KESİŞMEYEN KÜMELER: KADIN EMEĞİ VE ÜCRET

Öz

Toplumsal cinsiyet eşitsizliklerinin kendini görünür kıldığı alanlardan biri çalışma yaşamıdır. Cinsiyete dayalı işbölümü çalışma yaşamında da devam eder, böylece kadınlar belli sektörlerde ya da sektörde belli işlerde kümelenirler. Çalışma yaşamının ikincil unsurları olarak kadınların yaptıkları işler, ücret karşılığı anlamında değeri düşük işlerdir ve bu durum kadın-erkek ücretlerinde farklılık olarak kendini gösterir. Diğer yandan ekonomik değer üretse bile gelir elde edilemeyen “ücretsiz aile işçiliği” kadınlar arasında oldukça yaygındır. Kadınların en temel toplumsal cinsiyet rolü olan aile üyelerinin bakımı ve ev işleri, emek gücünün yeniden üretimi için oldukça yaşamsaldır ve bu da karşılığı ödenmeyen bir emektir. Bu yazıda, kadın ve erkeklerin ücretleri arasındaki farklılıklar ve bunların kaynakları ile hiç bir zaman ücret konusu bile edilmeyen karşılığı ödenmeyen ev içi kadın emeğinden bahsedilecektir. Yazı, mevcut literatürün kısa bir derlemesidir.

Anahtar Kelimeler

• Kadın emeği, Toplumsal cinsiyete dayalı iş bölümü, Ücret uçurumu, Ücret eşitsizliği, Yeniden üretim, Aile ücreti.

Kaynakça

1. Hartmann H. “Marksizmle Feminizmin Mutsuz Evliliği” İçinde: Kadının Görünmeyen Emeği: Maddeci Bir Feminizm Üzerine (Haz. G. Acar-Savran, N. Tura Demiryontan) Yordam Kitap. 2008. İstanbul. s.157- 206.
2. İlkkaracan. “Why so few women in the labor market in Turkey?” Feminist Economics. 2012;18(1):1-37
3. Kergoat D. “Cinsiyete Dayalı İşbölümü ve Toplumsal Cinsiyet İlişkileri” İçinde: Eleştirel Feminizm Sözlüğü (Haz. H.Hırata, F. Laborie, H Le Doaré, D. Senatier, Çev. G. Acar-Savran). Dipnot Yayınları. 2015. Ankara. s. 87-96.
4. Amott TL, Matthaei JA. “Race, gender, and work: A multi-cultural economic history of women in the United States” South End Press; 1996.
5. Anker R, Melkas H, Korten A. “Gender-based Occupational Segregation in the 1990s” International Labour Office; 2003 Sep.
6. Guy ME, Newman MA. “Women's jobs, men's jobs: Sex segregation and emotional labor” Public Administration Review. 2004 64(3):289-98.
7. Özkan GS, Özkan B. “Kadın çalışanlara yönelik ücret ayrımcılığı ve kadın ücretlerinin belirleyicilerine yönelik bir araştırma”. Çalışma ve Toplum. 2010;1(24):91-104.
8. Urhan B, Etiler N. “Sağlık sektöründe kadın emeğinin toplumsal cinsiyet açısından analizi” Çalışma ve Toplum. 2011;2(29):191-215.

9. National Research Council “Women's work, men's work: Sex segregation on the job” (Eds. Reskin BF, Hartmann H.) National Academies Press; 1986.s.72
10. ILO, Women work more, but still paid less. 1995/22.
11. Sosyal-İş “8 Martın 100. Yıldönümünde Türkiye’de ve Dünyada Kadın Emeği ve İstihdamı Raporu” 2010.
12. Hegewisch A, Liepmann H, Hayes J, Hartmann H. “Separate and not equal? Gender segregation in the labor market and the gender wage gap” IWPR Briefing Paper. 2010;377.
13. TÜİK Kazanç Yapısı Araştırması, 2014.
14. TÜİK Kazanç Yapısı Araştırması, 2012.
15. TÜİK Haber Bülteni “Tarımsal İşletmelerde Ücret Yapısı 2010” Sayı: 91, 04 Mayıs 2011
16. Etiler N. Tarımda Kadın Emeğine Kısa Bir Bakış. Mesleki Sağlık Ve Güvenlik Dergisi, 2011 (39):27-30.
17. TÜİK Web sayfası. Kazanç İstatistikleri. Analitik Çerçeve, Kapsam, Tanım ve Sınıflandırmalar. Erişim: http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1008
18. Işık E, Serdaoğlu U. “Kadın emeği: Feminist iktisadın yol haritası üzerinden bir okuma” MSG. 2015;15(56):6-14.
19. TÜİK İşgücü İstatistikleri, 2014-2015.
20. TÜİK Toplumsal Cinsiyet İstatistikleri, 2014.
21. Kadın Statüsü Genel Müdürlüğü. “Türkiye’de Kadın İşgücü Profili ve İstatistiklerinin Analizi, 2014” Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Yayını S.21
22. Güneş F. “Toplumsal Yeniden Üretim ve Karşılığı Ödenmeyen Kadın Emeği” MSG. 2015;15(57):2-9
23. Bensoussan G, Labica G “Marksizm Sözlüğü” (Çev. V. Yalçıntoklu). Yordam Kitap, İstanbul, 2016. S. 1075.
24. Engels F. “Ailenin, Özel Mülkiyetin ve Devletin Kökeni” (Çev. K. Somer) Sol Yayınları, 9. Baskı. Ankara, 1971. S.12.
25. Gordon M. “Sosyoloji Sözlüğü” (Çev. O. Akınhay, D. Kömürcü) Ankara. Bilim ve Sanat Yayınları. 1999. Ankara. S.9
26. Vogel L. “Marksist Teoride Kadın” Pencere Yayınları. 1990. Ankara. S:157.l