Araştırma Makalesi

HASANKEYF: “KÜÇÜK SARAY” MİMARİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Sayı: 23 1 Aralık 2022
Zekai Erdal *, Şerif Tümer
PDF İndir
Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi Kapak Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi

HASANKEYF: “KÜÇÜK SARAY” MİMARİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Ortaçağ’da Diyar-ı bekr bölgesinin en önemli şehirlerinden birisi de hiç şüphesiz Hasankeyf’tir. Roma/Bizans-Part/Sasani mücadelelerinin gerçekleştiği Dicle bölgesindeki Hasankeyf birbirine düşman devletler arasında sürekli el değiştirmiştir. Roma İmparatorluğu’nun burada küçük bir askeri garnizon oluşturmasıyla birlikte kale Roma’nın sınır karakol kalelerinden birisi olmuştur. Hasankeyf, Müslümanların bölgeyi ele geçirmesiyle birlikte, altın çağını ilkin Artuklular döneminde yaşamıştır. Artuklular ile başlayan sanat, bilim ve imar alanındaki gelişmeler ve faaliyetlerle birlikte çevresindeki Erzen, Amid, Meyyafarikin ve Mardin ile yarışır hale gelmiştir. 1232 yılında Eyyubiler’in Hasankeyf’i ele geçirmesiyle birlikte altın çağını devam ettirmiş ve bölgenin nadide kentlerinden birisi haline gelmiştir. Önce Artuklu sonrasında Eyyubilere başkentlik yapan şehirde, sultanın ikamet ettiği ve devletini yönettiği saray kalede yer almaktadır. Muhtelif yayınlarda kalede birisi “Büyük Saray” diğeri de “Küçük Saray” olarak isimlendirilen iki saraydan bahsedilmektedir. Küçük Saray, kalenin oturduğu ve çevresine ve eteğindeki şehre hâkim bir yamaçta yer almaktadır. Günümüze sadece bir eyvanı kısmen gelebilmiş yapının Eyyubiler döneminde inşa edildiği söylenmesine karşın dönemin siyasi, askeri ve ekonomik ortamı incelendiğinde, ayrıca Eyyubiler döneminde sarayın olduğu mevkiye “Kırkız” denilmesi, sarayın aslında Artuklular döneminde inşa edildiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Batman, Hasankeyf, Artuklu, Eyyubi, Küçük Saray, Kale, Artuklu Sarayları, Eyyubi Sarayları

Kaynakça

  1. Arık, M. Oluş. Hasankeyf Üç Dünyanın Buluştuğu Kent, İstanbul, 2003.
  2. İbnu’l-Münşi el-Hısni. Nüzhetu’n-Nazır, Österreichische Nationalbibliothek, Wien, Cod. Mixt. 355.
  3. Baluken, Yusuf. Hasankeyf Eyyûbîleri, Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum, 2016.
  4. Gabriel, Albert. Şarki Türkiye’de Arkeolojik Geziler, (Çev.: İdil Çetin), Ankara, 2014.
  5. Mıynat, Ali. Bir Ortaçağ Kenti: Hasankeyf, Yüksek Lisans Tezi, Muğla Üniversitesi, Muğla, 2008.
  6. Öney, Gönül. “Anadolu Selçuklu Mimarisinde Arslan Figürü”, Anadolu, S. 13, Ankara, 1969, 1-41.
  7. Öney, Gönül. “Anadolu Selçuklu Sanatında Ejder Figürleri”, Belleten, 33/130, Ankara, 1969, 171-192.
  8. Sevgi, Serap, Yılmaz, Mesut. “Hasankeyf’te Baraj Gölü Alanında Kalan Taşınmaz Kültür Varlıklarını Koruma ve Kurtarma (Taşıma) Yaklaşımı ve Metotları”, Vakıflar Dergisi, S. 57, Ankara, 2022, 177-202.
  9. Sohrabiabad, Hamidreza. “Akkoyunluların Mezhepsel Eğilimleri Üzerine Bir Değerlendirme”, Alevilik Bektaşilik Araştırmaları Dergisi, Ankara, 2018, 203-224.
  10. Uluçam, Abdüsselam. “Hasankeyf’in Mimarlık Tarihi”, I. Uluslararası Batman ve Çevresi Tarih ve Kültürü Sempozyumu, I, İstanbul, 2009, 423-455.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

30 Ekim 2022

Kabul Tarihi

7 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 23

IZ

https://izlik.org/JA79EM84BS

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Erdal, Z., & Tümer, Ş. (2022). HASANKEYF: “KÜÇÜK SARAY” MİMARİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi, 23, 32-51. https://izlik.org/JA79EM84BS
AMA
1.Erdal Z, Tümer Ş. HASANKEYF: “KÜÇÜK SARAY” MİMARİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Milli Saraylar. 2022;(23):32-51. https://izlik.org/JA79EM84BS
Chicago
Erdal, Zekai, ve Şerif Tümer. 2022. “HASANKEYF: ‘KÜÇÜK SARAY’ MİMARİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi, sy 23: 32-51. https://izlik.org/JA79EM84BS.
EndNote
Erdal Z, Tümer Ş (01 Aralık 2022) HASANKEYF: “KÜÇÜK SARAY” MİMARİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi 23 32–51.
IEEE
[1]Z. Erdal ve Ş. Tümer, “HASANKEYF: ‘KÜÇÜK SARAY’ MİMARİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, Milli Saraylar, sy 23, ss. 32–51, Ara. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA79EM84BS
ISNAD
Erdal, Zekai - Tümer, Şerif. “HASANKEYF: ‘KÜÇÜK SARAY’ MİMARİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi. 23 (01 Aralık 2022): 32-51. https://izlik.org/JA79EM84BS.
JAMA
1.Erdal Z, Tümer Ş. HASANKEYF: “KÜÇÜK SARAY” MİMARİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Milli Saraylar. 2022;:32–51.
MLA
Erdal, Zekai, ve Şerif Tümer. “HASANKEYF: ‘KÜÇÜK SARAY’ MİMARİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi, sy 23, Aralık 2022, ss. 32-51, https://izlik.org/JA79EM84BS.
Vancouver
1.Zekai Erdal, Şerif Tümer. HASANKEYF: “KÜÇÜK SARAY” MİMARİSİ ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Milli Saraylar [Internet]. 01 Aralık 2022;(23):32-51. Erişim adresi: https://izlik.org/JA79EM84BS

 

                                                                                                  35729

                       Millî Saraylar Sanat-Tarih-Mimarlık Dergisi (MİSAD) Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır.