Bir Doğu Akdeniz Limanı Olarak Phaselis Kentinin Tarihsel Kimliği ve Bağlantıları Hakkında Düşünceler

Öz

Buradaki makale, antik kaynaklar, nümizmatik ve epigrafik belgeler ışığında Lykia - Pamphylia sınırında yer alan Phaselis kentinin tarihsel kimliğini Doğu Akdeniz limanlarıyla kurduğu ilişkiler çerçevesinde değerlendirmektedir. Halihazırdaki veriler başta Phaselis olmak üzere, Gagai, Korydalla, Rhodiapolis gibi yerleşimlerin erken dönemlerde Hellen kimliği taşıdığını göstermektedir. Bu olgu, Rhodos’un özellikle VII. yüzyılla birlikte, Doğu Akdeniz’de devam eden ticari faaliyetlerin bir parçası olmak isteğini yansıtan Lykia ve Kilikia’da yeni koloniler kurma çabalarıyla uyumlu görülmektedir. Doğu Lykia kentlerinde İÖ. V–IV yüzyıllarda Hellen kimliğinin pek çok unsuru ile yitirildiği gözlenirken, Phaselis’in Hellenik karakterini Roma Dönemi’ne kadar muhafaza ettiği antroponymic verilerle belgelenmektedir. Kentin tarihsel kimliği üzerine ulaşılan sonuçlar, ikinci bölümde Doğu Akdeniz ile kurduğu bağlantılar perspektifinde ele alınmıştır. Burada özellikle, Phaselis darplı Arkaik Dönem sikkelerinin Damanhur, Benha el Asl, Asyut, Zagazig, Suriye, Antilibanon ve Ürdün gibi Doğu Akdeniz kentlerindeki yayılım alanı sunularak bu ilişkinin ticari boyutu irdelenmiştir. Nitekim bu ticari bağlantılara ilişkin gözlemler, kentin Klasik ve Hellenistik Dönemlerde sahip olduğu emporion bağlamında genişletilerek Phaselis’in Doğu Akdeniz’de kurduğu bölgesel ve bölgeler arası ilişkiler ağı hakkındaki veriler ayrıntılı bir biçimde analiz edilmiştir

Anahtar Kelimeler

• Phaselis
• Doğu Akdeniz
• antik liman
• kimlik
• ticaret
• antroponymi

Ideas Concerning the Historical Identity and the Connections of the City of Phaselis an Eastern Mediterranean Port

Öz

This article is based upon ancient sources and numismatic and epigraphic evidence and evaluates the historical identity of Phaselis, located on the border of Lycia-Pamphylia, within the framework of its relations with eastern Mediterranean ports. Phaselis and settlements such as: Gagai, Corydalla and Rhodiapolis had a Hellenic identity in early times and this is compatible with Rhodes’ attempts especially in the VII c. to found new colonies in Lycia and Cilicia, reflecting its desire to participate in the ongoing commercial activities in the eastern Mediterranean. When the temporal context of this dominance is investigated, antroponymic data interestingly reveals that Phaselis retained its Hellenic characters until the Roman Period, while other Rhodian colonies on the east Lycian coast lost many elements of their Hellenic identity in the V and IV centuries B.C. The second section deals with the inferences drawn concerning the historical identity of the city in the perspective of its connections within the eastern Mediterranean. This section examines the commercial aspects of this relationship in particular through presenting the spread of Archaic Period coins struck by Phaselis in eastern Mediterranean cities such as: Damanhur, Benha el Asl, Zagazig, in Syria, in the Anti-Lebanon and in Jordan. Thus, through extending the observations of these commercial links within the context of emporion the city possessed in the Classical and Hellenistic Periods, data concerning the network of regional and inter-regional relations formed by Phaselis in the eastern Mediterranean are examined in detail.

Anahtar Kelimeler

• Phaselis
• East Mediterranean
• ancient port
• identity
• trade

Kaynakça

1. AA Archäologischer Anzeiger.
2. Adak, M. (2007a). “Die dorische und äolische Kolonisation des lykisch-pamphyliscen Grenzraumes im Lichte der Epigraphik und der historischen Geographie”. Ed. C. Schuler, Griechische Epigraphik in Lykien. Eine Zwischenbilanz. Atken des internationalen Kolloquiums München, 24-26. Februar 2005, (Denkschriften der phil.-hist. Klasse 354 = ETAM 25), 41-50, Vien.
3. Adak, M. (2007b). “Die rhodische Herrschaft in Lykien und die rechtliche Stellung der Städte Xanthos, Phaselis und Melanippion”. Historia 56.3 251- 279.
4. Ael. Herod. Pros. Cath. Aelius Herodianus, De prosodia catholica. Ed. A. Lentz, Grammatici Graeci, vol. 3.1, 1965.
5. Athen. Deip. Athenaios, Deipnosophistai. Ed. G. Kaibel. Athenaei Naucratitae deipnosophistarum libri xv, 3 vols. 1965-1966.
6. Austin, M. M. (1970). Greece and Egypt in the Archaic Age. The Cambridge Philological Society Supp. 2, Cambridge.
7. BASOR. Bulletin of the American Schools of Oriental Research.