Hurufilikte Ebced Hesabının Kullanımına Dair Bir Risa
Öz
İnsanoğlunun harfler ve sayılara gizli anlamlar yüklemesi oldukça eski devirlere uzanan bir alışkanlıktır. Bazı âlimlerin harflere gizli anlamlar yüklediği ve var oluşu bu şekilde açıklamaya çalıştığı görülebilir. Ancak bunlar arasında en dikkat çekicisi Hurufilik adıyla anılan sistemi kuran Fazlullah-ı Esterâbâdî’nin tevilleridir. Fazlullah-ı Esterâbâdî, Arap alfabesindeki yirmi sekiz ve Fars alfabesindeki otuz iki harfi; insan yüzündeki tüylerle, el parmaklarındaki eklemlerle; hazarda, seferde ve Cuma günü kılı- nan namazlarla ilişkilendirmiş ve böylece kendine mahsus bir Kur’ân yorumlama yöntemi geliştirmiştir. Belirli sayıların insan yüzündeki tüylerle olan münasebetinden, Kur’ân’da bazı surelerin başında bulunan ayet değerindeki harflerden, her şeyi ortadan ikiye ayırdığı farz edilen istiva hattından ve tamamıyla öznel çağrışımlardan istifade eden Hurufiler, Türk kültür ve inanç tarihini olduğu kadar edebiyatını da derinden etkileyen bir sistem geliştirmişlerdir. Hurufîler, bu materyallerin yanı sıra harflerin sahip olduğu sayı de- ğerinden de yararlanmışlardır. Ancak Hurufilerin ebcede bakışlarını konu alan müstakil bir eser şimdiye kadar tespit edilememiştir. Genellikle tarih düşürme, fal bakma, büyü, muska ve benzeri uygulamalarda ken- disine başvurulan ebcedi Hurufiler, inançlarını destekleyecek bir kanıt olarak değerlendirmişlerdir. Bu çalışmada, Hurufilikte ebcedin yerini ve kullanım sahasını izah eden bir risale neşredilecek, bu sayede Hurufiliğin kendine özgü tevillerinin daha iyi anlaşılabilmesine olanak sağlanacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksu, H. (1998). “Hurufîlik”. Diyanet İslam Ansiklopedisi, XVIII, 408-412.
- Anonim, Tefsir-i Ebced. Ankara Milli Kütüphane Yazmaları. 06 Mil Yz A 1688/5.
- Bursalı İsmail Hakkı. Esrâru’l-Hurûf. Süleymaniye Kütüphanesi, Hacı Mahmud Ef. Yaz./2537, 22b-23a.
- Ceylan, Ö. (1997). “Dinî-Tasavvufî Edebiyatımızla Divan Edebiyatındaki Harf Telakkilerinin Mukayesesi Üzerine Bir Deneme”. İlmî Araştırmalar Dergisi, 5, 141-152.
- Demirli, E. (2008). “İbnü’l-Arabî’de Harf Sembolizmi”. İstanbul Üniversitesi İlahiyât Fakültesi Dergisi, 17, 223-236.
- Hançerlioğlu, O. (1993). Düşünce Tarihi. İstanbul: Remzi Kitabevi.
- Karabey, T. (1983). Türk Edebiyatında Tarih Düşürme. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Küçük, H., & Saraç, Y. R. (2009). “İbn Arabî’nin Kitâbü’l-Bâ Adlı Eseri”. Tasavvuf İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi, 23 (İbnü’l-Arabî Özel Sayısı-2), 687-699.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dil Çalışmaları (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2014
Gönderilme Tarihi
1 Temmuz 2014
Kabul Tarihi
1 Ağustos 2014
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2014 Cilt: 4 Sayı: 2
APA
Şenödeyici, Ö., & Akdağ, A. (2014). Hurufilikte Ebced Hesabının Kullanımına Dair Bir Risa. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 4(2), 227-237. https://izlik.org/JA54XU72ZD
AMA
1.Şenödeyici Ö, Akdağ A. Hurufilikte Ebced Hesabının Kullanımına Dair Bir Risa. MJH. 2014;4(2):227-237. https://izlik.org/JA54XU72ZD
Chicago
Şenödeyici, Özer, ve Ahmet Akdağ. 2014. “Hurufilikte Ebced Hesabının Kullanımına Dair Bir Risa”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 4 (2): 227-37. https://izlik.org/JA54XU72ZD.
EndNote
Şenödeyici Ö, Akdağ A (01 Aralık 2014) Hurufilikte Ebced Hesabının Kullanımına Dair Bir Risa. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 4 2 227–237.
IEEE
[1]Ö. Şenödeyici ve A. Akdağ, “Hurufilikte Ebced Hesabının Kullanımına Dair Bir Risa”, MJH, c. 4, sy 2, ss. 227–237, Ara. 2014, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54XU72ZD
ISNAD
Şenödeyici, Özer - Akdağ, Ahmet. “Hurufilikte Ebced Hesabının Kullanımına Dair Bir Risa”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 4/2 (01 Aralık 2014): 227-237. https://izlik.org/JA54XU72ZD.
JAMA
1.Şenödeyici Ö, Akdağ A. Hurufilikte Ebced Hesabının Kullanımına Dair Bir Risa. MJH. 2014;4:227–237.
MLA
Şenödeyici, Özer, ve Ahmet Akdağ. “Hurufilikte Ebced Hesabının Kullanımına Dair Bir Risa”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, c. 4, sy 2, Aralık 2014, ss. 227-3, https://izlik.org/JA54XU72ZD.
Vancouver
1.Özer Şenödeyici, Ahmet Akdağ. Hurufilikte Ebced Hesabının Kullanımına Dair Bir Risa. MJH [Internet]. 01 Aralık 2014;4(2):227-3. Erişim adresi: https://izlik.org/JA54XU72ZD
