17. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinde Ney

Eda Tok

17. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinde Ney

Öz

Kamıştan yapılan ve nefesle çalınan bir müzik aleti olan ney zamanla adeta tasavvuf müziğinin bir simgesi haline gelmiştir. Ney, şairlerin hayallerini süslemiş ve şiirlerinin vazgeçilmez unsurlarından biri olmuştur. Divân şiirinde neyin özellikle Mevlevî şairlerce kamıştan yapılması, kamışlıktan ayrılma hikâyesi, üflenmesi, yanık nağmesi vs. konu edinilmiş, çeşitli sanatlarda metafor ve sembol olarak kullanılmıştır. Hatta Mesnevî neyin hikâyesi ile başladığı için adeta Mevlevîliğe mahsus bir müzik aleti olmuştur. Bu bağlamda çalışmamızı oluşturmak üzere 17. yüzyılda tarikattaki yeri ve önemine göre on Mevlevî şair belirlendi. Belirlenen şairlerin divanlarından ney/nây sözcüğünün geçtiği tüm beyitler tespit edildi. Tespit edilen bu beyitlerin günümüz Türkçesiyle nesre çevirisi yapıldı ve bunlar belli başlıklar altında sınıflandırıldı. Şairlerden seçilen dikkat çekici örnek beyitler, oluşturulan ilgili başlıklar altına yerleştirildi. Konunun daha anlaşılabilir olması için giriş bölümünde ney hakkında çeşitli kaynaklardan derlenen kısa bilgilere yer verildi. Çalışmada tespit edilen bu beyitlerden hareketle 17. yüzyıl Mevlevî şairlerinin gözünden ney anlatılmaya çalışıldı.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayan, H. (1981). Cevrî Divanı. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Basımevi.
Büyüktosunoğlu, M. (1991). Sahib Dede Hayatı, Edebi Kişiliği ve Divanı'nın Tenkidli Metni. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
Can, H. (1966). “Dini Türk Musikisi Lûgatı”. Musiki Mecmuası, Yıl: 18/220, 119-121.
Çetinkaya, B. A. (2011). “Mevlânâ’nın Nefesinden Çıkan Büyülü Ney Sesi”. Ihlamur- Mevlâna Özel Sayısı Nev-niyâz, 426-432. Konya.
Çıpan, M. (2003). Fasih Divanı İnceleme-Tenkitli Metin. İstanbul: MEB.
Derman, M. U. (2001). “Kalem”. DİA, 24, 245-257. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Erguner, S. (2002). Ney “Metod”. Erguner Müzik.
Erkul, R. (1992). Birrî Mehmed Dede (Magnisalı): Hayatı, Edebî Kişiliği ve Dîvânı’nın Tenkitli Metni. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klasik Türk Edebiyatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Eda Tok
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2014

Gönderilme Tarihi

1 Temmuz 2014

Kabul Tarihi

1 Ağustos 2014

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2014 Cilt: 4 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA93WJ64UC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tok, E. (2014). 17. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinde Ney. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 4(2), 261-278. https://izlik.org/JA93WJ64UC

AMA

1.Tok E. 17. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinde Ney. MJH. 2014;4(2):261-278. https://izlik.org/JA93WJ64UC

Chicago

Tok, Eda. 2014. “17. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinde Ney”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 4 (2): 261-78. https://izlik.org/JA93WJ64UC.

EndNote

Tok E (01 Aralık 2014) 17. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinde Ney. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 4 2 261–278.

IEEE

[1]E. Tok, “17. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinde Ney”, MJH, c. 4, sy 2, ss. 261–278, Ara. 2014, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93WJ64UC

ISNAD

Tok, Eda. “17. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinde Ney”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 4/2 (01 Aralık 2014): 261-278. https://izlik.org/JA93WJ64UC.

JAMA

1.Tok E. 17. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinde Ney. MJH. 2014;4:261–278.

MLA

Tok, Eda. “17. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinde Ney”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2014, ss. 261-78, https://izlik.org/JA93WJ64UC.

Vancouver

1.Eda Tok. 17. Yüzyıl Mevlevî Şairlerinde Ney. MJH [Internet]. 01 Aralık 2014;4(2):261-78. Erişim adresi: https://izlik.org/JA93WJ64UC

	Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi (MJH) CC BY-NC-SA 4.0 lisansı altında yayınlanmaktadır.
	MJH Açık Erişim bir dergidir ve yayımladığı içeriği doğrudan açık erişime sunar.