.001
Singh, N. N., Lancioni, G. E., Winton, A. W., Karazsia, B. T., ve Singh, J. (2013). Mindfulness training for teachers changes the behavior of their preschool students. Journal Research in Human Development, 10(3), 211-233. https://doi.org/10.1080/15427609.2013.818484
Singh, N. N., Lancioni, E. G., Winton, W. S. A., Curtis, J. W., Wahler, G. R., Sabaawi, M., … McAleavey, K. (2006). Mindful staff increase learning and reduce aggression in adults with developmental disabilities. Research in Developmental Disabilities, 27(5), 545-558. https://doi.org/10.1016/j.ridd.2005.07.002
Sipahi, T. (2020). Kişilerarası bilinçli farkındalık ve ilişkisel otantiklik ile evlilik yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Şahin, A. (2019). Üniversite öğrencilerinde bilinçli farkındalık ile yaşam doyumu ve iyi oluş arasındaki ilişkiler. Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8, 151-176. https://doi.org/10.32739/uskudarsbd.5.8.61
Tonga, F. E., ve Tantekin E. F. (2020). Mindfulness: Views of pre-service early childhood teachers. International e-Journal of Educational Studies (IEJES), 4(8), 122-137. http://dx.doi.org/10.31458/iejes.683563
Tsang, S. C., Mok, E. S., Lam, S. C., ve Lee, J. K. (2012). The benefit of mindfulness-based stress reduction to patients with terminal cancer. Journal of Clinical Nursing, 21, 2690-2696. https://doi.org/10.1111/j.1365-2702.2012.04111.x.
Ulgen, E. K. (2017). Makine öğrenimi bölüm-5 (karar ağaçları). https://medium.com/@k.ulgen90/makine-%C3%B6%C4%9Frenimi-b%C3%B6l%C3%BCm-5-karar-a%C4%9Fa%C3%A7lar%C4%B1-c90bd7593010.
Ülev, E. (2014). Üniversite öğrencilerinde bilinçli farkındalık düzeyi ile stresle başa çıkma tarzının depresyon, kaygı ve stres belirtileriyle ilişkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Weinstein, N., Brown, K. W., ve Ryan, R. M. (2009). A multi-method examination of the effects of mindfulness on stres attribution, coping, and emotional well-being. Journal of Research in Personality, 43(3), 374-385. https://doi.org/10.1016/j.jrp.2008.12.008
Whitebird, R. R., Kreitzer, M. J., ve O'Connor, P. J. (2009). Mindfulness-based stress reduction and diabetes. Diabetes Spectrum, 22(4), 226-230. https://doi.org/10.2337/diaspect.22.4.226
Wu, L., Buchanan, H., Zhao, Y., Wang, P., Zhan, Z., Zhao, B., ve Fan, B. (2019). Translation and validation of a Chinese version of the Mindfulness in Parenting Questionnaire (MIPQ). Frontiers in psychology, 10(1847), 1-13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.01847
Yazıcı, C. E. (2020). Üniversite öğrencilerinin bilinçli farkındalık düzeyleri ile ruminatif düşünme becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Cumhuriyet Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Sivas.
Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Zümbül, S. (2019). Öğretmen adaylarının psikolojik iyi oluş düzeylerinde bilinçli farkındalık ve affetmenin yordayıcı rolleri. Ege Eğitim Dergisi, 20(1), 20-36. https://doi.org/10.12984/egeefd.481963

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sinem Çakır
0000-0002-1056-1720
Türkiye

Merve Şepitci Sarıbaş ^*
0000-0001-6969-7203
Türkiye

Gülümser Gültekin Akduman
0000-0003-2965-7017
Türkiye

Arzu Özyürek
0000-0002-3083-7202
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

10 Şubat 2023

Gönderilme Tarihi

3 Ocak 2022

Kabul Tarihi

18 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 52 Sayı: 237

DOI

https://doi.org/10.37669/milliegitim.1052759

IZ

https://izlik.org/JA98GP36GJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çakır, S., Şepitci Sarıbaş, M., Gültekin Akduman, G., & Özyürek, A. (2023). Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretimde Bilinçli Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(237), 319-348. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1052759

AMA

1.Çakır S, Şepitci Sarıbaş M, Gültekin Akduman G, Özyürek A. Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretimde Bilinçli Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi. Millî Eğitim. 2023;52(237):319-348. doi:10.37669/milliegitim.1052759

Chicago

Çakır, Sinem, Merve Şepitci Sarıbaş, Gülümser Gültekin Akduman, ve Arzu Özyürek. 2023. “Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretimde Bilinçli Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi”. Milli Eğitim Dergisi 52 (237): 319-48. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1052759.

EndNote

Çakır S, Şepitci Sarıbaş M, Gültekin Akduman G, Özyürek A (01 Şubat 2023) Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretimde Bilinçli Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi. Milli Eğitim Dergisi 52 237 319–348.

IEEE

[1]S. Çakır, M. Şepitci Sarıbaş, G. Gültekin Akduman, ve A. Özyürek, “Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretimde Bilinçli Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi”, Millî Eğitim, c. 52, sy 237, ss. 319–348, Şub. 2023, doi: 10.37669/milliegitim.1052759.

ISNAD

Çakır, Sinem - Şepitci Sarıbaş, Merve - Gültekin Akduman, Gülümser - Özyürek, Arzu. “Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretimde Bilinçli Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi”. Milli Eğitim Dergisi 52/237 (01 Şubat 2023): 319-348. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1052759.

JAMA

1.Çakır S, Şepitci Sarıbaş M, Gültekin Akduman G, Özyürek A. Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretimde Bilinçli Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi. Millî Eğitim. 2023;52:319–348.

MLA

Çakır, Sinem, vd. “Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretimde Bilinçli Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi”. Milli Eğitim Dergisi, c. 52, sy 237, Şubat 2023, ss. 319-48, doi:10.37669/milliegitim.1052759.

Vancouver

1.Sinem Çakır, Merve Şepitci Sarıbaş, Gülümser Gültekin Akduman, Arzu Özyürek. Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretimde Bilinçli Farkındalık Düzeylerinin İncelenmesi. Millî Eğitim. 01 Şubat 2023;52(237):319-48. doi:10.37669/milliegitim.1052759