The First State Yacht Of The Ottoman Empire ‘Sultanieh’

Öz

During the long period of the Ottoman Empire, towards the end of sailing and rowing, which were seafaring pursuits, the sultans had the freedom to use any ship they wanted for their private purposes until the 18th century, and these ships used were the most important ships of the navy. In the 19th century, like all over the world, ships suitable for private use of sultans began to be built and used in the Ottoman Empire, which kept pace with the changes. Within the scope of the study, the Sultanieh yacht (Faid Gihad) which was used in the Ottoman Empire and was qualified as the first state yacht due to its closest sense to the modern concept of a state yacht, was examined. Despite the importance of the Sultanieh yacht in history, no relevant studies have been conducted. The most basic sources about the Sultanieh yacht mainly consist of foreign newspaper news of the period, short and non-detailed information in the documents related to the travels of Sultan Abdulaziz, and brief information found in some sources about the Ottoman navy. The process of the emergence of the state yacht concept in the Ottoman Empire was examined and it was thought that the research would contribute to the literature by providing information about the characteristics of a ship that qualified as the first in this context.

Anahtar Kelimeler

• State yacht
• Ottoman
• Navy
• Sultanieh
• Faid Gihad

Osmanlı İmparatorluğu’nun İlk Devlet Yatı 'Sultaniye'

Öz

Osmanlı İmparatorluğu’nun uzun sürecinde padişahlar, yelkenli ve kürekli denizciliğin sonlarına doğru, 18. yüzyıla kadar özel kullanımları için dilediği gemiyi kullanma özgürlüğüne sahiptir ve kullanılan gemiler donanmanın en önemli gemileridir. 19. yüzyılda, dünyanın her yerinde olduğu gibi, değişimlere ayak uyduran Osmanlı İmparatorluğu’nda da padişahlar için özel kullanıma uygun gemiler kullanılmaya ve inşa ettirilmeye başlanmıştır. Çalışma kapsamında, Osmanlı İmparatorluğu’nda kullanılan ve günümüz devlet yatı kavramına en yakın anlamda kullanımından ötürü, ilk devlet yatı nitelemesi yapılmış olan Sultaniye yatı (Feyz-i Cihad) incelenmiştir. Sultaniye yatının tarihteki önemine rağmen konuyla ilgili bir çalışma yapılmamıştır. Sultaniye yatı ile ilgili en temel kaynaklar; ağırlıklı olarak döneminin yabancı gazete haberleri, Sultan Abdülaziz’in seyahatleri ile ilgili dokümanların içinde yer alan kısa, detaysız bilgiler ve Osmanlı donanması hakkındaki bazı kaynaklarda bulunan kısa bilgiler şeklindedir. Çalışmada, Osmanlı’da devlet yatı kavramının ortaya çıkış süreci irdelenmiş ve bu kapsamda ilk olarak nitelendirilen bir geminin özellikleri hakkında bilgiler verilerek araştırmanın literatüre katkı sağlaması düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Devlet yatı
• Osmanlı
• Donanma
• Sultaniye
• Feyz-i Cihad.

Kaynakça

1. Aksüt, A. K. (1944). Sultan Azizin Mısır ve Avrupa Seyahati. Ahmet Sait Matbaası.
2. Ayın, F. ve Göksu, E. (2002). Ana hatlarıyla Abdülaziz Dönemi Osmanlı Bahriyesi ve Ceride-i Askeriyelere göre 1864 yılı denizcilik faaliyetleri. Türkler Ansiklopedisi C 13, Ankara: Milli Eğitim Basımevi.
3. Bostan, İ. (1996). Türkiye Diyanet Vakfı İslam ansiklopedisi. C 14, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
4. Bostan, İ. (2003). Osmanlı Bahriye Teşkilatı: XVII. yüzyılda Tersane-i 'Âmire. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
5. Bostan, İ. (2004). Kadırga’dan Kalyona-XVII. yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı gemi teknolojisinin değişimi. Osmanlı Araştırmaları Dergisi, 24(24), 65-86.
6. Bostan, İ. ve Özbaran, S. (2009). Başlangıçtan XVII. yüzyılın sonuna kadar Türk denizcilik tarihi 1. Deniz Basımevi Müdürlüğü.
7. Caner, E. (2008). Kaplumbağa Terbiyecisi-Osman Hamdi Bey'in romanı. İmaj Yayıncılık.
8. Çetin, A. (2001). Türkiye Diyanet Vakfı İslam ansiklopedisi, C 23, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.

9. Dönmez Yakarçelik, N. (2018). Deniz Müzesi’nde sergilenen tarihi kadırga. Vakıflar Dergisi, (49), 169-185.
10. Egyptian Steam Frigate Faid Gihaad. (1852, December 25). Gleason's Pictorial Drawing Room Companion Newspaper.
11. Fidannaz, P. (2017). İmparatorluğa geçiş sürecinde Osmanlı denizciliği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(50), 215-222.
12. Fletcher, R.A. (1910). Steam-Ships, the story of their development to the present day. Sidwick&Jackson.
13. Genim, S. (2015, 25-26 Mayıs). İstanbul’da kayık. III. Uluslararası Osmanlı İstanbul’u Sempozyumu, İstanbul, Türkiye.
14. Gök, N. (2012). Mütercim Halîmî Efendi’nin notları çerçevesinde Sultan Abdülaziz’in Avrupa seyahati ve sonuçları. Tarihin Peşinde-Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, (7), 165-188.
15. Güleryüz, A. (2007). Ertuğrul Savarona & Türk Devlet yatları. Denizler Kitabevi.
16. Güleryüz, A. ve Langensiefen, B. (1995). The Ottoman steam navy 1828-1928. Maritime Press.
17. Gümüş, M. ve Korkmaz, E. (2018). İsmail Paşa, Saray ve Babıali: Mısır İşgalinin siyasi, iktisadî, sosyal ve idarî zemininin inşası 1863-1879. International Journal of History, 10(10), 145-166.
18. Koçu, E. (1965). İstanbul Ansiklopedisi, C7.
19. Kutay, C. (1991). Sultan Abdülaziz’in Avrupa seyahati. Boğaziçi Yayınları.
20. Launch of the Iron Steam Yacht 'Faid Gihaad' at Orchard Wharf. (1852, January 3). The Illustrated London News.
21. My Life With Europe’s Royal Spendthrifts-By The Countess De Martimprey. (1920, November 28). The Washington Times Final Edition.
22. New Steam Yacht For The Pacha Of Egypt. (1852, 22 Ocak). United Service Journal: Devoted To The Army, Navy and Militia Of The United States, C 6.
23. News and Miscellany. (1867, August 05). The National Republican. Washington City-Monday Morning, No: 114. Noyan, B. (1969). Yalı Köşkü kayıkhanesi ve saltanat kayıkları. Hayat Tarih Mecmuası, (8).
24. Sherman In Russia. (1872, June 08). The New York Herald.
25. Sönmez, A. (2013). Ayastefanos Antlaşması’nın gölgesinde ABD Eski Başkanı Grant’ın Türkiye ziyareti. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi, 13(1), 37-54.
26. Steam Boat Building İn The Thame. (1852, January) The Nautical Magazine and Naval Chronicle A Journal of Papers.
27. Şehsuvaroğlu, H. (1949). Tarihten Sahifeler Köşesi-İstanbul’da Yatlar. Cumhuriyet Gazetesi, 20 Mart.
28. Şehsuvaroğlu, H. (1965). İstanbul Tersanesi-deniz tarihimize ait makaleler. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı.
29. Şehsuvaroğlu, H. (1965). İstanbulda yatlar-deniz tarihimize ait makaleler. Deniz Kuvvetleri Komutanlığı.
30. The Banquet Board Viceroy Egypt Yacht Faid Gihaad Ship 19th. (1862, July 26) The Illustrated London News.
31. The Egyptian Steam Frigate Faid Gihad. (1853, January 22). Mechanics Magazine Museum Register Journal and Gazette.
32. The Egyptian Steam-Frigate, Faid Gihaad. (1852, November 6). The Illustrated London News.
33. The Iron Steam Frigate Faid Gihaad. (1852, November 27). Mechanics Magazine Museum Register Journal and Gazette.
34. Tutel, E. (1997). Seyri Sefain öncesi ve sonrası. İletişim Yayınları.
35. Uluç H. (2021). İzmir Körfezi batıkları. Bilnet Matbaacılık.
36. Ünver, A. S. (1970). Ressam Şehit Hasan Rıza hayatı ve eserleri. Milli Eğitim Basımevi.
37. Yıldız, M. (2014). Türk resmî ziyafet kültüründe Zirve: Fransa İmparatoriçesi Eugénie onuruna verilen muhteşem ziyafetler (1869). Milli Folklor Dergisi, (102), 124-137.
38. Yurtseven, Y.-Şahin, G.N. (2016). Klasik dönem Osmanlı hukukunda padişahın yargı yetkisi. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 1(1), 159-206.
39. Devlet Yatı, Gemi Sicili İçin Gemi Cinsleri Tanımlamaları, Deniz ve İç Sular Düzenleme Genel Müdürlüğü, 2019. https://denizcilik.uab.gov.tr/uploads/pages/gemi-cins-tanimlari/gemi-cins-tanimlari.pdf, (Erişim 07.08.2019).
40. Fréres, A. (2018, 21 Mayıs). View of the entrance of the cabin of The Imperial Yacht-Sultaniye-Istanbul. Library of Congress, https://www.loc.gov/item/2003673193/
41. Fréres, A. (2018, 21 Mayıs). The staircase of the cabin of The Imperial Yacht-Sultaniye-Istanbul. Library of Congress, https://www.loc.gov/item/2003673194/
42. Fréres, A. (2018, 21 Mayıs) The sleeping quarters of The Imperial Yacht-Sultaniye-İstanbul. Library of Congress, https://www.loc.gov/item/2003673191/
43. Fréres, A. (2018, 21 Mayıs) The deck cabins of The Imperial Yacht-Sultaniye-Istanbul. Library of Congress, https://www.loc.gov/item/2003673197/
44. Fréres, A. (2018, 21 Mayıs) The back deck of The Imperial Yacht-Sultaniye-Istanbul. Library of Congress, https://www.loc.gov/item/2003673196/
45. Fréres, A. (2018, Mayıs 21) The Grand Hall Of The Imperial Yacht-Sultaniye-İstanbul. Library of Congress, https://www.loc.gov/resource/cph.3b28859/
46. İstanbul Deniz Müzesi, (2018, Mayıs 21) https://denizmuzesi.dzkk.tsk.tr/index.php/tr/content/278
47. Tyne & Wear Archives Service. (2021, Temmuz 09) Blandford House, Blandford Square, Newcastle Upon Tyne NE1 4JA. National Maritime Museum, Greenwich, London, https://www.rmg.co.uk/collections/objects/rmgc-object-382887