Klasik Dönem Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserlerine Kısa Bir Bakış

Osmanlı Devleti’nin kuruluş yıllarındaki tarihçiliğe ilişkin bilgiler yetersiz olsa da sonraki dönemler hakkında oldukça geniş bir bilgi birikimi mevcuttur. Başlangıçta sade bir üslubun gözlemlendiği Osmanlı tarih yazımı giderek sanatsal amaçlarla kaleme alınan eserlerin yoğun olduğu İran tarihçiliğinden etki- lenmiştir. Osmanlı tarih yazımında Farsça ve Arapça kullanımı yaygınlaşmış; ancak Türkçe’den bir kopuş da yaşanmamıştır. Osmanlı tarih yazıcılığında, Osmanlı hanedanını konu alan Tevârih-i Ali Osman’lar, fetihleri konu alan “Fetihnameler”, “Gazavatnameler” ve “Zafernameler” bir hayli yaygındır. Mehmet Neşrî, Enverî, Şehdî, Aşıkpaşazade, Tursun Bey, İdris-i Bitlisî, Kemal Paşazade, Lütfi Paşa, Hoca Sadeddin, Selaniki ve Gelibolulu Mustafa Ali, Klasik Dönem’in önde gelen tarih yazarlarıdır. Her toplum ve uygar- lıkta olduğu gibi Osmanlı Devleti’nde de tarihçilik anlayışı kendine özgü dinamiklere sahipti. Osman- lı’nın kuruluşundan yıkılışına kadar çeşitli dönemlerde kaleme alınan tarihi eserler devlet anlayışının ve mevcut koşulların niteliği hakkında ipuçları vermektedir. Osmanlı Devleti’nin en güçlü dönemi olarak bilinen ve Türk tarih anlatımında “Yükselme Dönemi” adıyla tanımlanan dönemdeki tarih yazımı da bu güce yaraşır bir hal almıştır. Yükselme Dönemi’nde kaleme alınan tarihi kronikler incelendiğinde, bu eserlerin devlet anlayışı ekseninde kaleme alındığını tespit edebilmek mümkündür.