Küçük Asya Sikkeleri’nde Grifon Tipleri

Grifon; Mısır, Mezopotamya veya Suriye tasvir sanatlarında ilk ortaya çıktığı andan itibaren binlerce yıl sonrasına uzanacak bir betimleme ve anlam bütünlüğüne sahiptir. Suriye’nin güneş tanrısı Malakbel’le, Mısır’da yine güneş tanrısıyla olan bağı, Hindistan’da Helios kültüyle ve Hellen dünyasında Apollon’la olan ilişkisi binlerce yıl boyunca sembolik içeriğini bazı çeşitlemeler ve değişiklikler dışında koruyan bir yaratıkla karşı karşıya olduğumuzu ortaya koyar. Grifon’un sikkeler üzerinde de en erken dönemlerden itibaren hem bir tip hem de bir tipe eşik eden sembol olarak kullanıldığı görülmektedir. Küçük Asya kentleri istikrarlı bir şekilde grifon’u Roma Dönemi’ni de dâhil ederek yaklaşık sekiz yüzyıl boyunca kullanmışlardır. Bu makalede M.Ö. VI. yüzyıldan M.S. III. yüzyıla kadar olan süreçte Küçük Asya sikkeleri üzerinde yer alan grifon tasvirlerinin kısa bir tipolojik değerlendirmesi yapılmıştır. Görülmektedir ki uzun bir zaman dilimi içerisinde yaygın bir kullanım gören grifon betimlemeleri resimsel olarak kuş grifon ve arslan grifon olarak ikiye ayrılmaktadır. Duruş veya hareket temel alınmak suretiyle yapılan değerlendirme ise dokuz ayrı grifon tipinin ortaya konmasını sağlamıştır.