Okul Yöneticilerinin Psikolojik Olgunluğunun Öğretmenler Üzerindeki Etkilerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin psikolojik olgunluklarının öğretmenler üzerindeki etkilerini öğretmen görüşlerine göre belirlemektir. Araştırmada psikolojik olgunluk kavramının aşamaları olan özerklik, esneklik, öz farkındalık ve ego dayanıklılığı becerileri açıklanarak yöneticilerin bu becerilerinin öğretmenler üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu çeşitli branşlardan 12 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında öğretmenler ile psikolojik olgunluğun aşamalarına yönelik hazırlanmış açık uçlu sorulardan oluşan yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme formlarından ulaşılan veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonunda; okul yöneticilerinin ego dayanıklılığının öğretmenlerin güven duygusunu artırdığı ve olumlu bir okul ikliminin oluşmasına katkı sağladığı, öz farkındalığa sahip olmasının ise sağlıklı ilişkiler kurulmasını sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca okul yöneticilerinin özerk davranışlarının öğretmenlerin güven duygusunu artırdığı ve işleyişte sürekliliği sağladığı anlaşılmıştır. Esnek bir yapıya sahip okul yöneticilerinin ise öğretmenlerin kendilerini daha rahat hissetmesini sağladığı, üretkenliklerine ve kendilerini ifade etme becerilerine katkı sunduğu, olumlu bir okul iklimi sağladığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Her bir boyut farklı etkilere sahip olmakla beraber, yöneticilerin psikolojik olgunlukları öğretmenleri genel olarak olumlu yönde etkilemektedir. Bu kapsamda; okul yöneticileri seçilirken yönetici fonksiyonlarına ek olarak psikolojik olgunlukları da önemsenerek psikolojik olgunluğa sahip kişilerin okul yöneticisi olarak atanması sağlanabilir. Halihazırda görevini sürdüren okul yöneticilerine ise psikolojik olgunluğun aşamalarına (ego dayanıklılığı, özerklik, öz farkındalık, esneklik) yönelik hizmet içi eğitimler verilebilir.

Anahtar Kelimeler

• psikolojik olgunluk
• okul yöneticileri
• öğretmenler

Examining the Effects of Psychological Maturity of School Administrators on Teachers

Öz

The aim of this study is to determine the effects of psychological maturity of school administrators on teachers as found in surveys of teachers. The study explained the skills of autonomy, flexibility, self-awareness and ego resilience, which are the stages of the concept of psychological maturity, and examined the effects of these skills of school administrators on teachers. The study group of the research consists of 12 teachers from different areas. Semi-structured interviews consisting of open-ended questions were conducted with teachers as part of the research. The data obtained from the interview questionnaires was subjected to content analysis. At the end of the study, it was found that the ego resilience of school leaders strengthens teachers' self-confidence and contributes to the creation of a positive school climate and that self-confidence enables the development of healthy relationships. In addition, the autonomous behavior of school administrators was found to increase teacher confidence and provide continuity in operations. School administrators with a flexible structure were found to make teachers feel more comfortable, contribute to a positive school climate, and promote teacher productivity and expression. The psychological maturity of administrators generally has a positive effect on teachers. In this context: In the selection of school administrators, their psychological maturity should be taken into account as well as their administrative functions, and persons with psychological maturity should be appointed as school administrators. Training on the levels of psychological maturity can be offered to already appointed school administrators.

Anahtar Kelimeler

• psychology maturity
• teachers
• school administrators

Kaynakça

1. Amabile, T. M. (1996). Creativity in context: Update to the social psychology of creativity. Westview Press.
2. Ashkanasy, N. M., & Daus, C. S. (2002). Emotion in the Workplace: The New Challenge for Managers. Academy of Management Executive, 16(1), 76-86.
3. Aslan, Ş. (2008). Örgütsel vatandaşlık davranışı ile örgütsel bağlılık ve mesleğe bağlılık arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Celal Bayar Üniversitesi Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 15(2).
4. Avolio, B. J., & Bass, B. M. (2004). Multifactor Leadership Questionnaire: Manual and sampler set. Mind Garden.
5. Aydın, G. (2017). Assessing a model of cognitive test anxiety: The role of rumination, self-forgiveness, perfectionism cognitions and cognitive defusion through the indirect effect of psychological flexibility (Yüksek lisans tezi). Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara.
6. Aydın, N. (2018). Nitel araştırma yöntemleri: Etnoloji. Uluslararası Beşeri ve Sosyal Bilimler İnceleme Dergisi, 2(2), 60-71.
7. Bass, B. M. (1990). From transactional to transformational leadership: Learning to share the vision. Organizational Dynamics, 18(3), 19–31. https://doi.org/10.1016/0090-2616(90)90061-S
8. Blase, J., & Blase, J. (2000). Effective instructional leadership: Teachers' perspectives on how principals promote teaching and learning in schools. Journal of Educational Administration, 38(2), 130-141. https://doi.org/10.1108/09578230010319294

9. Block, J., & Kremen, A. M. (1996). IQ and ego-resiliency: Conceptual and empirical connections and separateness. Journal of Personality and Social Psychology, 70(2), 349-361. https://doi.org/10.1037/0022-3514.70.2.349
10. Boyatzis, R. E. (2018). The Neuroscience of Change: A Compassion-Based Program for Personal Transformation. Academy of Management Learning & Education, 17(4), 624-627.
11. Canas, J. J., Quesada, F. J., Antoli, A., & Fajardo, I. (2003). Cognitive flexibility and adaptability to environmental changes in dynamic complex problem-solving tasks. Ergonomics, 46(5), 482-501.
12. Collie, R. J., Shapka, J. D., & Perry, N. E. (2012). School climate and social–emotional learning: Predicting teacher stress, job satisfaction, and teaching efficacy. Journal of Educational Psychology, 104(4), 1189-1204. https://doi.org/10.1037/a0029356
13. Conger, J. A., & Kanungo, R. N. (1998). Charismatic leadership in organizations. Sage Publications. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage Publications.
14. Çelik, E. (2013). Lise son sınıf öğrencilerinin yılmazlık özelliklerinin duygusal dışavurum açısından incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17 (2), 221-236.
15. Çetinkaya, A. & Özyürek, A. (2021). Okul öncesi dönem çocuklarda ego sağlamlığı ve ruhsal uyum arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7(3), 147-163.
16. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1985). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior. Springer Science & Business Media.
17. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (1987). The support of autonomy and the control of behavior. Journal of Personality and Social Psychology, 53(6), 1024–1037. https://doi.org/10.1037/0022-3514.53.6.1024
18. Detert, J. R., & Burris, E. R. (2007). Leadership behavior and employee voice: Is the door really open? Academy of Management Journal, 50(4), 869-884. https://doi.org/10.5465/amj.2007.26279183
19. Diamond, A. (2013). Executive functions. Annual Review of Psychology, 64(1), 135-168. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-113011-143750
20. Eryılmaz, A., & Uzun, A. E. (2024). Embarking on the safe route: Exploring the psychological maturity scale. Alpha Psychiatry, 25(3), 101-110. https://doi.org/10.5152/alphapsychiatry.2024.231453
21. Finkelstein, S., & Hambrick, D. C. (1996). Strategic leadership: Top executives and their effects on organizations. West Publishing Company.
22. Gagne, M., & Deci, E. L. (2005). Self-determination theory and work motivation. Journal of Organizational Behavior, 26(4), 331–362. https://doi.org/10.1002/job.322
23. Gialamas, V., & Spillane, J. P. (2016). Distributed leadership as a resource for leadership practice in education. Educational Administration Quarterly, 52(4), 606-651. https://doi.org/10.1177/0013161X16649981
24. Giles, C., & Hargreaves, A. (2006). The sustainability of innovative schools as learning organizations and their effectiveness in times of educational change. School Leadership & Management, 26(2), 141-160. https://doi.org/10.1080/13632430600562224
25. Goleman, D. (1995). Emotional intelligence: Why it can matter more than IQ. Bantam Books.
26. Goleman, D., Boyatzis, R., & McKee, A. (2002). Primal leadership: Realizing the power of emotional intelligence. Harvard Business Press.
27. Guskey, T. R. (2014). Professional development and teacher change. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 20(5), 523–548. https://doi.org/10.1080/13540602.2014.932686
28. Güneş, H. (2024). Psikolojik sağlık. Sentez Yayıncılık.
29. Hayes, S. C., & Lillis, J. (2012). Acceptance and commitment therapy: Theories of psychotherapy series. American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/13786-000
30. Hayes, S., Strosahl, K., Bunting, K., Twohig, M., & Wilson, K. G. (2010). What is acceptance and commitment therapy? In S. C. Hayes & K. Strosahl (Eds.), A Practical Guide to Acceptance and Commitment Therapy. New York: Springer.
31. Hargreaves, A., & Fullan, M. (2012). Professional capital: Transforming teaching in every school. Teachers College Press.
32. Hersey, P., & Blanchard, K.H. (1969). Liderliğin yaşam döngüsü teorisi. Eğitim ve Gelişim Dergisi, 23(5), 26–34.
33. Husserl, E. (1983). Ideas pertaining to a pure phenomenology and to a phenomenological philosophy: First book (F. Kersten, Trans.). Springer. (Original work published 1913)
34. Hülsheger, U. R., et al. (2009). Emotional intelligence and leadership effectiveness: A combined contribution of emotional competencies and group processes. Journal of Applied Psychology, 94(3), 589-597.
35. Kabat-Zinn, J. (2023). Wherever you go, there you are: Mindfulness meditation in everyday life. Hachette UK Kaya, T. (2019). Öz farkındalık, bireysel kimlik ve toplumsal kimliğin holiganizm üzerindeki etkisi (Tez No. 619282) [Yüksek lisans tezi, Ufuk Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
36. Leithwood, K., Harris, A., & Hopkins, D. (2008). Seven strong claims about successful school leadership. School leadership and management, 28(1), 27-42.
37. Luthans, F., Avolio, B. J., Avey, J. B., & Norman, S. M. (2007). Positive psychological capital: Measurement and relationship with performance and satisfaction. Personnel Psychology, 60(3), 541-572. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2007.00083.x
38. Martin, M. M., Anderson, C. M., & Thweatt, K. S. (1998). Individuals’ perceptions of their communication behaviors: A validity study of the relationship between the Cognitive Flexibility Scale and the Communication Flexibility Scale with aggressive communication traits. Journal of Social Behavior and Personality, 13(3), 531-540.
39. Matua, G. A., & Van Der Wal, D. M. (2015). Differentiating between descriptive and interpretive phenomenological research approaches. Nurse Researcher, 22(6), 22-27.
40. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass.
41. Morsünbül, Ü. (2012). Özerklik ve ruh sağlığına etkisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(2), 260-278. https://doi.org/10.5455/cap.20120416
42. Mumford, M. D., Medeiros, K. E. & Partlow, P. J. (2012). Creative thinking: Processes, strategies and knowledge. The Journal of Creative Behavior 46(1), 30–47.
43. Neff, K. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and identity, 2(2), 85-101.
44. Önder, A. & Gülay-Ogelman, H. (2011). The reliability-validity study for the ego resiliency scale (teacher-mother-father forms) for children aged between 5 and 6. Uluslararası Hakemli Akademik Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 5-21.
45. Poyraz, E., & Cilveoğlu, A. A. (2020). Tevazu bağlamında liderlik: Algılanan ego durumu ve etkin liderlik üzerine bir araştırma. International Journal of Social and Economic Sciences, 10(2), 128-141.
46. Pretorius, A., & Plaatjies, B. (2023). Self-awareness as a key emotional intelligent skill for secondary school principals’ leadership toolkit. Research in Educational Policy and Management, 5(2), 52-74. https://doi.org/10.46303/repam.2023.9
47. Sanday, L. A., & Venter, M. A. (2012). How gaining knowledge and awareness of ego strength will assist teachers in understanding learners better. Africa Education Review, 9(1), 159-173.
48. Saydam, F. (2020). Otel işletmelerinde yönetici özerkliği, stratejik kontrol, örgütsel politika ve stratejik planlama performansı üzerine bir araştırma: antalya örneği. Doktora Tezi. Nevşehir: Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
49. Schwartz, S. H. (2010). Basic human values: An overview. The Journal of Social Issues, 66(3), 513–536. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.2010.01639.x
50. Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2015). Job satisfaction, stress and coping strategies in the teaching profession—What do teachers say? International Education Studies, 8(3), 181-192. https://doi.org/10.5539/ies.v8n3p181
51. Stamps, P. L., & Piedmont, E. B. (1986). Work satisfaction: An index for measurement. Ann Arbor, MI: Nurses and Health Administration Press.
52. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Olgunluk. İçinde Güncel Türkçe sözlük. Erişim tarihi: Mart, 27, 2024, https://sozluk.gov.tr/ Van Dyck, C., Frese, M., Baer, M., & Sonnentag, S. (2005). Organizational error management culture and its impact on performance: A two-study replication. Journal of Applied Psychology, 90(6), 1228–1240. https://doi.org/10.1037/0021-9010.90.6.1228
53. Walumbwa, F. O., Avolio, B. J., Gardner, W. L., Wernsing, T. S., & Peterson, S. J. (2008). Authentic leadership: Development and validation of a theory-based measure. Journal of Management, 34(1), 89-126. https://doi.org/10.1177/0149206307308913
54. West, M. A., & Anderson, N. R. (1996). Innovation in top management teams. Journal of Applied Psychology, 81(6), 680–693. https://doi.org/10.1037/0021-9010.81.6.680
55. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
56. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.