Maarif Modelinde Değer Aktarımı: Okul Öncesi Eğitimi Programında Erdem-Değer-Eylem Çerçevesinin İncelenmesi

Öz

Türk kültürü gelecek nesillere oyun, dil ve gelenek gibi birçok yolla doğal olarak aktarılmaktadır. Kültürlenmenin formal yollarından en önemlisi eğitimdir. Türkiye Yüzyılı: Maarif Modeli (TYMM), ‘’milli ve manevi unsurlara sahip ve bunların gelecek nesillere aktarımını amaçlayan’’ bir eğitim müfredatı olarak 26 Nisan 2024 tarihinde kamuoyunun ilgisine sunulmuş ve görüşler alınmıştır. TYMM 2024-25 yılında öğrencilere kademeli olarak uygulanması planlanmıştır. Bu kademeli geçişte yer alan gruplardan ilki okul öncesi eğitimi programıdır. Türkiye Cumhuriyeti’nin en küçük yaştaki vatandaşları için hazırlanan çerçevenin kültürel değerlerin aktarımı bakımından incelenmesi oldukça önemlidir. Bu araştırma nitel araştırma metodolojisinde doküman inceleme yöntemi ile dizayn edilmiş olup, TYMM Programlar Ortak Metni ve TYMM- Okul Öncesi Eğitimi Programı metinlerinde erdem-değer-eylem çerçevesi incelenmiştir. Sonuçlar değerlerin programda bir bileşen olarak sunulduğu, bir sınıflamaya tabi tutulmadığı, yerel değerlerden evrensel değerlere doğru bir akış izlendiği görülmektedir. Değerlerin programda ele alınmasına ilişkin kriterler olduğu, değerlendirmede de edinimlerinin raporlanması gerektiği anlaşılmaktadır. Ayrıca programda okuryazarlık bileşeni başlığı altında kültür ve vatandaşlık okuryazarlığı alanlarının da bulunduğu görülmektedir. Bu iki okuryazarlık türünde farkındalık amaçlandığı ifade edilmiş olup, bazı becerilerin farkındalık düzeyi üzerinde olduğu saptanmıştır. Program ulusal ve uluslararası örnekler ile kültürel değer aktarımı unsurları bakımından okul öncesi eğitim programı üzerinden tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Değer
• Eğitim
• Eğitim programı
• Türk kültürü
• Program

Value Transfer in Maarif Model: Examining The Virtue-Value-Action Framework in Early Childhood Education Program

Öz

Turkish culture is naturally passed to future generations in various ways, including games, language, and traditions. The most important formal means of acculturation is education. Türkiye Yüzyılı: Maarif Modeli was presented to the public on April 26, 2024, as an education curriculum that has national and spiritual elements and aims to transfer them to future generations. Türkiye Yüzyılı: Maarif Modeli (TYMM) is planned to be gradually implemented for students in 2024-25. This research was designed with the document analysis method in qualitative research methodology: Maarif Model Programs Common Text and Türkiye Yüzyılı: Maarif Modeli-Preschool Education Program texts, and the virtue-value-action framework was examined. The results show that values are presented as a component in the program; they are not subjected to a classification, and a flow from local values to universal values is followed. It is understood that there are criteria for addressing values in the program and that their acquisition should be reported in the evaluation. Additionally, the program includes cultural and citizenship literacy components under the literacy component title. The program was discussed in terms of national and international examples and cultural value transfer elements through the preschool education program.

Anahtar Kelimeler

• Education
• Education Model
• Program
• Turkish Culture
• Values

Kaynakça

1. Bay, D. N. (2018). Okul Öncesi Eğitimde Bir Kültür Aktarımı: Millî Oyunlar. E-International Journal of Educational Research, 9(2), 82–104. https://doi.org/10.19160/ijer.398721
2. Duman, A. (2009). The clothing motif in our oral culture. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 49, 225–236.
3. Erkuş, S., & Yazar, T. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi eğitim programındaki değerler eğitimine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (20), 196-211. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/786944
4. Ertürk, S. (2016). Eğitimde Program Geliştirme. Ankara: Edge Yayıncılık.
5. Escaño, C. (2013). Move commons education. Commons, free culture and collaborative action from a critical, media and e-visual pedagogy. Arte, Individuo y Sociedad, 25(2). https://doi.org/10.5209/rev_ARIS.2013.v25.n2.39078
6. Farini, F. (2018). The Child, the Pupil, the Citizen: Outlines and Perspectives of a Critical Theory of Citizenship Education. https://doi.org/10.1007/978-3-319-72673-1_9
7. Gökçen Kayabaşı, R. (2018). Bahşiş Yörüklerinde evlilik ile ilgili adet ve inanmalar. Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi, 24(95), 67–93. https://doi.org/10.22559/folklor.299
8. Güngör, E. (1998). Değerler psikolojisi üzerinde araştırmalar (2.basım). İstanbul: Ötüken Neşriyat. Hawkes, N. (2023). Values-based Education. https://doi.org/10.1007/978-3-031-24420-9_21

9. Kahn, J. V, & Best, J. (2017). Eğitimde Araştırma Yöntemleri (1.basım; O. Köksal, çev.). Eğitim Yayınevi. Karataş, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Hakkında. Alanyazın, 5(1), 6–11.
10. Komalasari, K., & Sapriya, S. (2016). Living values education in teaching materials to develop students’ civic disposition. The New Educational Review, 44(2), 107–121. https://doi.org/10.15804/tner.2016.44.2.09
11. Kozikoğlu, İ. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin değerler eğitimine ilişkin tutum ve görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 7(4), 2698-2720. https://dergipark.org.tr/tr/pub/teke/issue/42447/511234 sayfasından erişilmiştir.
12. Kurtdede Fidan, N. (2013). Sosyal bilgiler dersinde değerler eğitimi: Nitel bir araştırma. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(3), 363–388.
13. Kuzu, O., Göçer, V., & Akçay, O. A. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında ilkokul matematik dersi öğretim programının incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 41, 640–667.
14. Little, M., Lipworth, W., Gordon, J., Markham, P., & Kerridge, I. (2012). Values‐based medicine and modest foundationalism. Journal of Evaluation in Clinical Practice, 18(5), 1020–1026. https://doi.org/10.1111/j.1365-2753.2012.01911.x
15. Mead, M. (1970). Culture and Commitment: A Study of the Generation Gap (1st ed.). New york: Natural History Press.
16. Melanlıoğlu, D. (2008). Kültür aktarımı açısından Türkçe öğretim programları. Eğitim ve Bilim, 33(150). Mete, G. (2020). Türkiye’de okuryazarlık: Lisansüstü tezlerin içerik analizi. Kesit Akademi, 22(22), 109–120. https://doi.org/10.29228/kesit.40368
17. Milli Eğitim Temel Kanunu. (1973).
18. Ocak, G. (2011). Eğitim programlarına felsefi ve kültürel temelin etkileri. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 8(1). Ogelman, H. G., & Sarıkaya, H. (2015). Okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin değerler eğitimi konusundaki görüşleri: Denizli ili örneği. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 81–100.
19. Patton, M. Q. (2018). Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri (3rd ed.; M. Bütün & S. B. Demir, Trans.). Ankara: Pegem.
20. Sameroff, A. J., & Fiese, B. H. (2000). Transactional regulation: The developmental ecology of early intervention. In J. Shonkoff & S. Meisels (Eds.), Handbook of early childhood intervention (4th ed., Vol. 2, p. 135). Cambridge: Cambridge University Press.
21. Sandeep, & Nonung, P. (2024). Philosophical-Psychological Approach to Culture and Education. Journal of Philosophical Investigations, 17(45), 90–98.
22. Sapsağlam, Ö., & Ömeroğlu, E. (2015). Okul öncesi öğretmenlerinin eğitim programlarında değerler eğitimine yer verme düzeylerinin belirlenmesi. International Journal of Eurasia Social Sciences, 6(21), 244–264.
23. Senemoğlu, N. (1994). Okulöncesi eğitim programı hangi yeterlikleri kazandırmalıdır? Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(10), 21–31.
24. Şimşek, P., & Demirkaya, H. (2023). Erbil Türkmenlerinde ramazan gelenekleri ve aktarımı. Milli Folklor, 18(139), 106–119. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1150638
25. Tarkoçin, S., Berktaş, D., & Uyanık Balat, G. (2013). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf içi etkinliklerde çocuklarla olan iletişimlerinde kullandıkları değerlerin incelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 3(2), 37–49.
26. Taş, Ş., Şentürk, Ş., & Şiraz, F. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) Okul Öncesi Eğitim programının, program ögeleri açısından incelenmesi. Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi, 3(2), 85–99.
27. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli- Öğretim Programları Ortak Metni. (2024).
28. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli-Okul Öncesi Eğitim Programı. (2024). Ankara.
29. Tylor, E. B. (1871). Primitive Culture: Researches into the Development of Mythology, Philosophy, Religion, Art, and Custom (1st ed.). Londra: John Murray.
30. Uyar, A., & Karafil, B. (2024). 2013 Okul öncesi eğitim programına ilişkin okul öncesi öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi. Batı Anadolu Eğı̇tı̇m Bilimleri Dergisi, 15(1), 295–325. https://doi.org/10.51460/baebd.1389529
31. Uzun, M., & Köse, A. (2017). Okul öncesi eğitimde değerler eğitiminin uygulanmasına yönelik öğretmen görüşleri. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 12, 228-305.
32. Yağmur, K. (2014). Intergenerational differences in acculturation orientations of Turkish speakers in Australia. Bilig, 70(Summer), 237–258.
33. Yazar, S., & Yazar, İ. (2018). 2017 Ortaöğretim Türk kültür ve medeniyet tarihi öğretim programının kültür aktarımı ve çoklu öğrenme ortamlarında uygulanması açısından incelenmesi. İlköğretim Online. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2018.401070
34. Yuan, G. (2006). On value and culture. Frontiers Of Philosophy İn China, 1(2), 237–244. https://doi.org/10.1007/s11466-006-0005-8
35. Zhou, J., & Fischer, K. W. (2013). Culturally appropriate education: Insights from educational neuroscience. Mind, Brain, and Education, 7(4), 225–231. https://doi.org/10.1111/mbe.12030