Kentler Arası İş Birliğinde ‘Zaman-Mekân Sıkışması’ Kavramı: Adana-Rotterdam Kentleri Örneği

Öz

Birinci ve İkinci Sanayi Devrimleri’nin tamamlayıcısı Üçüncü Sanayi Devrimi’yle coğrafyanın mekânsal kullanımı da dâhil olmak üzere düşünce akımlarında, ekonomi politiğin teorik çerçevesinde yenilikçi yaklaşımlar ortaya konmuştur. Harvey, coğrafyayı bir mekân bilimi olarak tanımlar ve kuramsal temellerini zaman-mekân sıkışması kavramıyla açıklar. Bu kavram, araştırmanın teorik temelidir. Zaman ve mekân sıkışması kavramı, 2014 yılında Adana Büyükşehir Belediyesi ile Rotterdam Belediyesi arasındaki iş birliğinde tartışılmıştır. 2015 yılında bu proje, Adana ve Doğu Akdeniz kentsel topraklarını da içine alan yeni üretim süreçlerini kapsayan kuram çerçevesinde incelenmiştir. Çalışmanın amacı, gelişmiş üretim tarzına sahip ve mekânsal sınırları kısıtlı bulunan Hollanda ile kentsel toprak kullanabilen Türkiye’nin ortaklığını kuramlar yardımıyla açıklamaktır. Nitel veri analizinden belgeler incelemesi yöntemi kullanılarak basılı proje kaynağıyla basınla paylaşılan bilgiler incelenmiştir. Elde edilen bulgular, ilgili kuramın geçerliliği ve tarafların anlaşmaya sadakatini ortaya koymaktadır. Kentler arasında kentsel toprak kullanımıyla ilgili yeni üretim kapısını aralayan bu uygulama, hem kent yönetimleri arasında yeni bir iş birliği alanı hem de akademik yazında bir ilk olması açısından özgün bir bilimsel çalışmadır.

Anahtar Kelimeler

• Zaman-Mekân Sıkışması
• Uluslararası işbirliği
• Kentsel toprak
• Adana
• Rotterdam

The Concept of 'Time-Space Compression' in Inter-City Cooperation: The Case of Adana and Rotterdam

Abstract

Innovative approaches have been presented within the theoretical framework of political economy, including the spatial use of geography, as a complement to the First and Second Industrial Revolutions with the Third Industrial Revolution. Harvey's concept of time-space compression, where he defines geography as a spatial science and examines its theoretical foundations, forms the theoretical basis of this study. The concept of time - space compression was discussed in 2014 during the collaboration between Adana Metropolitan Municipality and Rotterdam Municipality. In 2015, this regional project, which encompassed the urban lands of Adana and the Eastern Mediterranean, was examined within the framework of the theory, covering new production processes. The aim of the study is to explain the partnership between the Netherlands, with its advanced production style and spatial constraints, and Türkiye, which has access to urban land, within a theoretical framework. Qualitative data analysis was conducted using the document analysis method, and information shared with the press through the printed project sources was reviewed. The findings obtained reveal the validity of the relevant theory and the parties' commitment to the agreement. This application, which opens the door to new production through inter-city and urban land use, is an original scientific study, being a first in the field of new cooperation and academic literature.

Keywords

• Time-Space Compression
• Urban land
• International cooperation
• Adana
• Rotterdam

Kaynakça

1. Adana Büyükşehir Belediyesi – ABB (2015). Floral Project Adana. Adana BB Yayını.
2. Adana Valiliği (2024). 2023 yılı Çevre Durum Raporu. ÇED ve Çevre İzinleri Şube Müdürlüğü Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü.
3. Akkahve, D. (2023). Prof. Dr. İlhan Tekeli ile bölge planlama üzerine. Bölüm 4: modernite projesinin aşınması ve post modernite döneminde bölge planlama. Bölgesel Kalkınma Dergisi, 01(04), 359-373.
4. Avcı, M. G. (2021). Zaman-Mekân Sıkışması, küreselleşen salgın ve toplumsal sonuçları. OPUS International Journal of Society Researches, 17(Pandemi Özel Sayısı), 3787-3807. https://doi.org/10.26466/opus.879532
5. Bookchin M. (2017). Kentsiz Kentleşme: Yurttaşlığın Yükselişi ve Çöküşü. (Çev. B. Özyalçın). Sümer Yayıncılık. 2. Baskı. İstanbul.
6. Çelik, S. (2024). Yeni kapitalizmin mekânsal örgütlenme biçimi olarak yaratıcı kentler: Singapur örneği. İdealkent, 16(45), 1703-1730. https://doi.org/10.31198/idealkent.1373200
7. Çevik, D. (2017). Sanayi Devrimlerinin süreci ve 4. Sanayi Devrimi. https://www.alomaliye.com/2017/05/29/sanayi-devrimlerinin-sureci-4-sanayi-devrimi/
8. Dulay Yangın, D. (2020). Endüstri 4.0, dijitalleşme ve iş hukukunun geleceği-dijital platformların ortaya çıkardığı hukuki ilişkiler çerçevesinde değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası, 78(3), 1209-1237. https://doi.org/10.26650/mecmua.2020.78.3.0003

9. Esen, F. (2019). Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Uzaktan Algılama (UA) ile Bingöl şehri ve çevresindeki yerleşmelerin mekânsal gelişimi için uygun alanların tespit edilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 101-112. https://doi.org/10.18506/anemon.407338
10. Erat, V. (2017). Postmodern durum, teknoloji ve devlet. Yasama Dergisi (36).
11. Gazeteci.nl. (2024, Nisan 10). Büyükşehir destekli Hollanda modeli için ilk adım. https://gazeteci.nl/buyuksehir-destekli-hollanda-modeli-icin-ilk-adim/
12. Ghulyan, H. (2021). Tarihsel, Soyut, Çelişkili: 1923’ten Günümüze Türkiye’de kentsel toplumsal mekân. Ankara Üniversitesi. Ernst Reuter İskân ve Şehircilik Araştırma ve Uygulama Merkezi
13. Gündüz, A. (2020). Zamanın ve mekânın dönüşümü: David Harvey’in penceresinden sermayenin kentleşmesi. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, 4(1), 50-65.
14. Harvey, D. (1973). Social Justice and the City. Johns Hopkins University Press.
15. Harvey, D. (1982). The Limits to Capital. Blackwell.
16. Harvey, D. (1989). The Urban Experience. Johns Hopkins University Press.
17. Harvey, D. (1992). The Condition of Postmodernity. Blackwell.
18. Harvey, D. (2012). Rebel Cities. Verso.
19. Harvey, D. (1999). Postmodernliğin durumu. (S. Savran, Çev.). Metis Yayınları.
20. Harvey, D. (2009). Sosyal adalet ve şehir. (M. Moralı, Çev). Metis Yayınları.
21. Harvey, D. (2011). Umut mekânları. (Z. Gambetti, Çev.). Metis Yayınları.
22. Harvey, D. (2008b). Yeni emperyalizm. (H. Güldü, Çev.). Everest Yayınları.
23. Harvey, D. (2009). Kapitalist kent. (E. Kılıç, Çev.). New Left Review 2008 Türkiye Seçkisi içinde (s. 181-202), İstanbul: Agora Kitaplığı.
24. Harvey, D. (2015). Neoliberalizmin kısa tarihi. (A.Onacak, Çev.). Düşünsel. Sel Yayıncılık.
25. Katznelson, I. (2009). Önsöz. Harvey, D. Sosyal Adalet ve Şehir. (M. Moralı, Çev.). Metis Yayınları.
26. Kaya, İ. (2022). Zaman ve uzam kültürü. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 8(2).
27. Kazgan G. (2021). Küreselleşme ve Ulus-Devlet. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
28. Kazgan G. (2008). Türkiye ekonomisinde krizler (1929-2001): Ekonomi politik açısından bir irdeleme. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
29. Keleş, R. (1995). Kentleşme ve Türkçe. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, 6, 1-5
30. Keskinok, Ç. (2022). Kentsel planlamada kamu yararı üzerine tartışma. İdealkent, 13(37), 1070-1081. https://doi.org/10.31198/idealkent.1202202
31. May, J. R. (1994). Towards a Sociology of Time-Space Compression. University of London. Thesis on Doctor of Philosophy
32. Oral, H. (2023). Habitus Bağlamında Kentleşme ve Mekânın Toplumsal Dönüşüme Etkisi: Kayaşehir örneği. [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi SBE].
33. Önal F. (2007). Kentlerde Sürdürülebilir Gelişim ve Kamusal Alanların Dönüşümü. Kılıçbeyli E.H. (Editör). 21. Yüzyılda Avrupa ve Türkiye’de Yerel Yönetimler Sürdürülebilir Kalkınma ve Yönetişim. UNDP – DPT Sürdürülebilir Kalkınmanın Sektörel Politikalara Entegrasyonu. Haziran 2007. Adana. ISBN:978 975 015 7202
34. Özgür E. M. (2020). COG 135 Küreselleşme. Coğrafya Ders Notları. ANKADEM. Ankara Üniversitesi. DTCF.
35. Rostow, W. (2012). Sanayi Devrimi nasıl başladı? İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 30(1-4).
36. Turut, H., & Özgür, E. M. (2018). Klasik kent kuramlarından eleştirel kent kuramlarına geçiş bağlamında kentleri yeniden okumak. Ege Coğrafya Dergisi, 27(1).
37. Uysal, G., Ateş, D., & İpçioğlu, İ. (2008). Sanayi Devrimi: Küreselleşme Sürecinin Arkasındaki İtici Güç. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 15(2), 31-48