Din Eğitiminde Yenilikçi Bir Pedagoji Olarak Çocuklarla Felsefe: Deneyimler, İmkânlar ve Sınırlılıklar

Öz

Bu araştırmanın problemini, Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) derslerinde sıklıkla başvurulan geleneksel, öğretmen merkezli ve anlatım ağırlıklı yöntemlerin öğrencilerin üst düzey düşünme becerilerini sınırlaması oluşturmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, ortaokul 6. sınıf DKAB öğretmenlerinin Çocuklarla Felsefe (P4C) yaklaşımına dayalı sınıf içi uygulamalara ilişkin deneyimlerini, algılarını ve bu sürece yükledikleri anlamları incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma paradigmalarından fenomenolojik desenle yapılandırılan çalışmada, Kocaeli ilinde görev yapan ve amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen 20 DKAB öğretmeni ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları; öğretmenlerin felsefi bilgi eksikliği, müfredat yoğunluğu, kısıtlı ders süreleri ve kalabalık sınıflarda yaşanan yönetim güçlükleri gibi yapısal ve pedagojik engellerle karşılaştıklarını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte katılımcılar, P4C yönteminin geleneksel hiyerarşiyi esneterek demokratik bir iletişim ortamı kurduğunu; öğrencilerin eleştirel düşünme, empati, özgüven ve farklı bakış açılarına saygı gibi sosyal-duyuşsal becerilerini olumlu yönde desteklediğini ifade etmişlerdir. Sonuç olarak, Çocuklarla Felsefe pedagojisinin soyut dini ve ahlaki kavramların içselleştirilmesinde etkili bir model sunduğu görülmüş; yöntemin yaygınlaştırılması için öğretmenlere yönelik uygulamalı hizmet içi eğitimlerin artırılması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Çocuklarla Felsefe
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
• Öğretmen
• Öğrenci
• Sınıf

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde etik ilkelere uyulmuştur. Gerekli Etik Kurul izni Yalova Üniversitesi ilgili biriminden alınmıştır (25.12.2024, 2024/333). Bu makale Yalova Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı’nda Prof. Dr. Nurullah Altaş danışmanlığında tamamlanan "Ortaokul 6. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Çocuklarla Felsefe Etkinliklerine Yönelik Deneyimlerinin İncelenmesi" başlıklı yüksek lisans tezi temel alınarak hazırlanmıştır.

Philosophy for Children as an Innovative Pedagogy in Religious Education: Experiences, Opportunities, and Limitations

Öz

The problem addressed in this research is that traditional, teacher-centered, and lecture-heavy methods frequently used in Religious Culture and Moral Education (RCME) lessons limit students' higher-order thinking skills. Accordingly, this study aims to examine the experiences, perceptions, and meanings attributed to the Philosophy for Children (P4C) approach in classroom applications by 6th-grade DKAB teachers. Structured using a phenomenological design from qualitative research paradigms, the study involved semi-structured interviews with 20 DKAB teachers working in Kocaeli province, selected using purposeful sampling. The research findings reveal that teachers encounter structural and pedagogical obstacles such as a lack of philosophical knowledge, curriculum intensity, limited lesson time, and management difficulties in crowded classrooms. However, participants stated that the P4C method creates a democratic communication environment by relaxing the traditional hierarchy; and that it positively supports students' socio-affective skills such as critical thinking, empathy, self-confidence, and respect for different perspectives. In conclusion, it has been observed that the Philosophy for Children pedagogy offers an effective model for internalizing abstract religious and moral concepts; it is recommended that practical in-service training for teachers be increased to promote the widespread use of this method.

Anahtar Kelimeler

• Philosophy for Children
• Religious Culture and Moral Knowledge
• Teacher
• Student
• Classroom

Etik Beyan

Ethical principles were adhered to throughout the preparation of this study. The necessary approval from the Ethics Committee was obtained from the relevant unit at Yalova University (December 25, 2024, 2024/333). This article is based on the master’s thesis titled “An Examination of the Experiences of 6th-Grade Middle School Religious Culture and Ethics Teachers Regarding Philosophy Activities with Children,” which was completed under the supervision of Prof. Dr. Nurullah Altaş at the Department of Philosophy and Religious Studies, Graduate School of Education, Yalova University.

Kaynakça

1. Ay, Mehmet. (2018). Din Eğitiminde Yöntem Bilimi. Ankara: Grafiker Yayınları.
2. Bleazby, Jennifer. (2015). "Philosophical Enquiry with Children and Its Potential to Counteract Religious and Ideological Extremism". Journal of Philosophy of Education, 49(1), 38-54. https://doi.org/10.1111/1467-9752.12102
3. Cam, Philip. (1998). “Philosophy for Children, Values Education and the Inquiring Society”. Analytic Teaching, 19(1), 42-50.
4. Ergen, İbrahim Esad. (2024). Değerler Eğitiminde Çocuklar İçin Felsefe (P4C) Yaklaşımının Kullanım İmkânı ve Sınırlılıkları. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
5. Grımmıtt, Michael. (2000). Pedagogical Issues in Religious Education: Rethinking the Relationship between Theology, Religious Studies and Religious Education. Great Wakering: McCrimmons.
6. Haynes, Joanna / MURRIS, Karin. (2012). Picturebooks, Philosophy and Children: Critical Thinking and Educational Dialogue. London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203804896
7. Lıpman, Matthew. (2003). Thinking in Education. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511840272
8. Millî Eğitim Bakanlığı [Meb]. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı (Ortaokul 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Ankara: Din Öğretimi Genel Müdürlüğü.

9. Parlak, Sıdıka Nur - KESKİNER, Emine. (2024). "Din Eğitimi ve Din Dili İlişkisi Bağlamında Netleştirilmesi Gereken Bir Kavram: Hermenötik". Talim: Journal of Education in Muslim Societies and Communities, 8(2), 156-180.
10. Patton, Michael Quinn. (2014). Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri (Çev. Ed. Mesut Bütün / Selçuk Beşir Demir). Ankara: Pegem Akademi.
11. Sharp, Ann Margaret. (1995). “Philosophy for Children and the Development of Ethical Values”. Early Child Development and Care, 107(1), 45-55.
12. Tozlu, Ahmet. (2022). "Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Çağdaş Pedagojik Yaklaşım Hazır Bulunuşlukları ve Sınıf Yönetimi Öz-Yeterlik Algıları". Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 14(2), 105-132.
13. Vygotsky, Lev Semyonovich. (1978). Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes. Cambridge: Harvard University Press.