An Evalutaion of Alişar III Pottery from the Ürgüp/Orta Tepe Locality

Öz

Within the scope of this study, a group of Alişar III pottery recovered during research conducted in Şahinefendi Village, located in the Ürgüp district of Nevşehir province, has been evaluated. This material, dating to the last quarter of the 3rd millennium BC, was collected from the surface of the Orta Tepe locality, situated within the same territory as the ancient city of Sobessos, during excavation seasons between 2002–2005 and 2009–2011. However, data regarding the Orta Tepe settlement were initially recorded by Italian researchers during surface surveys focused on the Byzantine Period. This ceramic group, retrieved from a rocky hill, was analyzed using macroscopic methods based on its form, fabric, and decorative characteristics. The presence of Alişar III pottery, which holds a significant place within the Early Bronze Age painted pottery traditions of Central Anatolia, is of great importance in terms of providing data on the distribution of this specific ceramic group within the province of Nevşehir. The primary aim of this study is to qualitatively evaluate the Alişar III pottery from the Orta Tepe locality and to introduce this site to the scientific community as a site for Alişar III pottery in southeastern Nevşehir. Given that the material group offers a limited number of diagnostic forms and lacks a stratified context, this study is intended as a preliminary evaluation.

Anahtar Kelimeler

• Orta Tepe
• early bronze age
• Alişar III pottery
• cappadocian ceramic

Ürgüp/Orta Tepe Mevkii Alişar III Seramiği Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Bu çalışma kapsamında Nevşehir ili, Ürgüp ilçesine bağlı Şahinefendi Kasabası’nda gerçekleştirilen araştırmalar sonucunda ele geçen bir grup Alişar III seramiği değerlendirilmiştir. MÖ 3. Binyılın son çeyreğine tarihlenen söz konusu malzeme, 2002-2005 ve 2009-2011 yılları arasında Sobessos Antik Kenti kazı çalışmaları esnasında aynı teritoryum içerisinde yer alan Orta Tepe Mevkii’nin yüzeyinden toplanmıştır. Ancak Orta Tepe yerleşimine ilişkin veriler, İtalyan araştırmacıların Bizans Dönemi’ne ilişkin gerçekleştirdiği yüzey araştırmaları sırasında kaydedilmiştir. Kayalık bir tepe üzerinden ele geçen bu seramik grubu form, hamur ve bezeme özelliklerine göre makroskobik yöntemler kullanılarak değerlendirmeye alınmıştır. Orta Anadolu Bölgesi Erken Tunç Çağı boyalı seramik gelenekleri içerisinde önemli bir yere sahip olan Alişar III seramiğinin Ürgüp’te bulunması, söz konusu seramik grubunun Nevşehir ili özelinde dağılımına ilişkin veriler sunması açısından büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı Orta Tepe Mevkii’nden ele geçen Alişar III Seramiğini nitelik açısından değerlendirmek ve Nevşehir’in güneydoğusunda yer alan bir Alişar III buluntu merkezi olarak bilim dünyasına tanıtmaktır. Sınırlı sayıda form veren ve herhangi bir tabakaya ait olmayan bu malzeme grubunun çalışılması bir ön değerlendirme niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

• Orta Tepe
• erken tunç çağı
• Alişar III seramiği

Etik Beyan

Etik beyan gerektiren bir çalışma yapılmamıştır.

Kaynakça

1. Balkan-Atlı N., Binder D. & Cauvin M. C. 1999. “Sources, Workshops and Trade in Central Anatolia.” Eds. M. Özdoğan & N. Başgelen, Neolithic in Turkey. İstanbul, 133–145.
2. Bixio A., Bixio R., De Pascale A. & Maifredi A. 2023. “Orta Tepe.” Eds. A. Bixio, R. Bixio & A. De Pascale, Göreme and Şahinefendi: History inside the Rocks of Cappadocia. Oxford, 739–771.
3. Chantre E. 1898. Mission en Cappadoce. Paris.
4. Efe T. & Türkteki M. 2005, “The Stratigraphy and Pottery of the Period Transitional into the Middle Bronze Age at Külloba (Seyitgazi, Eskişehir).” Anatolia Antiqua XIII, 119–144.
5. Emre K. 1979, “Maşathöyük’te Eski Tunç Çağı.” Belleten XLIII/169, 1–48.
6. Emre K. 1989. “Pottery of Levels III and IV at the Karum of Kanesh.” Eds. K. Emre, M. Mellink, B. Hrouda & N. Özgüç, Anatolia and the Ancient Near East: Studies in Honor of Tahsin Özgüç. Ankara, 111–128.
7. Emre T. 2012. Camihöyük Alişar III Seramiği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
8. Genouillac H. D. 1926. Céramique Cappadocienne I–II. Inventoriée et décrite avec une introduction. Paris.

9. Güngördü V. 2021, “Avla Dağ’da Yeni Dönem Tarihöncesi Araştırmaları: İlk Gözlemler.” Anadolu Araştırmaları 25, 1–25.
10. Heredotos 2018. Tarih. Çev. M. Ökmen. İstanbul.
11. Hild F. & Restle M. 1981. Kappadokien (Kappadokia, Charsianon, Sebasteia und Lykandos). Wien.
12. Kamış Y. 2012. Acemhöyük Erken Tunç Çağı Seramiği. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
13. Kamış Y. 2018, “Acemhöyük Buluntuları Işığında Erken Tunç Çağı Orta Anadolu’nun Güneyinde Çark Yapımı Seramiğin Ortaya Çıkışı.” Adalya 21, 63–84.
14. Kamış Y. 2021, “Nevşehir Çakıltepe Höyük Yüzey Araştırması Erken Tunç Çağı Seramikleri.” Seramik Araştırmaları Dergisi 3, 27–57.
15. Kamış Y. & Şener T. 2024, “Eminler Höyük Erken Tunç Çağı III Buluntuları ve MÖ III. Binyıl Sonlarında Karaman Ovası.” Seleucia 14, 309–328.
16. Kulakoğlu F. 2018. “Kaniş Karumu: Eski Asur Ticaretinin Anadolu’daki Başkenti / Karum Kaneš: The Capital City of Old Assyrian Trade in Anatolia.” Eds. K. Köroğlu & S. F. Adalı, Assurlular: Dicle’den Toroslara Tanrı Assur’un Krallığı / The Assyrians: Kingdom of the God Assur from Tigris to Taurus. İstanbul, 56–83.
17. Kulakoğlu F., Kontani R., Ustugi A., Yamaguchi Y., Shimogama & Semmoto M. 2020. “Preliminary Report of Excavations in the Northern Sector of Kültepe 2015–2017.” Integrative Approaches to the Archaeology and History of Kültepe-Kaneš: Kültepe International Meetings 3 – KIM 3: 4–7 August 2017, Kültepe. Belgium, 9–88.
18. Lloyd S. & Mellaart J. 1962. Beycesultan I: The Chalcolithic and Early Bronze Age Levels I. London.
19. Omura S. 1991a, “1989 Yılı Kırşehir, Yozgat, Nevşehir, Aksaray İlleri Sınırları İçerisinde Yürütülen Yüzey Araştırmaları.” 8. Araştırma Sonuçları Toplantısı: 28 Mayıs–1 Haziran 1990. Ankara, 69–90.
20. Omura S. 1991b. Anadolu’da III. Alişar Seramiği. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.
21. Omura S. 1992, “1991 Yılı İç Anadolu’da Yürütülen Yüzey Araştırmaları.” 10. Araştırma Sonuçları Toplantısı: 25–29 Mayıs 1992. Ankara, 365–386.
22. Orthmann W. 1963a. Frühe Keramik von Boğazköy. Berlin.
23. Orthmann W. 1963b. Die Keramik der Frühen Bronzezeit aus Inneranatolien. Berlin.
24. Öktü A. 1978. Die Intermediate-Keramik in Kleinasien. München.
25. Özgüç T. 1963, “Yeni Araştırmalar Işığında Eski Anadolu Arkeolojisi.” Anadolu / Anatolia 7, 23–42.
26. Polacco L. 1975, “Topaklı 1973 Field Expedition Excavation.” Türk Arkeoloji Dergisi 37, 85–98.
27. Schmidt E. 1932. The Alishar Hüyük Seasons of 1928 and 1929 (OIP 19). Chicago.
28. Strabon 2000. Geographika: Antik Anadolu Coğrafyası. Çev. A. Pekman. İstanbul.
29. Şahin F. 2015, “Küllüoba’da Erken Tunç Çağı III Döneminde Kalınlaştırılmış Dudaklı (Bead-rim) Kaselerin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi.” Colloquium Anatolicum 14, 100–119.
30. Şener Ş. C. 2021. Die spätbronzezeitliche Keramik von Yassıhöyük bei Kırşehir. Münster.
31. Şenyurt S. Y. 1998, “Nevşehir İli 1997 Yılı Yüzey Araştırması.” Haz. K. Olşen, H. Çakmak, F. Bayram, F. Kaymaz, N. Tarlan, A. Özme, K. Ataş & H. Dönmez, 16. Araştırma Sonuçları Toplantısı 1: 25–29 Mayıs 1998, Tarsus. Ankara, 451–457.
32. Şenyurt S. Y. 2000, “Nevşehir İli 1998 Yılı Yüzey Araştırması.” Haz. K. Olşen, F. Bayram, A. Özme, K. Ataş, Y. Kepenek, H. Dönmez & C. Süvari, 17. Araştırma Sonuçları Toplantısı 1: 25–29 Mayıs 1999. Ankara, 365–380.
33. Şenyurt S. Y., Kamış Y. & Akçay A. 2013, “Ovaören 2012 Yılı Kazıları.” Haz. H. Dönmez, 35. Kazı Sonuçları Toplantısı 2: 27–31 Mayıs 2012, Muğla. Muğla, 62–80.
34. Türker A. 2012, “Tarihöncesi Nevşehir.” 1. Uluslararası Nevşehir Tarih ve Kültür Sempozyumu Bildirileri 1: 16–19 Kasım 2011, Nevşehir. Nevşehir, 309–332.
35. Türker A. 2014, “Tunç Çağlarında Nevşehir Kültürlerinin Araştırılması 2012–2013 Yılı Saha Çalışmaları: Hacıbektaş ve Çevresi.” 32. Araştırma Sonuçları Toplantısı 1, 231–252.
36. Türker A. 2015, “Suluca-Karahöyük: Kapadokya’da Bir Erken Tunç Çağı Merkezi.” Aktüel Arkeoloji 45, 40–42.
37. Türker A. & Özdemir M. A. 2019. “Iron Age Pottery from Suluca Karahöyük and Its Possibility of Being ‘Phrygian’.” Ed. G. R. Tsetskhladze, Phrygia in Antiquity: From the Bronze Age to the Byzantine Period. Paris, 411–428.
38. von der Osten H. H. 1937. The Alishar Hüyük Seasons of 1930–32 Part I (OIP 28). Chicago.
39. Yıldızhan H. 2022. “Nevşehir İli ve İlçeleri Demir-Roma Çağları Yüzey Araştırması 2021.” Ed. C. Keskin, 38. Araştırma Sonuçları Toplantısı 2: 23–27 Mayıs 2023, Denizli. Denizli, 179–196.