Development, Validity and Reliability of the Mosque Staff Professional Competency Scale

Öz

This study aimed to develop a reliable and valid scale for measuring the professional competencies of imams serving in mosques. As a result of the research, a scale consisting of 14 items and 3 factors was developed, which enables the assessment of imams’ multidimensional competencies in professional knowledge, teaching and guidance skills, as well as general culture. The scale was developed in Kyrgyz, and its clarity and appropriateness were reviewed by field experts. Exploratory Factor Analysis (EFA) confirmed the three-factor structure of the scale, while Confirmatory Factor Analysis (CFA) supported its structural validity. The reliability of the scale was ensured through Cronbach’s alpha coefficient and item–total correlations. The findings indicated that the scale is a reliable and valid tool for measuring the professional competencies of imams. The limited number of scales in the literature that directly assess the professional competencies of imams makes this study original and significant. The developed scale can serve as a valuable tool both in academic research and in professional development programs and training activities for imams.

Anahtar Kelimeler

• Religious Education
• Professional Competency
• Scale Development
• Validity
• Reliability

Etik Beyan

Ethical principles were followed during the preparation of this study.

Мечит имамдарынын кесиптик компетенттүүлүгү шкаласы: Валиддүүлүк жана ишенимдүүлүк деңгээлин аныктоо

Öz

Бул изилдөө мечиттерде кызмат кылган имамдардын кесиптик компетенттүүлүгүн өлчөөгө багытталган ишенимдүү жана валиддүү шкаланы иштеп чыгууну максат кылат. Изилдөөнүн жыйынтыгында иштелип чыккан шкала 14 пункттан жана 3 фактордон турат жана ал имамдардын кесиптик билимин, окутуу жана насаатчылык көндүмдөрүн, ошондой эле жалпы маданият тармагындагы көп өлчөмдүү компетенттүүлүгүн баалоого мүмкүндүк берет. Шкала кыргыз тилинде иштелип чыгып, анын түшүнүктүүлүгү жана ылайыктуулугу тармактагы адистер тарабынан текшерилген. Эксплоративдик фактордук анализ (ЭФА) шкаланын үч факторлуу түзүлүшүн ырастаган, ал эми конфирмативдик фактордук анализ (КФА) анын структуралык жарактуулугун тастыктаган. Шкаланын ишенимдүүлүгү Кронбах альфа коэффициенти жана пункт- жалпы балл корреляциялары аркылуу камсыздалган. Натыйжалар бул шкаланын имамдардын кесиптик компетенттүүлүгүн өлчөөдө ишенимдүү жана жарактуу курал экендигин көрсөттү. Литературада имамдардын кесиптик компетенттүүлүгүн түз баалаган шкалалардын чектелүү болушу бул изилдөөнү өзгөчө жана маанилүү кылат. Иштелип чыккан шкала академиялык изилдөөлөрдө да, имамдардын кесиптик өнүгүү программаларында жана билим берүү иш-чараларында да баалуу курал катары колдонулушу мүмкүн.

Anahtar Kelimeler

• Диний билим берүү
• кесиптик компетенттүүлүк
• шкала иштеп чыгуу
• ишенимдүүлүк
• валиддүүлүк

Etik Beyan

Бул изилдөөнү даярдоо процессинде этикалык принциптер сакталган. Бул үчүн этика комитетинин сертификаты талап кылынбайт.

Kaynakça

1. Bartlet, E. E. – Fountaine, F. C. – Atkeson, F. W. “The Effects of an APF Concentrate Containing Aureomycin on the Growth and Well Being of Young Dairy Calves (Abs.)”. Journal of Animal Science 9 (1950), 646-647.
2. Boyatzis, Richard E. The Competent Manager: A Model for Effective Performance. New York: Wiley, (1982), s. 20- 50.
3. Brown, Timothy A. Confirmatory Factor Analysis for Applied Research. New York, NY: Guilford Press, 2. Basım, (2015), s. 50.
4. Büyüköztürk, Şener. Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı: İstatistik, Araştırma Deseni, SPSS Uygulamaları ve Yorum. Ankara: Pegem Akademi, 26. Basım, (2022), s. 120-190.
5. Comrey, Andrew L. – Lee, Howard B. A First Course in Factor Analysis. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 2. Basım, (1992), s. 217.
6. Çetin, Abdurrahman. “Din Görevlilerinin Mesleki Yeterlik Algıları: Ölçek Geliştirme ve Uygulama”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi 15/1 (2015), 45-68.
7. Çokluk, Ömay – Şekercioğlu, Gökhan – Büyüköztürk, Şener. Sosyal Bilimler İçin Çok Değişkenli İstatistik: SPSS ve LISREL Uygulamaları. Ankara: Pegem Akademi, (2010), s. 207.
8. Duyan, Veli – Gelbal, Selahattin. “Yapısal Eşitlik Modeli: Temel Kavramlar, Uygulama ve Örnekler”. Eğitim ve Bilim 33/150 (2008), 65-79.

9. Field, Andy. Discovering Statistics Using SPSS. London: Sage Publications, 2. Basım, (2005), s. 640.
10. George, Darren – Mallery, Paul. SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference. Boston: Allyn & Bacon, 4. Basım, (2003), s. 222.
11. Karaman, Ayşe. “Dini Liderlerin Mesleki Yeterlilikleri: Kuramsal Bir Değerlendirme”. Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 5/2 (2019), 45-61.
12. Karaman, Muhammed. “Din Hizmetlerinde Mesleki Yeterlilikler ve Eğitim İhtiyaçları”. Uluslararası İslam ve Din Bilimleri Dergisi 6/2 (2019), 78-96.
13. Mundfrom, Daniel J. – Shaw, Dale G. – Ke, Tian L. “Minimum Sample Size Recommendations for Conducting Factor Analyses”. International Journal of Testing 5/2 (2005), 159-168.
14. Netemeyer, Richard G. – Bearden, William O. – Sharma, Subhash. Scaling Procedures: Issues and Applications. Thousand Oaks, CA: Sage Publications, (2003), s. 9-11.
15. Nunnally, Jum C. Psychopathology: A Clinical Approach. New York: McGraw-Hill, (1978), s. 276.
16. Toktomushev, Kemel. “Religion and Politics in Kyrgyzstan after Independence”. Central Asian Affairs 5/1 (2018), 34-56.
17. Turan, İbrahim. “Din Görevlilerinin Mesleki Yeterlilikleri”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 13/1 (2013), 47-73.