Miletopolis Teritoryumundan (Karacabey/Bursa) İki Pişmiş Toprak Biberon

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 2, 187 - 200, 30.12.2025

Reyhan Şahin

Öz

Çalışmanın konusunu Bursa İli Karacabey İlçesi Yolağzı Mahallesinden iki adet pişmiş toprak biberon formunda kap oluşturmaktadır. Teslim eden mahalle sakini, biberonları toprağı kazarken bulduğunu belirtmiştir. Miletopolis’e ait olduğu düşünülen Antik Kent nekropolünün bir ksımı bu mahalle sınırları içinde kalmaktadır. Bu nedenle, kapların, mezar hediyesi oldukları düşünülmektedir. Bebek ve küçük çocuklarla ilintili bir kap gibi görünseler de Klasik ve Hellenistik Dönem’de biberonlar neredeyse yalnızca mezarlardan ele geçmişlerdir. Ayı zamanda ender rastlanan bir formdur. Miletopolis örnekleri, form olarak yandan emzikli, dikey kulplu, düz üst yüzeyi ağız açıklığına sahip Attika tipinden gelişmiştir. Bununla birlikte ağız açıklıkları Attika örneklerie göre oransal olarak geniş ve gövdeleri biraz daha şişkindir. Yüzeyleri ise daldırma tekniğiyle uygulanmış mat kırmızı astarlıdır. Form ve astar bakımından MÖ 2. yüzyıl sonu ile MS. 1. yüzyıl başları arasına tarihleyebileceğimiz kaplar Atina form repertuvarının etkilerinin bu tarihte, bölgede hala izlenebiliyor olması bakımından önem taşır. Makale kapsamında Antik Çağ’da Attika tipinden biberonların tipolojisi ve ele geçtikleri arkeolojik kontekstler ile ilgili bilgiler verilmiştir. Mevcut bilgiler göz önünde bulundurularak Miletopolis biberonlarının bölge arkeolojisi için önemi değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

bombylios , thelastron , Attika , Miletopolis , Hellenistik , Erken Roma , Seramik

Two Terracotta Feeding Bottles from the Miletopolis Territory (Karacabey/Bursa)

Öz

The subject of this study consists of two terracotta vessels in the form of feeding bottles from the Yolağzı Neighborhood in the Karacabey District of Bursa Province. The local resident who handed over the bottles to the Bursa Archaeological Museum stated that they were found while digging the soil. A part of the ancient city necropolis, believed to belong to Miletopolis, lies within the boundaries of this neighborhood. Therefore, it is thought that the feeding bottles were grave offerings.
Although terracotta feeding bottles appear to be linked with infants and young children, during the Classical and Hellenistic periods they are attested almost exclusively in necropolis contexts. Moreover, feeding bottles constitute a rarely attested vessel type in antiquity. The Miletopolis examples derive from the Attic type characterized by a side spout and vertical handle; however, they feature proportionally wider mouth openings and slightly more globular bodies. Their surfaces bear a matte red slip applied by dipping technique. Based on their form and slip, these vessels can be dated between the late 2nd century BC and the early 1st century AD. They are significant as evidence of the continued influence of the Attic form repertoire in the region during this period. The article presents information on the typology of Attic-type feeding bottles in antiquity and their archaeological contexts. Finally, the significance of the Miletopolis feeding bottles to regional archaeology is evaluated within the framework of current knowledge.

Anahtar Kelimeler

bombylios , thelastron , Miletopolis , Attica , Hellenistic , Early Roman , Pottery

Kaynakça

• Akat A. 1977. “1975 Miletopolis Hafriyat Raporu”. Türk Arkeoloji Dergisi 24/1, 5-11.
• Akyürek Şahin N. E. 2021. “ Ein Athener in Miletupolis. Der Grabstein des Hypermenes aus der klassischen Zeit – ein wichtiges Zeugnis zu den Beziehungen von Miletupolis und Athen”. Gephyra 22, 219-252.
• ATL The Athenian Tribute Lists. Eds. B. D. Meritt, H. T. Wade-Gery & M. F. Mc Gregor (1939–1953). Princeton.
• Aristot. Ath. Pol. Aristoteles. Atina Anayasası. (Çev. A. Y. Yılmaz), Ankara 2023 [Dorlion].
• Boehlau J. 1898. Aus ionischen und italischen Nekropolen. Leipzig.
• Bucovala M. 1967. Necropole elenistice la Tomis. Constanta.
• Beekes R. S. P. 2010. Etymological Dictionary of Greek 10/1 (Brill Academic Publishers). Leiden.
• Day L. P. 2011. The pottery from Karphi: A re-examination (British School at Athens Studies 19). London.
• Dedeoğlu J. 1975. “Miletopolis Kazisi 1975 - A Sondaj Çukuru Hafriyat Raporu”. Türk Arkeoloji Dergisi 24/1, 13-27.
• Dubois C. 2013. “L’alimentation des enfants en bas âge: les biberons grecs”. Les Dossiers d’archéologie 356, 64-67.
• Dubois C. 2016. “Tà Brèphe au cimetière: les pratiques funéraires autour de la mort des «tout-petits» à Corinthe et Argos du 8è au 5è s. av. J.-C.”. Eds. E. Portat, M. Detante, C. Buquet-Marcon & M. Guillon, Rencontre autour de la mort des tout-petits, Actes de la 2e Rencontre du groupe d’anthropologie et d’archéologie funéraire. (Gaaf 5), Chartres, 55-65.
• Dumankaya O. & Gündüz S. 2016. “Liman Kenti Miletoupolis.” Eds. S. Sevim, M. Eren, M. Çubukçu & H. Ersöz, Uluslararası III. Mustafakemalpaşa Sempozyumu Bildirileri (13–15 Mayıs 2016). Bursa, 101–116.
• Dunne J., Rebay-Salisbury K., Salisbury R. B., Frisch A., Walton-Doyle C. & Evershed R. P. 2019. “Milk of ruminants in ceramic baby bottles from prehistoric child graves”. Nature Research Report 574, 246–251.
• Erpehlivan H. 2018. Propontis’in Güneydoğusunda M.Ö. 1. Binyıl Yerleşmeleri ve Mezar Tipleri (M.Ö. 8-4. Yüzyillar). Yayımlanmamış Doktora Tezi, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi. İstanbul.
• Fenn N. 2016. Späthellenistische und Frühkaiserzeitliche Keramik aus Priene: Untersuchungen zu Herkunft und Produktion. Wiesbaden.
• Hallager B. P. 2010. “The elusive Late IIIC and the ill-named Subminoan.” Ed. O. Krzyszkowska, Cretan offerings: Studies in honour of Peter Warren (British School at Athens Studies 18). London, 141–155.
• Hasluck F. W. 1910. Cyzicus. Cambridge.
• Hayes J. W. 1991. The Hellenistic and Roman Pottery (Paphos 3). Nicosia.
• Hippocr. Morb. Hippocrates. Diseases 3. Internal Affections. Regimen in Acute Diseases. (Çev. Paul Potter), Cambridge MA 1988 [Harvard University Press].
• İçten C. & Evren A. 1998. “Selçuk-Efes 3447 parsel kurtarma kazısı”. Müze Kurtama Kazıları Semineri 8, 85-100.
• Jackson R. 2023. Greek and Roman Medicine at the British Museum: The Instruments and Accoutrements of Ancient Medicine. London.
• Kern J. H. C. 1957. “An Attic ‘feeding bottle’ of the 4th century B.C. in Leyden”. Mnemosyne 10/1, 16–21.
• Kiepert R. 1902-1906. Die Karte von Kleinasien. Berlin.
• Knigge U. 1976. Der Südhügel (Kerameikos 9). Berlin.
• Kotitsa Z. 2012. Tombes d’enfants du IVe s. av. J.-C. à Pydna. Eds. A. Hermary & C. Dubois, L’enfant et la mort dans l’Antiquité III. Le matériel associé aux tombes d’enfants. Paris, 77-96.
• Kozaman O. 1977. “Miletopolis-Hamam Kazısı 1975 Raporu”. Türk Arkeoloji Dergisi 24/1, 29-39.
• Ladstätter S. 2010. “Keramik.” Ed. M. Steskal, Das Prytaneion in Ephesos (Forschungen in Ephesos 9/4). Vienna, 85–173.
• Lemos A. A. & Rizari A. 1997. “Cemetery in Chios Town”. Ed. O. Palagia, Greek Offerings. Essays on Greek Art in Honour of J. Boardman (Oxbow Monograph 89). Oxford, 73-85.
• Liston M. A., Rotroff S. I., Snyder L. M. & Stewart A. 2018. The Agora Bone Well (Hesperia Supplements 50). Princeton N.J.
• Mariaud O. 2012. “Mobilier funéraire et classe d’âge dans les cités grecques d’Égée orientale à l’époque archaïque”. Eds. A. Hermary & C. Dubois, L’enfant et la mort dans l’Antiquité III. Le matériel associé aux tombes d’enfants. Paris, 23-37.
• Marquardt J. 1836. Cyzicus und sein Gebiet. Berlin.
• Mert İ. H. 2011. “Kirmasti Bölgesi’nin Arkeolojik Önemi”. Ed. S. Sevim, Mustafakemalpaşa (Kirmasti) Sempozyumu, 7-9 Ekim 2011. Bursa, 207-224.
• Parrini A. 2023. “Di nuovo sui feeders di Iasos”. Bolletino dell’Associazione Iasos di Caria 29, 2–10.
• Payne H. 1931. Necrocorinthia: A Study of Corinthian Art in the Archaic Period. Oxford.
• Plin. Nat. Plinius maior. Naturalis Historia (Ed. H. Rackham et al.), London 1944-1962 [Loeb].
• Plut. Mor. Plutarkhos. Moralia: Öfke Denetimi Zihin Dinginliği Haset ve Nefret (Çev. E. Poyraz). İstanbul 2022 [Pinhan].
• Pomadere M. 2007. “Des enfants nourris au biberon à l’âge du bronze?”. Eds. C. Mee & J. Renard, Cooking Up the Past: Food and Culinary Practices in the Neolithic and Bronze Age Aegean. Oxford, 207–309.
• Robinson D. M. 1933. Mosaics, Vases, and Lamps of Olynthus Found in 1928 and 1931 (Excavations at Olynthus 5). Baltimore.
• Robinson D. M. 1950. Vases found in 1934 and 1938 (Excavations at Olynthus 13). Baltimore.
• Rotroff S. I. 1997. Hellenistic Pottery: Athenian and Imported Wheelmade Table Ware and Related Material (The Athenian Agora 29). Princeton N.J.
• Serra A., Scianò F., Zedda N., Masotti S., Bramanti B. & Rinaldi N. 2021. “La ritualità delle sepolture di subadulti a Valle Trebba di Spina”. Ed. E. Govi, Archeologia dell’infanzia nell’Italia preromana (BIRTH 2). Bologna, 215-259.
• Schäfer J. 1968. Hellenistische Keramik aus Pergamon (Pergamenische Forschungen 2). Berlin.
• Schiering W. 1968. “Aus einem ostgriechischen Kindergrab”. Berliner Museen 18, 2-6.
• Schlörb-Vierneisel B. 1966. “Eridanos-Nekropole I: Gräber und Opferstellen hS 1–204”. Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Athenische Abteilung 81, 4-111.
• Schwertheim E. 1983. Die Inschriften von Kyzikos und Umgebung Teil II: Miletupolis — Inschriften und Denkmäler (Inschriften griechischer Städte aus Kleinasien 26). Bonn.
• Schwertheim E. 2000. “Miletupolis, Miletopolis”. Der neue Pauly: Enzyklopädie der Antike 8, 181.
• Sevim S., Eren M., Çubukçu M. & Ersöz H. (eds.) 2016. Uluslararası III. Mustafakemalpaşa Sempozyumu (13–15 Mayıs 2016). Bursa.
• Sneed D. 2021. “Disability and Infanticide in Ancient Greece”. Hesperia 90/4, 747–772.
• Sor. Gyn. Soranus Ephesius. Gynecology (Çev. O. Temkin). Baltimore 1991 [Johns Hopkins University Press].
• Sparkes B. A. & Talcott L. 1970. Black and Plain Pottery of the 6th, 5th and 4th Centuries B.C. (The Athenian Agora 12). Princeton N.C.
• Strab. Strabon. Geographika XII-XIII-XIV (Çev. A. Pekman). İstanbul 1993 [Arkeoloji ve Sanat].
• Şahin M. 2000. Miletopolis Kökenli Figürlü Mezar Stelleri ve Adak Levhâlârı. Ankara.
• Şahin R. 2023. “Miletopolis Antik Kenti (Mustafakemalpaşa/Bursa): Mevcut Bulgular Üzerinden Bir Değerlendirme”. Eds. M. Özgen, S. Alper, Balıkesir Arkeoloji Buluşmaları, 17-19 Kasım 2022, Balıkesir. Kültür Varlıkları ve Sürdürülebilirlik. İstanbul, 335-348.
• Yalman B. 1977. “Miletopolis Hafriyatı”. Türk Arkeoloji Dergisi 24/1, 23-27.
• Zeyrek H. T. 2004. “Mustafakemalpaşa’dan (Miletopolis?) Bronz Bir Heykel: Apollon”. Anadolu Araştırmaları 17/1, 93-130.