Türk Romanın Başlangıcına Dair Yeni Bir Bilgi: Lyon Âşıkları’yla Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat İlişkisi

31 Mayıs 1770 Perşembe günü, umutsuz âşıklar Teresa Lortet ve İtalyan sevgilisi Gianfranco Faldoni, Lyon’da beraber intihar etti. Bu müntehir çift kısa sürede Lyon Âşıkları adıyla romantik edebiyat etkisindeki Avrupa ülkelerinde ün kazandı. Şemsettin Sami, bu intihardan yaklaşık 100 yıl sonra, Nicolas-Germain Léonard’ın Lyon Âşıkları’nın efsaneleşmiş aşkını anlatan meşhur romanı Lettres de Deux Amans Habitans de Lyon’u, Taaşşuk-ı Tereze ve Cozeb adıyla Türkçeye çevirip yayımlamak istedi fakat 66 mektupluk romanın sadece ilk 11 mektubu çevrildi. Şemsettin Sami bu çevirinin çıktığı günlerde aynı zamanda ilk telif romanı Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’ı da tamamlamak üzereydi. Onun ilginç bulduğunu bildiğimiz Lyon Âşıkları vakası ve Léonard’ın romanıyla kendi telifi Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat arasındaki ilişki bugüne kadar soruşturulmadı. Bu makalede Türk romancılığının başlangıcından bugüne kadar dile getirilmemiş bu detay, Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’ın Lyon Âşıkları vakasını ele alan Lettres de Deux Amans Habitans de Lyon’la olay örgüsü ve romantik bilinçteki intihar mesajı bakımından belirgin yakınlıkları bulunduğu farklı yönlerle ortaya konacaktır.