Eskişehir'den Üç Yeni Meter Tetraprosopos Adağı

Makalede Eskişehir'de (Dorylaion teritoryumu) çeşitli yerlerde bulunmuş (Harita) ve bugün Eskişehir Müzesi'nde korunmakta olan üç eser (Fig. 1-3) tanıtılmaktadır. Her üç eser de adak taşı olup Meter Tetraprosopos (Μητὴρ Τετραπρόσωπος) isimli bir tanrıçaya sunulmuştur. Eserlerden birisi çok küçük bir altardır (Fig. 1 a-b) ve üzerinde Eski Yunanca adak yazıtı vardır. Eserin akroterleri arasına ise tanrıçanın dörtlü figürü kabartma olarak işlenmiştir. İkinci eser (Fig. 2 a-d) alt kısmı kırılmış dörtlü bir heykelciktir. Üçüncü eser (Fig. 3 a-d) ise, üzerinde tanrıçanın sadece dört başından oluşan bir kabartma bulunan küçük bir adak levhasıdır. 2. ve 3. eserlerin yazıtı yoktur. Eserde tanrıçanın belirli bir ikonografide betimlendiği görülmektedir. Tanrıça yan yana bitişik duran ve khiton giymiş dört kadın biçiminde betimlenmiş olup hepsinin de başında stephane tacı bulunmaktadır. Altar üzerindeki figürler ellerinde girland taşımaktadır. Kırık olan ikinci heykelcikte de figürler ellerinde girland taşıyor olmalıdır. Phrygia ve Galatia bölgelerinde yazıtlar aracılığı ile tanınan "Meter Tetraprosopos" (Dört yüzlü Meter) isimli bir tanrıça vardır. Söz konusu yazıtların üzerinde herhangi bir betim yoktur. Ancak, yine Phrygia Bölgesi'nde dört vücutlu ve dört yüzlü bir tanrıça ikonografisinde olan bazı yazıtsız adaklar da ele geçmiştir. Kanaatimce, yazıtlarda adı geçen "Dört Yüzlü" tanrıça ile bu şekilde betimlenen figürlerde aynı tanrıça kastedilmektedir. Afyon Müzesi'nde korunan ve yine Meter Tetraprosopos'u betimlediğini düşündüğüm iki eser hakkındaki makalemde bu konuya değinilmiş ve kültle ilgili bilinen tüm belgeler toplanmıştır (Akyürek Şahin 2010).