Araştırma Makalesi

Pnömokonyoz Tanısında Klinik Verilerle Öngörü: Random Forest ve Lojistik Regresyonun Performans Analizi

Cilt: 9 Sayı: 1 31 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Pnömokonyoz Tanısında Klinik Verilerle Öngörü: Random Forest ve Lojistik Regresyonun Performans Analizi

Öz

Pnömokonyoz, özellikle inorganik tozlara mesleki maruziyet sonucu gelişen, önlenebilir ancak geri dönüşümsüz özellikte seyreden kronik bir akciğer hastalığıdır. Pnömokonyoz tanısı mesleki maruziyet öyküsü, klinik değerlendirme ve radyolojik bulgulara dayanarak konulmakta, patolojik doğrulama nadiren gerekmektedir. Günümüzde, erken tanı ve risk tahmini amacıyla veri temelli yaklaşımlar giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Amaç: Pnömokonyoz tanısını öngörmeye yönelik olarak klinik ve mesleki verilere dayalı makine öğrenmesi tabanlı modeller geliştirmek ve bu modellerin sınıflandırma performanslarını karşılaştırmaktır. Yöntem: Çalışma kapsamında yaş, sektörde çalışma yılı, sigara kullanımı, radyolojik görüntüleme sonuçları ve önceki hastalık öyküsü gibi çeşitli değişkenlerin yer aldığı veri seti kullanılmıştır. Lojistik regresyon ve rastgele orman (RF) algoritmaları ile sınıflandırma modelleri kurulmuş ve performansları ROC eğrisi altındaki alan (AUC), duyarlılık, özgüllük ve F1 skoru gibi metriklerle değerlendirilmiştir. Bulgular: Elde edilen sonuçlara göre, rastgele orman modeli %77,7 test doğruluğu, 0,868 AUC ve 0,816 F1 skoru ile daha yüksek performans sergilemiştir. Lojistik regresyon modeli ise %75 doğruluk, 0,811 AUC ve 0,80 F1 skoru ile daha düşük ancak yorumlanabilirliği yüksek sonuçlar üretmiştir. Değişken önem katsayılarına göre HRCT bulguları, yaş ve sektörel çalışma süresi, sigara paket yıl, silika dâhil toz, dispne, öksürük, cinsiyet, balgam değişkenleri hastalığın öngörülmesinde en etkili belirteçler olarak öne çıkmıştır. Sonuç: Makine öğrenmesi algoritmaları, Pnömokonyoz gibi mesleki akciğer hastalıklarının erken tanısı ve risk değerlendirmesi için alternatif araçlar sunmakta; özellikle rastgele orman modeli sınıflandırma açısından yüksek başarı göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Qi XM, Luo Y, Song MY, Liu Y, Shu T, Liu Y, et al. Pneumoconiosis: current status and future prospects. Chin Med J (Engl). 2021 Apr;134(8):898-907.
  2. Akira M, Suganuma N. Imaging diagnosis of pneumoconiosis with predominant nodular pattern: HRCT and pathologic findings. Clin Imaging. 2023 May;97:28-33.
  3. Cullinan P, Reid P. Pneumoconiosis. Prim Care Respir J. 2013 Jun;22(2):249-52.
  4. Cohen RA, Petsonk EL, Rose C, Young B, Regier M, Najmuddin A, et al. Lung pathology in U.S. coal workers with rapidly progressive pneumoconiosis implicates silica and silicates. Am J Respir Crit Care Med. 2016 Mar;193(6):673-80.
  5. Su X, Kong X, Yu X, Zhang X. Incidence and influencing factors of occupational pneumoconiosis: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2023;13:e065114.
  6. Topol EJ. High-performance medicine: the convergence of human and artificial intelligence. Nat Med. 2019 Jan;25(1):44-56.
  7. França RP, Borges Monteiro AC, Arthur R, Iano Y. An overview of deep learning in big data, image, and signal processing in the modern digital age. In: Piuri V, Raj S, Genovese A, Srivastava R, editors. Trends in Deep Learning Methodologies. Academic Press; 2021. p. 63-87.
  8. Esteva A, Robicquet A, Ramsundar B, Kuleshov V, DePristo M, Chou K, et al. A guide to deep learning in healthcare. Nat Med. 2019 Jan;25(1):24-9.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İş ve Meslek Hastalıkları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

16 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

23 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Boz Eravcı, D., & Alagüney, M. E. (2026). Pnömokonyoz Tanısında Klinik Verilerle Öngörü: Random Forest ve Lojistik Regresyonun Performans Analizi. Medical Research Reports, 9(1), 12-25. https://doi.org/10.55517/mrr.1743958
AMA
1.Boz Eravcı D, Alagüney ME. Pnömokonyoz Tanısında Klinik Verilerle Öngörü: Random Forest ve Lojistik Regresyonun Performans Analizi. MRR. 2026;9(1):12-25. doi:10.55517/mrr.1743958
Chicago
Boz Eravcı, Deniz, ve Mehmet Erdem Alagüney. 2026. “Pnömokonyoz Tanısında Klinik Verilerle Öngörü: Random Forest ve Lojistik Regresyonun Performans Analizi”. Medical Research Reports 9 (1): 12-25. https://doi.org/10.55517/mrr.1743958.
EndNote
Boz Eravcı D, Alagüney ME (01 Mart 2026) Pnömokonyoz Tanısında Klinik Verilerle Öngörü: Random Forest ve Lojistik Regresyonun Performans Analizi. Medical Research Reports 9 1 12–25.
IEEE
[1]D. Boz Eravcı ve M. E. Alagüney, “Pnömokonyoz Tanısında Klinik Verilerle Öngörü: Random Forest ve Lojistik Regresyonun Performans Analizi”, MRR, c. 9, sy 1, ss. 12–25, Mar. 2026, doi: 10.55517/mrr.1743958.
ISNAD
Boz Eravcı, Deniz - Alagüney, Mehmet Erdem. “Pnömokonyoz Tanısında Klinik Verilerle Öngörü: Random Forest ve Lojistik Regresyonun Performans Analizi”. Medical Research Reports 9/1 (01 Mart 2026): 12-25. https://doi.org/10.55517/mrr.1743958.
JAMA
1.Boz Eravcı D, Alagüney ME. Pnömokonyoz Tanısında Klinik Verilerle Öngörü: Random Forest ve Lojistik Regresyonun Performans Analizi. MRR. 2026;9:12–25.
MLA
Boz Eravcı, Deniz, ve Mehmet Erdem Alagüney. “Pnömokonyoz Tanısında Klinik Verilerle Öngörü: Random Forest ve Lojistik Regresyonun Performans Analizi”. Medical Research Reports, c. 9, sy 1, Mart 2026, ss. 12-25, doi:10.55517/mrr.1743958.
Vancouver
1.Deniz Boz Eravcı, Mehmet Erdem Alagüney. Pnömokonyoz Tanısında Klinik Verilerle Öngörü: Random Forest ve Lojistik Regresyonun Performans Analizi. MRR. 01 Mart 2026;9(1):12-25. doi:10.55517/mrr.1743958