Mimaride Biçimin Görsel Etkisi: Tasarımcı Hedefi ve Kullanıcı Üzerinden Bir Araştırma

Öz

Görsellik, mimarinin değerlendirilme ölçütlerinden biri olarak estetik çerçevesinde değerlendirilmekte ve bu anlamda mimaride aranan özelliklerden biri olarak yer almaktadır. Genel anlamda görselliğin değerlendirilmesinde ilk ele alınan ve değerlendirilen özellik de ‘biçim’ olmaktadır. Bu açıdan biçim, mimari tasarımın görsel etkisinde önemli bir yer tutmaktadır. Bu çalışma; mimari tasarımda tasarımcının hedeflediği görsel etki ile kullanıcı algısı arasındaki ilişkiyi irdelemek üzerine yapılmış bir araştırmadır. Araştırma kapsamında örnekleme alanı olarak seçilen Antalya kent merkezinde yer alan ve biçimsel anlamda çoğunluğu oluşturan diğer binalardan farklı bir etki sergilediği düşünülen beş bina ele alınmıştır. Seçilen binaların mimarlarının hedeflediği görsel etkiler ile kullanıcı algısı, 100 kullanıcı ile yapılan anket sonucunda değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlarda tasarımcının biçimsel olarak kullanıcı üzerinde bırakmak istediği görsel etki ile kullanıcı algısı arasında çok belirgin farklılıklar olmadığı; tasarımcının istediği yönde etkiler oluşturulabildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Tasarım ve Biçim
• Görsellik
• Görsel Etki
• Biçimsel Etki

Visual Effects Of Form In Architecture; A Research About The Designer Goals And User Perception

Abstract

Visuality is evaluated within the framework of aesthetics as one of the evaluation criteria of architecture and in this sense, it is one of the properties sought in architecture. Generally ‘form’ is the first feature that is also evaluated in architectural visuality. In this respect, form is an important feature in the visual effect of architectural design. This study is a research on the perception of the user with the visual effect targeted by the designer in architectural design. Within the scope of the research, five buildings in Antalya city center, which are chosen as sampling area, are thought to have a different effect from other conventional buildings in terms of form were discussed. Architectural goals by meaning of visual effects of the selected buildings were evaluated based on the perception of users according to the survey method conducted for 100 users. In the study, it has been concluded that there are no significant differences between targeted visual effects of designers and user perception. So designers can create effects as they wish.

Keywords

• Design and Form
• Visualism
• Visual Effect
• Formal Effect
• User perception

Kaynakça

1. Aydınlı, S. (1986). Mekânsal Değerlendirmede Algısal Yargılara Dayalı bir Model, Dr. Tezi, İstanbul: İTÜ
2. Aydınlı, S. (1992). Mimarlıkta Görsel Analiz, İstanbul: İTÜ Yayınları
3. Aytem, N. M. (2005). Mimari Mekanda Renk Form ve Doku Değişkenlerinin Algılanması, YL. Tezi, İstanbul: İTÜ
4. Ataç, B. (2006). Mimari Biçimlenişte Yorum, YL. Tezi, Edirne: Trakya Üniversitesi
5. Balkan, Y. (1996). Mimari Tasarımda Biçime Bağlı Davranışlar, Dr. Tezi, İstanbul: Mimar Sinan Üniversitesi
6. Ching, F.D.K (2004). Mimarlık, Biçim, Mekan, Düzen, Çeviren: Sevgi Lökçe, İstanbul: YEM Yayınları
7. Erkman, U. (1973). Mimaride Görsel Etki ve İdrak İlişkileri, Dr. Tezi, İstanbul: İTÜ
8. Ertürk, S. (1984). Mimari Mekanın Algılanması Üzerine Deneysel Bir Çalışma, Dr. Tezi, Trabzon: Karadeniz Üniversitesi

9. Hasol, D. (1993). Ansiklopedik Mimarlık Sözlüğü, İstanbul: YEM yayınları
10. Kortan, E. (1999). Mimarlıkta Estetik Değerler, Yapı Dergisi 211. sayı sf: 63-69
11. Kurtçu, G. E. (1999). Mimari Kütlede Biçimleniş Faktörleri, YL Tezi, Edirne: Trakya Üniversitesi
12. Sirel, Ş. (1992). Aydınlığın Niteliği,YFU (Yapı Fiziği Uzmanlık Enstitüsü), Kitapçık no: 4
13. Özer, B. (1974). Estetik’in Anlamı Kapsamı ve Günümüzdeki Yeri, Yapı Dergisi, YEM Yayınları, sayı 7, sf:33
14. Parsa, A.F. (2007), İmgenin Gücü: Görsel Kültürün Yükselişi, Fotoğrafya Dergisi 19
15. Onat, E. (1991). Mimarlık Form ve Geometri, İstanbul: YEM Yayınları
16. Turuthan, T. (1987). Tasarlama Faaliyeti ve Tasarımcı Nitelikleri Üzerine Bir İnceleme, Dr. Tezi, Trabzon: KTÜ
17. Uraz, T. (1993). Tasarlama Düşünme Biçimlendirme, İstanbul: İTÜ Yayınları
18. Ünügür, S.M. (1989). Bina Tasarımının Temel İlkeleri, İstanbul: İTÜ Yayınları
19. Yakan, Ş. (1999). Mimari Form Oluşumuna Etki Eden Girdiler ve Tarihsel Süreç İçinde Form Olgusunun İrdelenmesi, YL tezi, İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi
20. Yılmaz, Ö. (2004). Mimari Mekanda Görsel Algı ve Manipülasyon İlişkilerinin İrdelenmesi, YL. Tezi, İstanbul: Yıldız Teknik Üniversitesi
21. Zevi, B. (1990). Mimariyi Görmeyi Öğrenmek, Çev: Demir Divanlıoğlu, İstanbul: Birsen Yayınevi