14. yüzyıla kadarki İslami Figüratif Heykeltraşlık Geleneği Üzerine

Öz

Bu makale, erken VIII. yüzyıldan XII. yüzyılın sonlarına değin İslami figüratif heykeltıraşlık geleneğini antik kaynaklar ışığında inceleyerek, Suriye-Filistin, Irak, Kuzey Afrika, Afganistan, İran, Endülüs ve Anadolu gibi farklı coğrafyalardan günümüze ulaşabilmeyi başaran ya da kayıtlara geçen örnekler ışığında ele almaktadır. Özellikle Bağdat’ta halife Abu Ja-far al Mansur’un kabul salonunu örten al-Qubbah al Khadra’nın (Yeşil Kubbe) tepesine konuşlandırılan ve X. yüzyılda yaşayan İbrahim bin Ali al-Khutabi tarafından “Bağdat’ın tacı, bölgenin sembolü ve Abbasilerin gerçekleştirdiği en önemli eserlerden biri” olarak kabul edilen ‘atlı mızraklı süvari’ 941 yılına kadar yerinde in-situ şeklinde durmuştur. Bu yönüyle İslami yöneticilerin halife örneğinde de izlenebildiği üzere, kamu alanlarında olduğu kadar özel alanlarda da halk tarafından görülebilen nirengi noktalarında heykellerinin yer aldığı iddia edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Erken İslamik Heykeller
• Kabartmalar
• Abbasi haraketli heykelleri

On the Tradition of Islamic Figural Sculpture to 1300

Öz

This article outlines the tradition of Islamic figural sculpture from the early 8th c. to 1300, citing both surviving examples and the record of those many examples that no longer survive from areas as diverse as Syria-Palestine, Iraq, N. Africa, Afghanistan, Iran, Andalusia and Anatolia, in relief and in the round, figurines and larger sculptures in a variety of materials. Attention is drawn to the ‘statue of the lancer figure’ that was placed on top of al-Qubbah al-Khadra, the hall of audience of the Caliph, Abu Ja’far al Mansur, in Bagdad and which remained in-situ until 941 and which was recorded by Ibrahim b. ‘Ali al-Khutabi in the 10th c. as, ‘the crown of Bagdad, a guidepost for the region and one of the great achievements of the Abbasids’. A clearly visible landmark sculpture and a Caliphal model for Islamic rulers in the use in public, as well as in private spaces, of sculpture.

Anahtar Kelimeler

• Early Islamic Sculpture
• Reliefs
• Abbasid automata

Kaynakça

1. Arberry, A. J. (1977). Discourses of Rumi. New York: Samuel Weisner.
2. Arnold, Sir T. W. (1965). Painting in Islam, A study of the place of pictorial art in Muslim Culture. New York: Dover.