BĒL MADGALTI: HİTİT İDARİ YAPISINDA BİR ASKERİ VALİ

Öz

Anadolu'da ilk merkezi devlet kuran "Hitit Devleti"nde kral, idari mekanizmanın en üstünde yer alır. Aynı zamanda, devletin başkomutanı, başyargıcı ve başrahibi olan Hitit kralı, sahip olduğu bu yetkileri kullanma hakkını taşra bürokratlarına verir. Fakat kral, son kararı verme yetkisini kendinde saklı tutar. Merkezden taşraya gönderilen “Kral Direktif Metinleri”, Hitit Devleti’nin merkezi bürokratik araçlarının kurucu unsurlarındandır. İncelememizde, bu metinlerden, örnek olarak seçtiğimiz, merkezden/kraldan taşradaki bir “Askeri Vali”ye gönderilen direktif metnini analiz edeceğiz.

Anahtar Kelimeler

• Hitit Devleti
• Askeri Vali/bēl madgalti
• Kral Direktif Metinleri
• Hititlerde Merkez-Taşra
• Hattuša

Kaynakça

1. Alp, Sedat, “Hitit Kralı IV. (?) Tuthaliya’nın Askeri Fermanı”, Belleten XI/43, Ankara, 1947.
2. Alp, Sedat, “Hitit Devletinin İç Bünyesi”, IV. Türk Tarih Kongresi Bildirileri, Ankara, 1952.
3. Alp, Sedat, “Die Verpflichtungen šahhan und luzzi in einem Maşat-Brief”, Orientalia Vol.59 Nova Series Fasc.2, Firenze, 1990.
4. Alp, Sedat, Hethitische Briefe aus Maşat-Höyük, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1991.
5. Black, Jeremy - George, Andrew - Postgate, Nicholas, A concise Dictionary of Akkadian, Harrassowitz Verlag - Wiesbaden, 1999.
6. Daddi, Franca Pecchioli, Mestieri, Professioni e Dignita Ittita, Roma, 1982.
7. Darga, Muhibbe, Hitit Mimarlığı/I Yapı Sanatı Arkeolojik ve Filolojik Veriler, İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Yayınları No. 3221, İstanbul, 1985.
8. Forrer, Emil, “Apollon Vulconus und die Kyklopen in den Boghazköi-Texten”, Revue Hittite et Asianque I, Paris, 1930.

9. Friedrich, Johannes, Hethitisches Wörterbuch, Heidelberg, 1952.
10. Goetze, Albrecht, Madduwattas, Mitteilungen der vorderasiatisch - aegyptischen Gesellschaft., 32/1, Leipzig, 1928.
11. Goetze, Albrecht, Kleinasien, München, 1957.
12. Imparati., Fiorella, “Una concessione di terre da parte di Tuthaliia IV”, Revue Hittite et Asianque 32, Paris, 1974.
13. Neu, Erich, Der Anitta-Text, Studien zu den Boğazköy-Texten 18, Wiesbaden, 1974.
14. Neu, Erich- Ruster, Christel, Hethitischen Zeichenlexion, Wiesbaden, 1982.
15. Reyhan, Esma, “Ana Hatlarıyla Hitit İdari Sistemi”, Türkiye’de Sosyal Bilimlerin Gelişmesi ve Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Sempozyumu Bildiriler, Ankara, 1998.
16. Schuler, Einar von, Hethitische Dienstanweisungen für höhere Hof- und Staatsbeamte, Ein Beitrag zum antiken Recht Kleinasiens, Archiv für Orientforschung 10, Graz, 1957.
17. Schuler, Einar von, Die Kaskäer, Ein Beitrag zur Ethnographie des Alten Kleinasien, Berlin, 1965.
18. Süel, Aygül, “Hitit Kaynaklarında Direktif (=Enstrüksiyon) Metinleri”, Erdem Cilt:6/1 Sayı:6, Ankara, 1992.
19. Ünal, Ahmet, Hititçe Çok Dilli El Sözlüğü (Vol. I A-M, Vol. II N-Z), Hamburg, 2007.