Assessment of Urban Spatial Quality of Mass Housing Areas; Gaziantep Example

Abstract

This research focuses on the evaluation of mass housing areas produced in urban transformation and development areas from the 2000s to the present, depending on spatial quality criteria, in the case of Gaziantep city. The scope of the research consists of six mass housing districts in the city of Gaziantep, which have been produced by the public since the 2000s. In the regions selected as the sample area, each observation-based criterion and the sub-indicators that make up this criterion were scored. The total score as a result of scoring was divided into number of sub-indicators and arithmetical average was found. This enabled both criteria and success/suitability values of indicator titles to be found. It is seen as a result of the research that urban space quality is generally inadequate in mass housing areas created for around last twenty years but while mass housing areas created especially during recent years developed within the framework of diversity, continuity, harmony and identity indicators, they are considered inadequate within the framework of the other indicators. It is thought that the criteria, findings and future implications obtained from the research will contribute to the planning and design process of mass housing areas.

Keywords

• Mass Housing
• Gaziantep
• Urban Space
• Spatial Quality

Toplu Konut Alanlarında Kentsel Mekân Kalitesinin Değerlendirilmesi; Gaziantep Örneği

Öz

Bu araştırma Gaziantep kenti örneğinde 2000’li yıllardan günümüze kadar kentsel dönüşüm ve gelişim alanlarında üretilmiş toplu konut alanlarının mekânsal kalite ölçütlerine bağlı olarak değerlendirilmesi üzerine odaklanmaktadır. Araştırmanın kapsamını, Gaziantep kentinde 2000’li yıllardan itibaren kamu tarafından üretilen altı toplu konut bölgesi oluşturmaktadır. Örneklem alanı olarak seçilen bölgelerde, gözleme dayalı ölçütler ve bu ölçütleri meydana getiren alt göstergeler puanlanmıştır. Puanlama sonucunda elde edilen toplam puan, alt gösterge sayısına bölünerek aritmetik ortalaması bulunmuştur. Bu sayede hem ölçütler hem de gösterge başlıklarının başarı / uygunluk değerleri elde edilmiştir. Araştırma sonucunda yaklaşık son yirmi yıldır üretilen toplu konut alanlarında genel olarak kentsel mekân kalitesinin yetersiz olduğu ancak özellikle son yıllarda üretilen toplu konut alanlarında mekânsal kalite ölçütlerinden süreklilik/kapalılık, çeşitlilik, uyum ve kimlik göstergeleri çerçevesinde gelişme gösterdiği diğer göstergelerin ise yetersiz olduğu görülmektedir. Araştırmadan elde edilen ölçütler, bulgular ve geleceğe yönelik çıkarımların, toplu konut alanları planlanması ve tasarımı sürecine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Toplu Konut
• Gaziantep
• Kentsel Mekân
• Mekânsal Kalite

Kaynakça

1. Ataç, H. (2018). Tarihi kentsel çevrelerde mekansal kalitenin algısal değerlendirilmesi: Zeyrek Camii ve çevresi dünya miras alanı örneği. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
2. Benevolo, L. (1995). Avrupa tarihinde kentler. İstanbul: Afa Yayıncılık.
3. DETR. (2000). Objectives of urban design. By design: Urban Design in the Planning System: Towards Better, 14-16.
4. Geray vd., C. (1983). Şehircilik, Cumhuriyet dönemi Türkiye ansiklopedisi. (Cilt:9, pp.2358-2374). İstanbul: İletişim Yayınları.
5. Greene, S. (1992). Cityshape: communicating and evaluating community design, american planning association. Journal of the American Planning Association, 58(2), 177-189).
6. İnceoğlu, M. (2007). Kentsel Açık Mekanların Kalite Açısından Değerlendirilmesine Yönelik Bir Yaklaşım: İstanbul Meydanlarının incelenmesi (Yayın No. 213542). Yıldız Teknik Üniversitesi, İstanbul.
7. Keleş, R. (2000). Kentleşme Politikaları. Ankara: İmge Kitabevi.
8. Lynch, K. (1981). A theorary of Good City Form. Cambridge MA.: MIT Press.

9. Montgomery, J. (1998). Making a City: Urbanity, Vitality and Urban Design. Journal of Urban Design, 3(1), 93-116.
10. Özbay, F. (1996). Evler Kadınlar ve Ev Kadınları, Diğerlerinin Konut Sorunları: Habitat II Ön Konferansı. (s.52-64). Ankara: TMMOB Yayınları.
11. Öztük, Y. (1992). Kooperatiflerle konut üretim modeli (Yayın No. 21902). İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
12. Polat, Ö. (2010). Farklı Sosyo Ekonomik Gruplarının Oluşturduğu Toplu Konut Açık Alanlarında Kullanıcı Memnuniyetinin Ölçülmesi: Bahçeşehir ve Esenkent Örneği (Yayın No. 292422). İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
13. Rapoport, A. (1982). The meaning of the built environment: A nonverbal communication. Beverly Hills: Sage Publications.
14. Simith, T., Nelischer, M., & Perkins, N. (1997). Quality of an urban community: a framework for understanding the relationship between quality and physical form. Landscape and Urban Planning, 39(2-3), 229-241. https://doi.org/10.1016/S0169-2046(97)00055-8
15. Spaces, P. f. (2000). How to Turn a Place Around:A Handbook of Creating Successful Public Spaces. New York: Project Public Spaces İnc.
16. Wegen, H., & Voordt, T. (2005). Architecture in use: an introduction to the programming, design and evaluation of buildings . Amsterdam: Architectural Press. ISBN: 0750664576
17. Yılmaz, F. B. (2019). Toplu Konutlarda Kullanıcı Memnuniyetinin Ölçülmesi; Tokat Örneği (Yayın No. 606292). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Tokat.
18. Yüksel, H. (2014). Sosyal politika unsuru olarak toplu konut idaresi (TOKİ) uygulamaları: Isparta ili Çünür ve Akkent mahalleleri Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nca yapılan konutlarda ikamet eden konut sakinlerine yönelik bir alan araştırması (Yayın No. 369117). [Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi].