Walking Around the Muğla Markets with Erving Goffman

Öz

Bazaars, although appearing in various forms throughout history, are spaces where social interaction practices are established as gathering places for people. In bazaars, the relationships constructed in daily life by vendors, customers, and staff are reproduced. The aim of this study is to analyze these relationships from the perspective of bazaar vendors in Muğla. A qualitative research method was used, and interviews were conducted using a semi-structured questionnaire. The study area is Muğla, and the universe consists of the Menteşe and Fethiye districts. Using purposive sampling, 24 bazaar vendors (12 men and 12 women) were interviewed. Participant observations were also conducted. Erving Goffman's theory was used as a reference theory. The findings were analyzed under the themes of "Dramaturgy and Performance," "Showcase: The First Point of Appearance of the Self," "Team Spirit: A Form of Solidarity and Resistance," "Extrapersonal Communication," "Impression and Control," and "Exceptional Roles," all derived from Goffman's own concepts. The study generally concluded that bazaar vendors contribute to the reproduction of daily life, and daily life also changes and transforms bazaar vendors; that bazaar vendors act with both their personal and social selves; that they develop creative capacity to sell their products; that they form teams but sometimes fail to adhere to them; that they develop various tactics and strategies to overcome the problems they encounter; that they treat their regular customers with special attention; and that they are careful to maintain order and routine in the bazaar.

Anahtar Kelimeler

• Sociology of Everyday Life
• Erving Goffman
• Bazaar
• Bazaar Vendors
• Space

Erving Goffman ile Muğla Pazarlarında Gezinmek

Öz

Pazar yerleri, tarih boyunca farklı biçimlerle görülse de insanların toplanma mekânlarından biri olarak toplumsal etkileşim pratiklerinin tesis edildiği alanlardır. Pazar yerlerinde, pazarcılar, müşteriler ve görevliler tarafından gündelik hayatta inşa edilen ilişkilerle yeniden üretilen mekânlardır. Bu çalışmanın amacı söz konusu ilişkileri Muğla’da yer alan pazarcılar gözünden analiz etmektir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış ve yarı yapılandırılmış soru formu ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın alanını Muğla, evrenini Menteşe ve Fethiye ilçeleri oluşturmaktadır. Çalışmada amaçlı örneklem tekniği kullanılarak 12 erkek ve 12 kadın olmak üzere 24 pazarcı ile görüşülmüştür. Ayrıca katılımcı gözlemler yapılmıştır. Erving Goffman’ın teorisi referans teori olarak kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, bizatihi Goffman’nın kavramlarından üretilen “Dramaturji ve Performans”, “Vitrin: Benliğin İlk Görünüm Noktası”, “Takım Ruhu: Bir Dayanışma ve Direnme Biçimi”, “Karakter dışı iletişim”, “İzlenim ve Denetim” ve “Ayrıksı Roller” temaları altında analiz edilmiştir. Çalışmada genel olarak pazarcıların gündelik hayatın yeniden üretimine katkıda bulundukları, gündelik hayatın da pazarcıları değişip dönüştürdüğü; pazarcıların hem kişisel hem de toplumsal benlikleri ile hareket ettiklerini; ürünlerini satmak için yaratıcı kapasite geliştirdiklerini; takım ruhu oluşturduklarını fakat zaman zaman buna uymadıklarını; karşılaştıkları sorunları aşmak için çeşitli taktik ve stratejiler geliştirdikleri; devamlı müşterilerine özel muamele yaptıkları; pazarda düzenin sağlanması ve rutinin devam etmesi konusunda dikkatli davrandıkları sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Gündelik Hayat Sosyolojisi
• Erving Goffman
• Pazar
• Pazarcılar
• Mekân

Etik Beyan

Araştırma 2019 yılında yapıldığı için etik kurul belgesi istenmemiştir.

Kaynakça

1. Aliağaoğlu A. 2012, “Balıkesir Şehrinde Haftalık Pazarlar: Çekicilikler ve Sorunlar.” Doğu Coğrafya Dergisi 17/27, 43–72.
2. Baykara T. 2001. Türk Kültür Tarihine Bakışlar. Ankara.
3. Beaujean B. & Talloen P. 2019. “Agora Neydi?” Agora Neydi? Meanwhile in The Mountains: Sagalassos. İstanbul.
4. Candur T. H. 2019. Antik Çağ’da Agora. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi, Denizli.
5. Certeau M. de 2009. Gündelik Yaşamın Keşfi I: Eylem, Uygulama, Üretim Sanatları. Çev. L. A. Özcan. Ankara.
6. Creswell J. W. 2013. Nitel Araştırma Yöntemleri: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni. Çev. M. Bütün & S. B. Demir. Ankara.
7. Çelik Y. 2020, “Kentsel Mekân ve Pazar Yerlerinin Sosyo-Kültürel İşlevleri: Bir Değerlendirme.” Kent ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi 15/2, 30–45.
8. Devorah K. F. 2013, “Sociology of Everyday Life.” Current Sociology 61/5–6.

9. Erkip F. & Özuduru B. 2015, “Türkiye’de Geleneksel Pazar Yerlerinin Sosyo-Kültürel ve Ekonomik Rolleri.” Toplum ve Ekonomi Dergisi 32/4, 200–220.
10. Garfinkel H. 1967. Studies in Ethnomethodology. Englewood Cliffs.
11. Gavcar E., Uçma T. & Köroğlu Ç. 2006, “Seyyar Pazar Esnafının Sorunları ve Çözüm Önerileri (Muğla İli Örneği).” İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 5/9, 133–142.
12. Goffman E. 2014a. Günlük Yaşamda Benliğin Sunumu. Çev. B. Cezar. İstanbul.
13. Goffman E. 2014b. Damga: Örselenmiş Kimliğin İdare Edilişi Üzerine Notlar. Çev. Ş. Geniş, L. Ünsaldı & S. N. Ağırnaslı. Ankara.
14. Goffman E. 2017. Etkileşim Ritüelleri: Yüz Yüze Davranış Üzerine Denemeler. Çev. A. Bölükbaşı. Ankara.
15. Goffman E. 2018a. Karşılaşmalar: Etkileşim Sosyolojisinde İki Çalışma. Çev. S. Çalcı. Ankara.
16. Goffman E. 2018b. Toplum İçinde Davranmak: Etkileşimin Toplumsal Düzenine Dair Açıklamalar. Çev. A. Bölükbaşı. Ankara.
17. Goffman E. 2019. Kamusal Alanda İlişkiler. Çev. M. F. Karakaya. Ankara.
18. Kara M. & Demirtaş A. 2019, “Şehirleşme ve Kent İçi Pazar Yerlerinin Gelişimi Üzerine Sosyo-Ekonomik Bir İnceleme.” Şehir ve Toplum Araştırmaları Dergisi 11/3, 70–85.
19. Koday S. & Çelikoğlu Ş. 2011, “Geleneksel Alışveriş Mekânlarına Bir Örnek: Bartın Kadınlar Pazarı (Galla Bazarı).” Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 15/2, 243–262.
20. Massey D. 2005. For Space. London.
21. Özüdoğru M. & Ar A. 2018, “Halk Pazarı Ortamında Alıcı ve Satıcı Davranışları ve Karşılıklı Uygulanan Pazar Stratejileri Üzerine Nitel Bir Araştırma.” Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 6, 113–119.
22. Schütz A. 2018. Fenomenoloji ve Toplumsal İlişkiler. Çev. A. Akan & S. Kesikoğlu. Ankara.
23. Sztompka P. 2008, “The Focus on Everyday Life: A New Turn in Sociology.” European Review 16/1, 23–37. DOI: 10.1017/S1062798708000045
24. Türkölmez R. İ. 2018, “Kitap Değerlendirmesi Kamusal Alanda İlişkiler: Toplu Yaşamın Mikro İncelemeleri.” Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi 4/1, 60–63.
25. Yıldırım A. & Şimşek H. 2008. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. 6. Baskı. Ankara.