Between Stalin and Hitler: The Existential Struggle of Womanhood in Margarete Buber-Neumann’s Camp Testimony

Öz

This article, based on the work of German author Margarete Buber-Neumann, Under Two Dictators: A Prisoner of Stalin and Hitler, comparatively examines the experience of being a woman in the Soviet Gulag system and Nazi concentration camps within the framework of existential struggle. The author, a German communist, was first arrested in 1938 and sent to Soviet Gulag camps, and then in 1940 to Nazi concentration camps. Drawing on her work, this study addresses both camp experiences, analyzing the impact of totalitarian violence on women’s identity not only through physical survival but also through socially and emotionally significant aspects of womanhood such as motherhood, womanhood, sexuality, and marriage. In Buber-Neumann’s narrative, concepts such as motherhood, womanhood, sexuality, and marriage are controlled in different ways under both regimes, becoming tools that damage women’s sense of self, while at other times they transform into sources of hope in the struggle for survival. The article argues that existence in Soviet camps was experienced as a slow demise, while in Nazi camps it was a suspended death experience, emphasizing the importance of female testimony in camp literature. In this context, the study aims to offer a powerful analysis to understand the limits of being a woman under totalitarian systems through camp testimonies.

Anahtar Kelimeler

• Margarete Buber-Neumann
• Camp Literature
• Female Testimony
• Existential Struggle

Stalin ve Hitler Arasında: Buber-Neumann’ın Kamp Tanıklığında Kadın Olmanın Varoluşsal Mücadelesi

Öz

Bu makale, Alman yazar Margarete Buber-Neumann’ın İki Diktatörlük Altında: Stalin ve Hitler’in Mahkûmu adlı eserini temel alarak, Sovyet Gulag sistemi ile Nazi toplama kamplarında kadın olma deneyimini varoluşsal mücadele çerçevesinde karşılaştırmalı biçimde incelemektedir. Nitekim Alman bir komünist olan yazar önce 1938 yılında tutuklanarak Sovyet Gulag kamplarına, ardından 1940 yılında ise Nazi toplama kamplarına gönderilir. Bahsi geçen eser doğrultusunda her iki kamp deneyimine de değinen çalışma, totaliter şiddetin kadın kimliği üzerindeki etkisini yalnızca fiziksel olarak hayatta kalma üzerinden değil, annelik, kadınlık, cinsellik ve evlilik gibi gerek toplumsal gerekse duygusal anlamda etkili kadınlara özgü olgular aracılığıyla çözümlemektedir. Buber-Neumann’ın anlatısında, annelik, kadınlık, cinsellik ve evlilik gibi olgular her iki rejimde de farklı şekillerde denetim altına alınarak kadınların benliğini zedeleyen araçlara dönüşürken, kimi zaman da hayatta kalma mücadelesi içinde birer umut kaynağı haline dönüşür. Bu bağlamda çalışma, kamp tanıklığında totaliter sistemler altında kadın olarak var olabilmenin sınırlarını anlamak için güçlü bir analiz sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Margarete Buber-Neumann
• Kamp Edebiyatı
• Kadın Tanıklığı
• Varoluş Mücadelesi

Kaynakça

1. Bell, T. W. (2015). Sex, pregnancy, and power in the late stalinist gulag,, Journal of the History of Sexuality, 24(2).
2. Bostancı E. (2023). Sovyet edebiyatında yeni gerçeklik: kamp edebiyatı ve zamanın bellek mekânı Kolıma üzerine yazılan öyküler. [Yayımlanmış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi.
3. Buber-Neumann, M. (2012). İki diktatörlük altında: Stalin ve Hitler’in mahkûmu (Çev. Gün Zileli), İmge Kitabevi.
4. Buko M. (2018). Female Memories of the Experience of Totalitarian Places of Isolation, Acta Poloniae Historica, 118, ss. 183-206.
5. Clements. B.(1997). Bolshevik Women. Cambridge University Press.
6. Curtis L.R. (2019). Germaine Tillion: Observations of Algeria and Ravensbrück, writing resistance and the question of gender: Charlotte Delbo, Noor Inayat Khan, and Germaine Tillion. L.R. Curtis (Ed.), ss. 95-131.
7. Çakır, N. (2018). Gulag kamplarında göz ardı edilen bir unsur olarak kadın. Turkish Studies, 13(12), ss. 95-109.
8. Duffy, H. (2020). Motherhood during and after the holocaust: testimonial and fictional perspectives. The Journal of Holocaust Research, 34(2), ss.91-94.

9. Figes, O. (2011). Karanlıkta fısıldaşanlar. Stalin Rusya’sında özel yaşam (Çev. Nurettin Elhüseyni). Yapı Kredi Yayınları.
10. Ginzburg, E. (1996). Anafora Doğru (Çev. Gün Zileli). Pencere Yayınları.
11. Ginzburg, E. (2000). Anaforun İçinde (Çev. Gün Zileli). Pencere Yayınları.
12. https://www.christophersilvester.com/under-two-dictators-prisoner-of-stalin-and-hitler Erişim tarihi: 10.12.2025.
13. https://www.dnb.de/EN/Ueber-uns/DEA/Nachrichten/_content/buberNeumann Erişim Tarihi: 12.01.2026.
14. https://www.holocaust.org.uk/holocaust-literature?utm_source Erişim tarihi: 10.01.2026.
15. Lahmann R. (2024). Lager i Literatura: svidatelstva o Gulage. Nauçnaya Biblioteka.
16. MacKinnon, E. (2012).The forgotten victims: childhood and the Soviet Gulag, 1923–1953. The Carl Beck Papers in Russian and East European Studies. 2203, p.1-68.
17. MacKinnon, E. (2019). Motherhood and Survival in the Stalinist Gulag. Aspasia, 13,s.65-94.
18. Maksimova, L. A. (2003). Materinstvo v lageryah GULAGa. Gendernaya teoriya i istoriçeskoe znanie: Materialı Mejdunar. nauç.-prakt. konf., Gender theory and historical knowledge: Materials of an international scientific-practical conference, A. A. Pavlov (ed.).
19. Öksüz, G. (2020). Kamp esaretinden edebiyata Şalamov ve Kolıma öyküleri. Nobel Bilimsel Eserler.
20. Popova, Z. (2024). Good fortune in the camps never lasted: gendered experience of carceral labour in the Soviet Union,1930–1953. Gender & History, 36, ss. 890-903.
21. Sun X. (2025). Blind spots: feminist memory, gendered testimony, and cultural trauma in holocaust memoirs, Humanities, 14 (168), ss.1-13.
22. Şapovalova, V. (2012). Sestrenki, mamki, damki: Tema nasiliya v jenskih lagernıh memuarah. Bıtovoye nasiliye v istorii rossiiskoy povsednevnosti (XI–XXI vv): Kollektivnaya monografiya. M. G. Muraveva & N. L. Puşkareva (Ed.). Evropeiskiy universitet v Sankt- Peterburge, s. 159-162.