Öz

There is need to adopt a holistic approach tosex workers with respect to occupational safetyand health. When sex workers are considered,their intermeshed health problems can be takenas reproductive health, violence, substance abuseand mental health. STI sexually transmittedinfections constitute an occupational diseaserelevant to sex workers and the most importantrisk for female sex workers. Sex workers encounter many different forms of physical, emotionaland psychological violence including verbal andphysical violence, battery, assault, rape, torture,threat and insult. Tobacco, alcohol and substance use is common among sex workers which serveas a means to cope up with stress. In their isolatedposition with unfavourable living conditionsincluding psychological threats, it is difficult forsex workers to maintain their mental health.While some psychological problems are related tosubstance and alcohol abuse, there are also othersincluding anxiety, depression, post-traumaticstress disorders and eating disorder. Conceived ascitizens who must be kept under control as carriers of infectious diseases, sex workers are widelyconsidered merely from the angle of sexualhealth. Appropriate health policies must be developed through a holistic approach to improve theaccess of this vulnerable group to sexual, reproductive, mental and general health services besides STI. As the most important risk faced by sexworkers, relevant arrangements must be made toinclude STI among occupational diseases

Anahtar Kelimeler

• Sex worker,health,sexually transmitted infections,violence,and substance abuse

DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE SEKS İŞÇİLERİNİN SAĞLIĞI

Öz

Toplumsal ve yasal engeller nedeniyle olumsuz koşullarda yaşayan ve çalışan seks işçileri açısından sağlık, geri planda kalmaktadır. Seks işçilerine mesleki sağlık ve güvenlik bakış açısıyla bütüncül olarak bakmak gerekmektedir. Seks işçileri açısından birbiriyle iç içe geçmiş olan sağlık sorunlarını üreme sağlığı, şiddet, madde kullanımı ve mental sağlık olarak ele alabiliriz. Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar CYBE seks işçileri için mesleki bulaşıcı hastalık olup, kadın seks işçilerinin en önemli mesleki riskidir. Seks işçileri, sözel ve fiziksel şiddete maruziyet, darp, saldırı, tecavüz, işkence, tehdit, hakaret gibi duygusal ve psikolojik şiddetin çeşitlendiği birçok farklı şiddet türüyle karşılaşmaktadırlar. Sigara, alkol ve madde kullanımı seks işçileri arasında yaygındır ve bir tür stresle başa çıkma aracıdır. Toplumdan izole edilen, psikolojik tehditleri de barındıran kötü yaşam koşullarına maruz kalan seks işçileri için mental sağlığı korumak çok zor olmaktadır. Psikolojik problemlerin bazıları madde ve alkol kullanımı ile ilişkili iken, diğerleri anksiyete, depresyon, posttravmatik stres bozukluğu ve yeme bozukluğu gibi sorunlardır. Bulaşıcı hastalık taşıyıcıları olarak görülüp denetim altında tutulması gereken vatandaşlar olarak algılanan seks işçileri, genellikle sadece cinsel sağlık üzerinden değerlendirilmektedir. Bu savunmasız grubun bütüncül bir yaklaşımla CYBE yanında cinsel sağlık, üreme sağlığı, ruh sağlığı ve genel sağlık hizmetlerine erişimlerinin iyileştirilmesi için uygun sağlık politikaları geliştirilmelidir. Seks işçilerinin en önemli mesleki riski olan CYBE, yeni düzenlemelerde meslek hastalıkları arasına alınmalıdır.Anahtar s.zcükler: Seks işçisi, sağlık, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, şiddet, madde kullanımı.

Anahtar Kelimeler

• Seks işçisi,sağlık,cinselyolla bulaşan enfeksiyonlar,şiddet,madde kullanımı

Kaynakça

1. World Health Organisation. “Technical brief. HIV and Young people who sell sex” http://who.int/hiv/pub/ toolkits/ hiv-young-sexworkers/en/ (10/02/2017)
2. Centers for Disesase Control and Prevention “HIV Risk Among Persons Who Exchange Sex for Money or Nonmonetary Items” https://www.cdc.gov/hiv/group/ sexworkers.html (13/03/2017).
3. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu. “Türkiye’de seks işçilerinin cinsel sağlık ve üreme sağlığı ihtiyaçlar ve öneriler” Ankara,2014.
4. Küntay E, Çokar M. “Ticari seks medya dosyası CETAD. İstanbul, 2007. http://www.ikgv.org/sws_ dosyalar/ CETAD_resimli.pdf (14/05/2017).
5. Açıkalın N. “Toplumsal Fahişelik Kurumunun Vazgeçilmezliği üzerine Mitler: Mersin Örneği” Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2008;1/4:11-35
6. 1593 Numaralı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu. RG Tarih:06/05/1930, Sayı:1489.
7. Genel Kadınlar ve Genelevlerin Tabi Olacakları Hükümler ve Fuhuş Yüzünden Bulaşan Zührevi Hastalıklarla Mücadele Tüzüğü. RG Tarih: 19.04.1961, Sayı:10786.
8. 5510 Numaralı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu. RG Tarih: 16/6/2006, Sayı:26200.

9. Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği. RG Tarih: 11/10/2008, Sayı:27021.
10. Tomruk DG. “Risk Altındaki Gruplarda Biyo-davranış Araştırması” İstanbul : İKGV, ASD, AMATEM, UNFPA Araştırma Raporu, İstanbul, 2010.
11. Küntay E, Enginsoy G, İstanbul’da On Sekiz Yaşından Küçük Ticari ‘Seks İşçisi’ Çocuklar. Bağlam Yayıncılık, İstanbul, 2005.
12. Yüksel, A. İstanbul Genelevinde Çalışan Kadınların Mediko-Sosyal Durumları. İstanbul Üniversitesi, SBE Halk Sağlığı AD, Uzmanlık tezi, İstanbul, 1991.
13. Çokar M, Kayar HY. Seks İşçileri Ve Yasalar, Seks İşçilerinin ve Transgender Bireylerin İnsan Haklarının Desteklenmesi Projesi, Seks İşçiliği Mevzuatı Çalışma Grubu Raporu. İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı, İstanbul, 2011.
14. Odabaşı AB, Şahinoğlu S, Genç Y. The Experiences of Violence and Occupational Health Risks of Sex Workers Working in Brothels in Ankara. Balkan Med J 2012; 29:153-9.
15. Priscilla A “Sex work and health: a question of safety in the workplace”. Am Med Womens Assoc Journal, 1998;53.2:77-82.
16. Catherine MG, D’Arcy R. “Health needs of sex workers”. InnovAiT. 2013;6.10:636-642.
17. Yakıt E, Coşkun AM. “LGBT Bireylere yönelik hıv ile ilgili güvenli olmayan cinsel davranışların belirlenmesi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 2016;5.5:1400-1418.
18. Durex. Global Sex Survey. 2007. http://www.data 360.org/pdf/20070416064139.Global%20Sex%20 Survey.pdf (27/04/1017)
19. Lim VKE.”Occupational infections”. Malaysian Journal of Pathology, 2009;31 (1):1-9.
20. Akın L. “Türkiye’de cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların epidemiyolojisi”.Türkiye Klinikleri, 2006;26:655-665.
21. Elmi Ş. “HIV/AIDS, HBV, HCV, sifiliz ve genital her pes ‘in toplumda ve riskli davranış modeli gösteren seks işçilerinde karşılaştırılması”. TC Sağlık Bakanlığı Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği. Uzmanlık tezi, İstanbul,2007
22. Guo Y., Xu X., Fu G.et all.”Risk behaviours and prevalences of HIV and sexually transmitted infections among female sex workers in various venues in Changzhou, China”. International journal of STD & AIDS. 2017. DOI: 0956462416689763.
23. AİDS Savaşım Derneği. “İncinebilir Gruplara Yönelik HIV ile İlgili Biyo-Davranış Araştırması”. PAN Yayıncılık, İstanbul, 2010. http://www.ikgv.org/pdf/ HIV_Biyodavranis_Arastirmasi_Istanbul_2010_ v1.pdf (23/03/2017).
24. Kamwendo F, Forslin L, Bodin L, et all. “Decreasing incidences of gonorrhea- and chlamydia-associated acute pelvic inflammatory disease. A 25-year study from an urban area of central Sweden”. Sex Transm Dis, 1996;23:384-391.
25. Pettifor AE, Turner AN, Van Damme K.”Increased risk of chlamydial and gonococcal infection in adolescent s ex workers in Madagascar”. Sex Transm Dis, 2007;34 (7):475–78.
26. Zarakolu P, Sakızlıgil B, Çakır B et all. “The point prevalence of gonorrhoae among registered sex- workers in Ankara, Turkey”. International Journal of STD and AIDS, 2002;13:52-53.
27. Türkiye Üreme Sağlığı Programı. Türkiye’de cinsel yolla bulaşan önemli enfeksiyonlar ve HIV ile ilgili hizmet araştırması. (2007). http://www.klimik. org.tr/ wp-content/uploads/2015/12/T%C3%BCrkiyede- CYBE-%C3%B6nemli-enfeksiyonlar-ve-H%C4%B0V- ile-ilgili-hizmet- ara%C5%9Ft%C4%B1rmas% C4%B1.pdf. (19/03/2017).
28. Operario D, Soma T, Underhill K. “Sex work and HIV status among transgender women: systematic review and metaanalysis”. Journal of Acquired Immune Deficiency Syndromes, 2008;48 (1):97-103.
29. http://www.unaids.org/en/resources/ presscentre/ featurestories/2017/june/20170602_sexwork (05.12.2017).
30. Kerrigan D, Wirtz A, Baral S, et al. “The Global HIV Epidemics among Sex Workers”. Washington. World Bank, 2013. doi: 10.1596/978-0-8213-9774-9.
31. Prüss-Ustün A, Wolf J, Driscoll T, et all. “HIV Due to Female Sex Work: Regional and Global Estimates”. J M G 2013, 8 (5): e63476 doi: 10.1371/ journal.pone. 0063476.
32. Sarkar K, Bal B, Mukherjee R, et all. “Sex-trafficking, violence, negotiating skill, and HIV infection in brothel-based sex workers of eastern India, adjoining Nepal, Bhutan, and Bangladesh”. Health Popul Nutr,2008;26:223-231.
33. UNAIDS. “UNAIDS report on the global AIDS epidemic”. Unated Nations,Geneva, 2010. http://www.unaids.org/globalreport/documents/ 20101123_GlobalReport_full_en.pdf (03/04/17)
34. Collumbien M, Chow J, Qureshi AA et all. “Multiple risks among male and transgender sex workers in Pakistan”. Journal of LGBT Health Research, 2008,4 (2-3):71-79.
35. Sun C.J., García M., Mann L.”Latino sexual and gender identity minorities promoting sexual health within their social networks: process evaluation findings from a lay health advisor intervention”. Health Promotion Practice, 2014; 16 (3): 329–337.
36. Akçalı N, Ersin N, Akbaba M. Seks işçilerinde cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar konusunda bilgi ve depresyon durumlarının araştırılması. HASUDER, 18. Ulusal Halk Sağlığı Kongre Kitabı, Antalya,2015:322-323.
37. Lafort Y, Greener R, Roy A. “Sexual and reproductive health services utilization by female sex workers is contextspecific: results from a cross-sectional survey in India, Kenya, Mozambique and South Africa”. Reproductive Health, 2017;14:13.
38. Yaşar K, Pehlivanoğlu F, Şengöz G. “Kayıtlı seks işçilerinde hpv sıklığı ve tiplendirmesi. Zeynep Kamil Tıp Bülteni, 2010;41/4:177-181.
39. Chen XS. “The prevalences of Neisseria Gonorrhoeae and Chlamidya Trachomatis infections among female sex workers in China”. BMC Public Health, 2013;13:121.
40. Akçalı N.Nazlıcan E, Akbaba M.” Seks işçilerinin serviks kanseri hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları. 18. Ulusal Halk Sağlığı Kongre Kitabı, HASUDER, Antalya, 2015:324-325.
41. Jeal N, Salisbury C. “A health needs assessment of street-based prostitutes: cross-sectional survey”. Journal of Public Health, 2004;26 (2):147-151.
42. Akçalı N, Nazlıcan E, Akbaba M.Knowledge, attitudes and behaviors of sex workers about cervical cancer in a brothel from Adana. Çukurova Medical Journal, 2017;42 (1):41-47.
43. Mıstık R, Tabak F, Balık İ. Türkiye’de viral hepatit epidemiyolojisi yayınların irdelenmesi. Viral Hepatitle Savaşım Derneği, 2007.
44. Willis B, Onda S, Stoklosa HM. “Causes of maternal and child mortality among Cambodian sex workers and their children: a cross sectional study”. BMC Public Health 2016;16 (1):1176.
45. Menon S, Broeck DVD, Rossi R. “Multiple HPV infections in female sex workers in Western Kenya: implications for prophylactic vaccines within this sub population”. Infectious Agents and Cancer, 2017;12:2.
46. Sevencan F, Aslan D, Akın A. “Seks çalışanı kadınlar, erkeklerle cinsel ilişkiye giren erkekler ve transseksüellerin toplumsal cinsiyet hakkındaki görüşleri”. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2012;2:47-57.
47. Sex Workers & Sexual Health: Projects Respondıng To Needs. UK Network of Sex Work Project, 2009. http://www.uknswp.org/wp-content/uploads /Deptofhealth.pdf (16/11/2016)
48. Ördek K. Türkiye’de Trans Kadın Seks İşçilerine Yönelik Şiddet: Görünmezlik ve Cezasızlık Kıskacında Bir Varoluş Mücadelesi. Kırmızı Şemsiye Derneği, Ankara, 2014.
49. Görünmeyen Gerçeklik: Eşcinsel ve Biseksüel Erkek Seks İşçileri – Bir Ön Çalışma. Kırmızı Şemsiye Derneği, Ankara, 2014.
50. Ağrıdağ G. “Türkiye’de ve dünyada kadın araştırmaları”. Çukurova Üniversitesi Basımevi,Adana, 2015. http://kadinkongre.cu.edu.tr/tr/Belgeler/ T%C3%9CRK%C4%B0YE%E2%80%99DE%20VE %20 D%C3%9CNYADA%20KADIN%20ARA %C5%9 ETIRMALARI.pdf (24/11/2016).
51. World Health Organization. “Implementing comprehensive HIV/STI programmes with sex workers: practical approaches from collaborative interventions”. Geneva : 2013. http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/90000/1/ 9789241506182_eng.pdf (19/11/2016).
52. Baliunas D, Rehm J, Irving H. “Alcohol consumption and risk of incident human immunodeficiency virus infection: a metaanalise”. International Journal of Public Health, 2010;55;3:159-166.
53. Akçalı N, Nazlıcan E, Akbaba M.”Investigation of Depression Status of Adana Brothel Sex Workers”. Sakarya Med. Journal, 2017;7:85-91.
54. Güleç C. “Toplum ruh sağlığı açısından psikiyatrik epidemiyoloji”. Ed. Bertan M, Güler Ç. Halk Sağlığı Temel Bilgiler. Ankara : Güneş Kitabevi, 1997:442-454. 55. Chudakov B, Ilan K, Belmaker RH. “The Motivati on and Mental Health of Sex Workers”. Journal of Sex & Marital Therapy, 2011; 28 (4):305-15
55. Rössler W, Koch U, Lauber C.”The mental health of female sex workers”. Acta Psychiatr Scand, 2010; 122 (2):143-152.
56. Shannon K, Stratluz SA. “Global epidemiology of HIV among female sex workers, influence of structurel determinants”. The Lancet, 2015; 385 (9962):55-71.l