Helstone’dan Milton’a: Elizabeth Gaskell’in Kuzey ve Güney Romanında Mekansal Politikalar

Öz

Bu çalışma, Elizabeth Gaskell’ın Kuzey ve Güney (1855) adlı romanının Sanayi Devremi, endüstrileşme ve bu olguların sosyo-ekonomik boyutlarını baz alan geleneksel okumalarının ötesine geçerek, eserde temsil edilen mekânların nasıl toplumsal olarak üretildiğini Henri Lefebvre’in mekân üretimi kuramına referansla ele almaktadır. Bu bağlamda, Gaskell’ın Helstone ve Milton şehirleri ekseninde kurguladığı romandaki mekânlara odaklanarak, bu mekânların ideolojik, tarihsel ve duygusal ilişkilerle nasıl örülü olduğunu göstermeyi amaçlamaktadır. Lefebvre’in mekânsal pratikler, mekân temsilleri ve yaşanılan mekân olarak adlandırdığı üç parçadan oluşan mekân üretimi kuramı, romanın mekân betimlemelerinin sadece arka plan unsurları olarak değerlendirilmesinden ziyade, toplumsal ilişkilerin üretildiği ve müzakere edildiği aktif ve dinamik alanlar olarak irdelenmesine olanak sağlar. Gaskell’ın kırsal Helstone ile sanayi kenti Milton arasında kurduğu çarpıcı karşıtlıklar, mekânsal dönüşüme eşlik eden ideolojik mücadeleleri görünür kılar. Bu ikilikler, pastoral idealler ile sanayileşmenin yarattığı yabancılaşma, disiplin ve emek sömürüsü arasındaki karşıtlığı da açıkça yansıtır. Romanın merkezindeki karakter Margaret Hale’in bu iki mekân arasında süregiden hareketi ise, sınıf ayrımları, ataerkil yapılar ve kamusal-özel alanların ahlaki sınırlarının yeniden çizilmesi üzerine önemli sorular ortaya atar. Sonuç olarak, Kuzey ve Güney, Viktorya dönemi İngiltere’sindeki toplumsal ve ekonomik değişimleri yalnızca yansıtmakla kalmaz eleştirel bir bakış açısıyla da yeniden düşünmeye çağıran, mekânsal dönüşüm ekseninde inşa edilmiş güçlü bir anlatı sunar.

Anahtar Kelimeler

• Elizabeth Gaskell
• Henri Lefebvre
• Manchester
• Kuzey ve Güney
• mekan üretimi

From Helstone to Milton: Spatial Politics in Elizabeth Gaskell’s North and South

Öz

This study, by going beyond the traditional readings of Elizabeth Gaskell’s novel North and South (1855) that are based on the Industrial Revolution, industrialisation, and the socio-economic dimensions of these phenomena, addresses how the spaces represented in the work are socially produced, with reference to Henri Lefebvre’s theory of the production of space. In this context, by focusing on the spaces in the novel that Gaskell constructs along the axis of the towns of Helstone and Milton, it aims to show how these spaces are interwoven with ideological, historical, and emotional relations. Lefebvre’s theory of the production of space, consisting of three parts that he names spatial practices, representations of space, and lived space, makes it possible for the spatial descriptions of the novel to be examined not merely as background elements, but rather as active and dynamic areas in which social relations are produced and negotiated. The striking contrasts Gaskell makes between the rural Helstone and the industrial city of Milton exposes the ideological struggles accompanying spatial transformation. These binaries also clearly indicate the antagonism between pastoral ideals and the alienation, discipline and exploitation of labour caused by industrialisation. The incessant movement of Margaret Hale, the protagonist at the centre of the novel, between these two places poses important questions with regard to class differences, patriarchal structures and the reconfiguration of moral boundaries of public and private spaces. Therefore, North and South does not only reflect the social and economic changes in Victorian England, but also presents a powerful narrative built around spatial transformation that invites a critical rethinking of these changes.

Anahtar Kelimeler

• Elizabeth Gaskell
• Henri Lefebvre
• Manchester
• North and South
• the production of space

Kaynakça

1. Gaskell E. 1994. North and South. Wordsworth Classics.
2. Gaskell E. 2008. Mary Barton. (Ed. S. Foster). Oxford University Press.
3. Kidd A. 2006. Manchester: A History. UK: Carnegie Publishing.
4. Langland E. 1992, Nobody’s angels: Domestic ideology and middle-class women in the Victorian novel. PMLA, 107(2), 290- 304.
5. Lefebvre H. 1991. The Production of Space. (çev. D. Nicholson-Smith). Oxford: Wiley Blackwell. (Original work published 1974)
6. Longmuir A. (2012). Consuming subjects: Women and the market in Elizabeth Gaskell’s North and South. Nineteenth-Century Contexts, 34(3), 237-252.
7. Parkins W. 2008. Mobility and Modernity in Women’s Novels, 1850s-1930s: Women moving dangerously. Palgrave.
8. Poovey M. 1988. Uneven Developments: The Ideological Work of Gender in Mid-Victorian England. Chicago: University of Chicago Press.

9. Poston L. 2004, “1832”. Ed. H. F. Tucker, A Companion to Victorian Literature and Culture. Oxford: Blackwell, 3-18.
10. Vicinus M. (Ed). 2013. A Widening Sphere: Changing Roles of Victorian Women. London: Routledge.