Kabeiros/Kabeiroi Kültü: Antik Yazarlar, Yazıtlar ve Sikkeler

Işık Şahin; Ebru Güven

Kabeiros/Kabeiroi Kültü: Antik Yazarlar, Yazıtlar ve Sikkeler

Öz

Kabeiros/Kabeiroi isimlerinin geçtiği bilinen en eski metinler MÖ 6.-5. yüzyıl yazarları Argoslu Akousilaos, Syroslu Pherekydes ve Aiskhylos’a aittir. Nitelikleri, kökenleri ve anlamları hakkında birçok fikir vardır. Literatürde -onlarla benzer nitelikler gösteren- Korybantes, Kouretes, Dioskouroi, Daktyloi gibi eril yarı-tanrılar (daimon) ve Megaloi Theoi ile ayrımları net değildir. Antik yazarlar, kültün ana tapım merkezlerini Lemnos, Samothrake ve Thebai olarak belirtir-ler. Bu çalışmada antik metinler, yazıtlar ve sikkelere göre kültün yayılımı gözlenmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Antik Kaynaklar: Apollonius Rhodius (Apollonius Rhodius, Argonautica) Kullanılan Metin ve Çeviri: Apollonius Rhodius, Argonautica, Ed.By. R. Merkel, Leipzig 1913 (The Loeb Classical Library)
Athenaeus (of Naucratis) (Athēnaios Naukratitēs, Deipnosophistae) Kullanılan Metin ve Çeviri: Athenaeus (of Naucratis) Deipnosophistae, Ed. and Tr. By. C.B. Gulick, 7 vols, Cambridge, MA 1927-1941 (The Loeb Classical Library)
Callimachus (Kallimachos, Aetia, Iambi) Kullanılan Metin ve Çeviri: Callimachus, Fragment Greek Poetry, vol.i, Trans. By C.A. Trypanis, Aetia, Iambi, Lyric Poems, and other fragments, Cambridge-London 1965 (Harvard University Press)
Clement of Aleksandria (Klemens o Aleksandreus, Protreptikos Pros Hellas) Kullanılan Metin ve Çeviri: Clement of Aleksandria, Protreptikos Pros Hellas: Clements of Alexandreia, The Exhortation to the Greeks, Trans. By. G.W. Butterworth, 1953. (The Loeb Classical Library).
Diodoros Siculus (Diodoros Siculus, Bibliotheke Historike) Kullanılan Metin ve Çeviri: Diodoros Siculus, Bibliotheke Historike: Diodoros of Sicily, Trans. By C.H. Oldfather, London 1952 (The Loeb Classical Library).
Dionysios Halikarnaseus (Dionysios Halikarnaseus, Romaikes Arkhaiologias) Kullanılan Metin ve Çeviri: Dionysios Halikarnaseus, Romaikes Arkhaiologias: Dionysius of Halikarnassos, Roman Antiquities, Trans. By. E. Cary, London 1960 (The Loeb Classical Library).
Flavius Philostratus (Flavius Philostratus, Vita Apollonii) Kullanılan Metin ve Çeviri: Flavius Philostratus The Life of Apollonius of Tyana, The Epistles of Apollonius of Tyana and Eusebius' Critique of Philostratus, Trans. By. F.C. Conybeare, New York 1912 (The Macmillan Co.).
Herodotos (Herodotos, Historiai) Kullanılan Metin ve Çeviri: Herodotos, Herodot Tarihi, Çev. M. Ökmen-A. Erhat, İstanbul 1973 (Remzi Kitabevi).

Hesychii Alexandrini lexiconKullanılan Metin ve Çeviri: Hesychii Alexandrini lexicon, 4 vols, Sammlung griechischer und lateinischer Grammatiker, ed. L. Kurt, P.A.Hansen, and I. Campbell, Copenhagen, Berlin, 1953-2009 (Munksgaard; Walter de Gruyter)
Tzetzes, J. (Tzetzes, Lykophron) Kullanılan Metin ve Çeviri: Tzetzes, J., Scholia in Lykophron, Ed. By. K.O. Müller, Leipzig 1811.
Pausanias (Pausanias, Periegesis) Kulanılan Metin ve Çeviri: Pausanias, Periegesis, Description of Greece, Trans. By. W.H.S. Jones, London 1955 (The Loeb Classical Library).
Plutarkhos (Plutarkhos, Moralia) Kullanılan Metin ve Çeviri: Plutarkhos, Moralia, Trans. By. F.C. Babbitt, London 1949 (The Loeb Classical Library).
Stephanus Byzantius (Stéphanos Byzántios, Ethnica (epitome)) Kullanılan Metin ve Çeviri: Stephanus Byzantius, Ethnica (epitome), Ed. By. A. Meineke, Stephan von Byzans, Ethnika, Berlin, 1849, repr. Graz 1958 (Akademische Druck Verlagsanstalt).
Strabon (Strabon, Geographika) Kullanılan Metin ve Çeviri: Strabon, Geographika. The Geography of Strabo. Ed. By. H.L. Jones, Cambridge 1924 (The Loeb Classical Li-brary).
Valerius Flaccus (Valerius Flaccus, Argonautica) Valerius Flaccus, The Argonautica, Trans. By J.H. Mozley, Oxford 1934. (The Loeb Classical Library).
Modern Kaynaklar: Barrett, C. (2011). Egyptianizing Figurines from Delos: A Study in Hellenistic Religion. Brill: Columbia Studies in the Classical Tradition, Volume 36.
Bedigan, K.M. (2008). Boeotian Kabeiric Ware: The Significance of the Ceramic Offerings at the Theban Kabeirion in Boeotia (PhD Thesis). Glasgow: University Glasgow.
Blakely, S. (2006). Myth, Ritual and Metallugy in Ancient Greece and Recent Africa. Cambridge: Cambridge University Press.
Blakely, S. (2007). Kadmos, Jason, and the Great Gods of Samothrace: Initiation as Mediation in a Northern Aegean Context. Electronic Antiquity, Volume 11. 1, ss. 66-95.
Bloch, L. (1894-1897). s.v. ‘Megaloi Theoi’. Ausführliches Lexion der Griechischen und Römischen Mythologie II/2. Leipzig: Verlag Teubner, ss. 2522-2541.
Boehringer, E.-Krauss, F. (1934). Altertümer von Pergamon IX. Das Temenos für den Herrscherkult. Berlin: Verlag Gruyter.
Bonnefoy, Y. (1992). Greek and Egyptian Mythologies. Chicago: The University of Chicago Press.
Bunnens, G. (1979). L’Expansion Phenicienne en Mediterranee. Rome: Institut Historique Belge de Rome.
Burkert, W. (1993). Concordia Discors: The Literary and the Archaeological Evidence on the Sanc-tuary of Samothrace. R. N-Hagg Marinatos (Ed.), Greek Sanctuaries,New Approaches içinde (ss. 178-191). Routledge: New York.
CIGCorpus Inscriptionum Graecarum. Berlin (1828-1877).
Cole, S. G. (1984). Theoi Megaloi: The Cult of the Great Gods at Samothrace. E. J. Brill: Leiden.
Culican, W. (1991). Phoenicia and Phoenician colonization. Boardman- vd. (Ed.), Ancient History, volume III içinde (ss. 461-546). Yayın yeri: Cambridge University Press.
Demand, N. (2014). Thebes in the Fifty Century (Routledge Revivals): Herakles Resurgent). London: Routledge.
FGrH Die Fragmente der Griechischen Historiker Part I-III, F. Jakoby (Ed.), (05.03.2019).
Fontenrose, J. E. (1988). Didyma: Apollo’s Oracle, Cult, and Companions. Berkeley: University of California Press.
Fowler, R. L. (2013). Early Greek Mythography, Volume 2: Commentary. Oxford: Oxford University Press.
Fritze, H. von (1904). Birytis und die Kabiren auf Münzen. Zeitschrift für Numismatik 24, ss.105-128.
Gaebler, H. (1904). Zur Münzkunde Makedonien IV. Makedonian in der Kaiserzeit. Zeitschrift für Nümizmatik 24, ss. 17-338.
Graham, A. J. (1982). The Colonial Expansion of Greece. The Cambridge Ancient History, vol III, ss. 83-162.
Güven, E. (2014). Sikkeler Işığında Kabeiroi Kültü (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Edirne: Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Hemberg, B. (1950). Die Kabiren. Uppsala: Almqvist and Wiksells.
ID Inscriptions de Délos. 7 vols. Paris 1926-1972.
IG Inscriptiones Graecae, XII, Inscriptiones insularum maris Aegaei praeter Delum, ed. Gaertringen, von F. H. Berlin. 1895- .
IGRInscriptiones Graecae ad Res Romanes Pertinentes III, ed. Cagnat, E.R. et alii Paris, (1906).
IK Inschriften griechischer Städte aus Kleinasien.
IvP II Die Inschriften von Pergamon vol. II. ed. M. Frankel, M. Weidmannsche Buchhandlung in Berlin, (1895).
Juan, de C. (2009). La Bahía de L’Albufereta (Alicante). Una ‘statio’ náutica en el Levante peninsular. SAGVNTVM (P.L.A.V.) 41, ss.129-148.
Kaberian Kantharos (9 Şubat 2019). https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kabeiric_kantharos,_Kabeirion,_5th_century_BC,_AM_Thebes,_0117.jpg adresinden edinilmiştir.Metropolitan Museum (20 Ocak 2019). http://www.metmuseum.org/toah/works-of-art/20.210 adre-sinden edinilmiştir.
Nauck, A. (1964). Tragicorum Graecorum Fragmenta. Hilesheim: Verlag Georg Ulms.
OGIS Orientis Graeci Inscriptiones Selectae I-II, ed. Dittenberger, W., Leipzig, (1903, 1905).Ohlemutz, E. (1940). Die Kulte und Heiligtümer der Götter in Pergamon. Würzburg.
RPC Roman Provincial Coinage Online, https://rpc.ashmus.ox.ac.uk (05.03.2019).
SEG Supplementum Epigraphicum Graecum, vols. 1-11, ed. Hondius, J. E. Leiden. (1923- ).
SNG XII Sylloge Nummorum Graecorum. XII. The Hunterian Museum, University of Glasgow. Part I. Roman Provincial Coins, Spain-Kingdoms of Asia Minor, ed. Goddard, J., Oxford (2004).
Wolters, P. - Bruns, G. (1940). Das Kabirenheiligtum beiTheben I. Berlin: de Gruyter.
Yılmaz, Z. (2002). Kabeiroi ve Betimleri (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Işık Şahin
0000-0002-9568-9597
Türkiye

Ebru Güven Bu kişi benim
0000-0003-4104-4707
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Mayıs 2019

Gönderilme Tarihi

18 Şubat 2019

Kabul Tarihi

12 Mart 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 3 Sayı: 19

IZ

https://izlik.org/JA74WM34YC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şahin, I., & Güven, E. (2019). Kabeiros/Kabeiroi Kültü: Antik Yazarlar, Yazıtlar ve Sikkeler. MSGSÜ Sosyal Bilimler, 3(19), 142-153. https://izlik.org/JA74WM34YC

AMA

1.Şahin I, Güven E. Kabeiros/Kabeiroi Kültü: Antik Yazarlar, Yazıtlar ve Sikkeler. MSGSÜ Sosyal Bilimler. 2019;3(19):142-153. https://izlik.org/JA74WM34YC

Chicago

Şahin, Işık, ve Ebru Güven. 2019. “Kabeiros/Kabeiroi Kültü: Antik Yazarlar, Yazıtlar ve Sikkeler”. MSGSÜ Sosyal Bilimler 3 (19): 142-53. https://izlik.org/JA74WM34YC.

EndNote

Şahin I, Güven E (01 Mayıs 2019) Kabeiros/Kabeiroi Kültü: Antik Yazarlar, Yazıtlar ve Sikkeler. MSGSÜ Sosyal Bilimler 3 19 142–153.

IEEE

[1]I. Şahin ve E. Güven, “Kabeiros/Kabeiroi Kültü: Antik Yazarlar, Yazıtlar ve Sikkeler”, MSGSÜ Sosyal Bilimler, c. 3, sy 19, ss. 142–153, May. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74WM34YC

ISNAD

Şahin, Işık - Güven, Ebru. “Kabeiros/Kabeiroi Kültü: Antik Yazarlar, Yazıtlar ve Sikkeler”. MSGSÜ Sosyal Bilimler 3/19 (01 Mayıs 2019): 142-153. https://izlik.org/JA74WM34YC.

JAMA

1.Şahin I, Güven E. Kabeiros/Kabeiroi Kültü: Antik Yazarlar, Yazıtlar ve Sikkeler. MSGSÜ Sosyal Bilimler. 2019;3:142–153.

MLA

Şahin, Işık, ve Ebru Güven. “Kabeiros/Kabeiroi Kültü: Antik Yazarlar, Yazıtlar ve Sikkeler”. MSGSÜ Sosyal Bilimler, c. 3, sy 19, Mayıs 2019, ss. 142-53, https://izlik.org/JA74WM34YC.

Vancouver

1.Işık Şahin, Ebru Güven. Kabeiros/Kabeiroi Kültü: Antik Yazarlar, Yazıtlar ve Sikkeler. MSGSÜ Sosyal Bilimler [Internet]. 01 Mayıs 2019;3(19):142-53. Erişim adresi: https://izlik.org/JA74WM34YC